Το Reuters παραθέτει τα πρώτα συμπεράσματα που μπορούν να εξαχθούν από τις εκλογές στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία και το Βερολίνο.
Οι εκλογές που διεξήχθησαν την Κυριακή (20/9) σε δύο γερμανικά ομόσπονδα κρατίδια οδήγησαν σε σοβαρές απώλειες για τους Χριστιανοδημοκράτες της χώρας, ο καγκελάριος των οποίων, Φρίντριχ Μερτς, δέχεται πιέσεις να κρατήσει σε απόσταση το ακροδεξιό κόμμα «Εναλλακτική για τη Γερμανία».
Ο ίδιος ο Μερτς μίλησε νωρίς το απόγευμα της Κυριακής για «καταστροφή». Κι αυτό προτού καν η καταμέτρηση δείξει ότι το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (CDU) μένει τελικά εκτός κοινοβουλίου στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία.
Στην Ιστορία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, το CDU ουδέποτε είχε αποτύχει να εξασφαλίσει την είσοδό του σε κρατιδιακό κοινοβούλιο. Το ταμπού έσπασε – και μάλιστα στην πρώην εκλογική περιφέρεια της Ανγκελας Μέρκελ.
Ο Μερτς, υπό εντεινόμενη πίεση το τελευταίο διάστημα, τόσο από το κόμμα του όσο και από τις δημοσκοπήσεις, εξάντλησε τη στρατηγική διαχείρισης της κρίσης αποπειρώμενος να (περι)ορίσει εγκαίρως το αφήγημα.
Η δήλωσή του για το αποτέλεσμα των εκλογών ήρθε ασυνήθιστα νωρίς, 14 λεπτά μετά την ανακοίνωση της πρώτης πρόβλεψης του αποτελέσματος. Προηγουμένως, είχε εξασφαλίσει τη στήριξη της ηγεσίας του κόμματός του προκειμένου να παραμείνει στην καγκελαρία και να συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις.
Η σπουδή ωστόσο έμοιαζε λιγότερο με επίδειξη δύναμης, περισσότερο με απέλπιδα προσπάθεια να δώσει «γραμμή» στα στελέχη της παράταξης για τις δημόσιες δηλώσεις τους το υπόλοιπο βράδυ.
Το Reuters παραθέτει πέντε βασικά συμπεράσματα από τις περιφερειακές εκλογές στο βορειοανατολικό ομόσπονδο κρατίδιο του Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας και στην πρωτεύουσα της Γερμανίας, το Βερολίνο.
Ο Μερτς έχει υποστεί συντριβή αλλά δεν έχει (ακόμα) εξαφανιστεί
Τα αποτελέσματα σηματοδοτούν ένα σημαντικό πλήγμα για τον Μερτς και το κόμμα του, των οποίων οι ψηφοφόροι έχουν στραφεί μαζικά προς την Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), καθώς αμφιβάλλουν όλο και περισσότερο ότι ο 70χρονος μπορεί να αναζωογονήσει την οικονομία της Γερμανίας και να μειώσει το κόστος διαβίωσης.
Αντιμέτωπος με τα χαμηλότερα ποσοστά δημοφιλίας που έχει καταγράψει ποτέ καγκελάριος από τότε που άρχισαν να κρατούνται στατιστικά στοιχεία, ο Μερτς βρίσκεται υπό πίεση να υλοποιήσει τις μεταρρυθμίσεις που έχει υποσχεθεί, καθώς εντείνονται οι φωνές που ζητούν την παραίτησή του μετά από σχεδόν 17 μήνες στη θέση αυτή.
Ενώ ο καγκελάριος έδειξε ότι θα παραμείνει στη θέση του και θα συνεχίσει το μεταρρυθμιστικό του πρόγραμμα, οι απώλειες της Κυριακής εγείρουν ερωτήματα σχετικά με τη θέση του εντός του CDU, του οποίου τα ποσοστά στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία ήταν τα χειρότερα σε οποιαδήποτε περιφερειακή εκλογή από το 1949.
Η αποδυναμωμένη θέση του Μερτς ως ηγέτη του μεγαλύτερου και ισχυρότερου μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα μπορούσε να υπονομεύσει την ενότητα του μπλοκ, όπου τα ακροδεξιά κόμματα συνεχίζουν να κερδίζουν έδαφος, ενώ οι σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ψυχρανθεί σημαντικά και οι οικονομικές πιέσεις έχουν ενταθεί.
Η AfD ενισχύει τη θέση της
Η AfD σημείωσε σημαντική άνοδο και στα δύο ομόσπονδα κρατίδια και αναδείχθηκε ως το ισχυρότερο κόμμα στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, όπου υπερδιπλασίασε το ποσοστό της σε σύγκριση με το 2021.
Αυτή είναι η δεύτερη φορά σε δύο εβδομάδες που η AfD καταλαμβάνει το μεγαλύτερο ποσοστό σε περιφερειακές εκλογές στη Γερμανία, μετά τη νίκη της στη Σαξονία-Άνχαλτ, ενισχύοντας τη δυναμική της εν όψει των ομοσπονδιακών εκλογών που θα διεξαχθούν το 2029.
Η AfD, που αποτελεί ήδη το ισχυρότερο κόμμα στις εθνικές δημοσκοπήσεις με ποσοστό 29%, έχει λάβει υποστήριξη χάρη στις υποσχέσεις της για αυστηρά μέτρα απέλασης αλλοδαπών που δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στη Γερμανία, καθώς και για επιστροφή στη φθηνή ρωσική ενέργεια και προώθηση πιο συντηρητικών αξιών με επίκεντρο το παραδοσιακό οικογενειακό μοντέλο.
Τα άλλα μεγάλα κόμματα, ωστόσο, αποφεύγουν να συνεργαστούν με την AfD, καθιστώντας απίθανο το ενδεχόμενο το κόμμα να αναλάβει την εξουσία στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία ή στο Βερολίνο, όπου κατέλαβε την τρίτη θέση.
Οι συνεργασίες δυσκολεύουν όλο και πιο πολύ
Καθώς η AfD κερδίζει έδαφος και οι ψηφοφόροι κατανέμονται σε περισσότερα κόμματα, γίνεται όλο και πιο δύσκολο να σχηματιστούν σταθερές πλειοψηφίες. Τα πρώτα αποτελέσματα δείχνουν ότι μια μελλοντική κυβέρνηση στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία θα χρειαστεί τρία κόμματα για να λειτουργήσει.
Αυτή η κατακερματισμένη πολιτική σκηνή θα απαιτήσει υποχωρήσεις προκειμένου να επέλθουν συμβιβασμοί σε μια χώρα που παραδοσιακά λειτουργούσε με δικομματικές κυβερνήσεις. Μια τριμερής συμμαχία το 2021, η πρώτη σε ομοσπονδιακό επίπεδο, διαλύθηκε μετά από λιγότερο από τρία χρόνια.
Η στρατηγική του «τείχους προστασίας» έχει μέχρι στιγμής κρατήσει την AfD μακριά από την εξουσία, αλλά η αυξανόμενη απήχηση του κόμματος στους ψηφοφόρους έχει εγείρει ερωτήματα σχετικά με το αν η στρατηγική αυτή εξακολουθεί να είναι βιώσιμη.
Αυτά τα δεδομένα οδηγούν τους αντιπάλους να διερευνήσουν εναλλακτικές λύσεις. Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, το σενάριο που φαίνεται να κερδίζει έδαφος είναι το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα, που κατέλαβε τη δεύτερη θέση, να εντάξει τους Πράσινους στην υπάρχουσα συμμαχία του με το Κόμμα της Αριστεράς.
Στο Βερολίνο, το Κόμμα της Αριστεράς που κατέλαβε την πρώτη θέση θα μπορούσε να σχηματίσει πλειοψηφία μαζί με το SPD και τους Πράσινους.
Η κατάσταση της οικονομίας επηρεάζει τις εκλογές
Η αδύναμη οικονομία της Γερμανίας αποτελεί πλέον καθοριστικό παράγοντα στις εκλογές, με ψηφοφόρους από όλο το πολιτικό φάσμα να εκφράζουν την απογοήτευσή τους για το υψηλό κόστος διαβίωσης και την οικονομική αβεβαιότητα.
Η προεκλογική εκστρατεία και στα δύο ομόσπονδα κρατίδια διεξήχθη με φόντο τη ραγδαία αύξηση των τιμών των καυσίμων, που συνδέεται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, καθώς και τις δεκάδες χιλιάδες επιπλέον απολύσεις στη γερμανική βιομηχανία. Τα χρόνια οικονομικής στασιμότητας έχουν ωθήσει ορισμένους ψηφοφόρους να στραφούν εκτός του πολιτικού κέντρου.
Στο Βερολίνο, το Κόμμα της Αριστεράς αποκόμισε κέρδη εστιάζοντας στην έλλειψη κατοικιών στην πόλη, δεσμευόμενο να κατασκευάσει νέες κατοικίες σε προσιτές τιμές, να μειώσει τα ενοίκια σε ακίνητα που υπερβαίνουν κατά 20% ή περισσότερο τον τοπικό μέσο όρο και να περιορίσει τις βραχυχρόνιες ενοικιάσεις.
Η AfD έλαβε υποστήριξη με την πρότασή της να επαναλειτουργήσει ο αγωγός φυσικού αερίου «Nord Stream» από τη Ρωσία, ο οποίος καταλήγει στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία. Το κόμμα υποστηρίζει ότι η επαναλειτουργία του αγωγού με ρωσικό φυσικό αέριο θα μείωνε το κόστος της ενέργειας.
Καπέλα του AfD προσφέρονται κατά την επανίδρυση της νεολαίας του AfD στο Γκίσεν της Γερμανίας
Οι ψηφοφόροι απομακρύνονται από το πολιτικό κέντρο
H Αριστερά με το Die Linke σημείωσε επίσης σημαντικά κέρδη, καθώς απογοητευμένοι ψηφοφόροι απομακρύνθηκαν από το πολιτικό κατεστημένο. Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, το «Die Linke» απέσπασε 28.000 ψηφοφόρους από το συντηρητικό CDU του Μερτς και 45.000 από το κεντροαριστερό SPD.
Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν την αυξανόμενη απήχηση του κόμματος στην παραδοσιακή εργατική βάση του SPD.
Η πρωθυπουργός του Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας, Μανουέλα Σβέσιγκ του SPD, δήλωσε ότι η αντίθεση στην παροχή βοήθειας προς την Ουκρανία και η υποστήριξη του καταργηθέντος αγωγού Nord Stream με τη Ρωσία ήταν δύο λόγοι για τους οποίους οι ψηφοφόροι στην πρώην ανατολικογερμανική περιφέρεια στράφηκαν προς την AfD, η οποία θεωρείται φιλική προς τη Ρωσία.
Στο Βερολίνο, το SPD έχασε περίπου 36.000 ψηφοφόρους που στράφηκαν στο Κόμμα της Αριστεράς, σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία. Οι Πράσινοι, που συχνά παίζουν καθοριστικό ρόλο στη γερμανική πολιτική, έχασαν 51.000 ψηφοφόρους που κατέληξαν επίσης στην ακροδεξιά.
Γερμανία: Καταποντισμός για το CDU του καγκελάριου Μερτς. Γιατί κέρδισε η Αριστερά στο Βερολίνο
Η επικεφαλής του Die Linke στο Βερολίνο, η τουρκικής καταγωγής Ελιφ Εράλπ (στο μέσον) πανηγυρίζει τη νίκη στην αγκαλιά οπαδών της
Του Κώστα Αργυρού
Τα αποτελέσματα για τις τοπικές κυβερνήσεις σε Βερολίνο και Μεκλεμβούργο, όπου νίκησε οριακά η Ακροδεξιά, αποτελούν νέο ηχηρό ράπισμα για την πολιτική Μερτς, ο οποίος βιάστηκε να δηλώσει ότι παραμένει καγκελάριος
Οι εκλογές για την τοπική κυβέρνηση στο Βερολίνο έφεραν έναν πραγματικό θρίαμβο για την Αριστερά (Die Linke) με επικεφαλής τη 45χρονη τουρκικής καταγωγής, Ελίφ Εράλπ. Αντίθετα με τα προγνωστικά, το κόμμα της Αριστεράς έχει ένα σαφές προβάδισμα άνω των πέντε μονάδων από τους Χριστιανοδημοκράτες και με το 25% κατάφερε ουσιαστικά να διπλασιάσει τα ποσοστά του.
Η εστίαση στο στεγαστικό και σε κοινωνικά θέματα και η σαφής τοποθέτηση εναντίον της ακροδεξιάς προπαγάνδας έδωσαν μια καθαρή νίκη στην Εράλπ, που τώρα έχει τη δυνατότητα να εισέλθει στο Κόκκινο Δημαρχείο ως «κυβερνήτρια» αν μπορέσει να σχηματίσει συνασπισμό με τους Πράσινους και τους Σοσιαλδημοκράτες. Το Die Linke επιβεβαιώνει την τάση και άλλων εκλογικών αναμετρήσεων στη χώρα, ότι δηλαδή καθιερώνεται ως ένα κόμμα με ισχυρή παρουσία στα αστικά κέντρα και κυρίως μεταξύ της νεολαίας.
Τα «δύο άκρα»
Για τους Χριστιανοδημοκράτες η ήττα αυτή σημαίνει μια πτώση άνω των 8 μονάδων, σημαίνει όμως πρωτίστως την απόρριψη μιας στρατηγικής «δύο άκρων» που προσπαθεί να βάλει περίπου στο ίδιο «τσουβάλι» την Αριστερά με την Ακροδεξιά παρουσιάζοντας την πρώτη περίπου ως τρομοκρατική οργάνωση και ως «αντισημιτική» ομάδα.
Ακόμα πιο συντριπτική είναι η ήττα της Χριστιανοδημοκρατίας στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, όπου μόλις και μετά βίας φαίνεται να περνά το εκλογικό σκαλοπάτι του 5%, όταν πριν από πέντε χρόνια βρισκόταν στο 13,3%. Είναι το χειρότερο αποτέλεσμα του CDU στην ιστορία του σε όλη τη χώρα.
Ο ίδιος ο καγκελάριος Μερτς παραδέχτηκε ότι το αποτέλεσμα αυτό είναι «καταστροφικό», αλλά δεν έδειξε την παραμικρή διάθεση για ουσιαστική αυτοκριτική και αλλαγή πορείας. Επέμεινε και πάλι στη θεωρία των «δύο άκρων» και στην ανάγκη των μεταρρυθμίσεων και τόνισε ότι παραμένει καγκελάριος και πρόεδρος του κόμματος.
