Με αφορμή την τραγωδία στην Πλάκα, βρήκαμε τι αναφέρεται στον νόμο ως προς τις συσκευές και το σύστημα που εντοπίζουν άμεσα τις διαρροές αερίου.
Της Νίκης Μπάκουλη
Σε ένα από τα πιο τουριστικά μέρη της Αθήνας, την Πλάκα εξερράγη ολόκληρο κτήριο, με έξι ανθρώπους να χάνουν τη ζωή τους και τις υλικές ζημιές να είναι ανυπολόγιστες.
Οι εμπειρογνώμονες έχουν εστιάσει στην εγκατάσταση του φυσικού αερίου στον δεύτερο όροφο -για τυχόν διαρροή-, εξηγώντας πως ακόμα και μια σπίθα ή η ενεργοποίηση ενός διακόπτη θα μπορούσε να προκαλέσει την ανάφλεξη που οδήγησε στην ισχυρή έκρηξη.
Όπως έχει πει ο καθηγητής Δημοσθένης Σαρηγιάννης, περιβαλλοντολόγος και διευθυντής και πρόεδρος του ΔΣ του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, όταν προκύπτει η δυσάρεστη οσμή, σάπιου αυγού, του φυσικού αερίου, μυρίζουμε τα μόρια ιχνηλάτες.
Είναι ειδικές χημικές ενώσεις, οι οποίες προστίθενται τεχνητά στο -άοσμο και άχρωμο- φυσικό αέριο για λόγους ασφαλείας.
Τουτέστιν, δίχως αυτά μια διαρροή είναι αδύνατο να εντοπιστεί με την όσφρηση, κάτι που ενέχει κινδύνους έκρηξης ή/και δηλητηρίασης.
Για αυτό και όπως λέει ο καθηγητής, εάν είσαι στο σπίτι και μυρίσεις αυτήν την χαρακτηριστική οσμή, ειδοποιείς αμέσως, αφού αν πρόκειται για διαρροή από ατομικό λέβητα φυσικού αερίου, τα πράγματα μπορούν να γίνουν πολύ επικίνδυνα.
Εξηγήθηκε και ότι το μόνο που κάνουν τα μόρια ιχνηλάτες είναι να δημιουργεί δυσφορία. Αν θέλουμε να το ορίσουμε αυστηρά επιστημονικά, έχει μια ελαφρά νευροτοξικότητα. Είναι αυτό που εμείς χαρακτηρίζουμε δυσφορία.
Τι ορίζει ο νόμος για τις συσκευές ανίχνευσης διαρροής αερίου
Υπάρχουν τρόποι να διασφαλίσουμε πως θα αντιληφθούμε τη διαρροή φυσικού αερίου την στιγμή που συμβαίνει. Μόνο που δεν είναι καθολικά υποχρεωτικοί από το νόμο, για όλες τις οικιακές συσκευές.
Πριν προχωρήσουμε, είναι απαραίτητο να διευκρινίσουμε πως όπου υπάρχει η λέξη “λέβητας”, αφορά και το boiler που βάζουμε επιπρόσθετα (σε άλλα συστήματα θέρμανσης, όπως η αντλία θερμότητας), για να έχουμε ζεστό νερό.
Άλλωστε, η μετάφραση της λέξης boiler, είναι λέβητας.
Το αν λοιπόν, υποχρεούμαστε να βάλουμε σύστημα ασφαλείας, εξαρτάται από το πού βρίσκεται ο λέβητας (συσκευή) και τι προβλέπει η εγκεκριμένη τεχνική μελέτη της εγκατάστασης.
Για παράδειγμα, σε λέβητες που τοποθετούνται στο μπαλκόνι ή άλλο εξωτερικό χώρο (πχ ημιυπαίθριο), ο κανονισμός δεν υποχρεώνει για σύστημα ασφαλείας, καθώς “ο αέρας ανανεώνεται φυσικά”.
Το αυτό ισχύει για τυπικές εσωτερικές κουζίνες, με παράθυρο ή αεραγωγό.
Από την άλλη, υπάρχει υποχρέωση όταν η εγκατάσταση είναι υπόγεια ή σε εσώκλειστους χώρους, δίχως επαρκή φυσικό αερισμό.
Κάθε εσωτερική εγκατάσταση απαιτεί τεχνική μελέτη υπογεγραμμένη από διπλωματούχο μηχανικό, η οποία υποβάλλεται και εγκρίνεται από την αρμόδια Εταιρεία Διανομής Αερίου (ΕΔΑ / EΝΑΟΝ) πριν από την ηλεκτροδότηση/τροφοδοσία.
Ο μηχανικός καθορίζει στη μελέτη τα υποχρεωτικά μέσα προστασίας ανάλογα με τη διαμόρφωση του χώρου.
Oι πιστοποιήσεις που πρέπει να αναζητήσετε
Όλα τα συστήματα που ανιχνεύουν αμέσως τυχόν διαρροή αερίου τοποθετούνται κοντά σε πιθανές εστίες διαρροής και πρέπει να φέρουν
α) πιστοποίηση ATEX (ATmosphères Explosibles), που καλύπτει ανιχνευτές αερίων συνεχούς λειτουργίας σε σταθερές οικιακές εγκαταστάσεις, οι οποίες τροφοδοτούνται από ηλεκτρικό ρεύμα ή μπαταρίες. Αποτελεί το πλαίσιο δύο βασικών οδηγιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ρυθμίζουν την ασφάλεια σε περιβάλλοντα με εκρηκτικές ατμόσφαιρες.
Η εκρηκτική ατμόσφαιρα προσδιορίζεται ως “το μείγμα αέρα με εύφλεκτες ουσίες (αέρια, ατμούς, νεφελώματα ή σκόνη), το οποίο υπό συγκεκριμένες συνθήκες λειτουργίας μπορεί να αναφλεγεί”.
Στην ιστοσελίδα της ΕΕ τονίζεται ότι κυκλοφορούν στην αγορά “εθελοντικά πιστοποιητικά”, από μη εξουσιοδοτημένους φορείς και διευκρινίζεται πως μόνο οι “Κοινοποιημένοι Οργανισμοί” έχουν δικαίωμα να τα εκδίδουν.
β) “EN 50194: Ηλεκτρικές συσκευές για την ανίχνευση εύφλεκτων αερίων, σε οικιακές εφαρμογές”. Είναι το ευρωπαϊκό πρότυπο που καθορίζει τις απαιτήσεις για ηλεκτρικές συσκευές που έχουν σχεδιαστεί για την ανίχνευση εύφλεκτων αερίων σε οικιακούς χώρους.
Καλύπτει ανιχνευτές αερίων συνεχούς λειτουργίας σε σταθερές οικιακές εγκαταστάσεις, που τροφοδοτούνται από ηλεκτρικό ρεύμα ή μπαταρίες.
Δηλαδή, η πιστοποίηση ATEX αφορά τη συμπεριφορά του εξοπλισμού σε “εκρηκτική ατμόσφαιρα” και το EN 50194 την κατασκευή και λειτουργία του οικιακού ανιχνευτή.
Τι προτείνεται από τους ειδικούς
Στις συστάσεις των επίσημων οργανισμών ανήκει ο ετήσιος έλεγχος από ειδικό και το πλήρες σύστημα, δηλαδή δυο συσκευές: ένας ανιχνευτής και μια ηλεκτροβαλβίδα.
Ο ανιχνευτής τοποθετείται στον χώρο (κοντά στον λέβητα ή την κουζίνα) και συνδέεται καλωδιακά ή ασύρματα με μια ηλεκτρομαγνητική βαλβίδα, η οποία εγκαθίσταται πάνω στην κεντρική σωλήνωση παροχής αερίου -συνήθως δίπλα στον μετρητή ή στην είσοδο του κτηρίου.
Μόλις ο αισθητήρας ανιχνεύσει συγκέντρωση αερίου -πολύ πριν φτάσει σε επικίνδυνα επίπεδα έκρηξης-, παράγει έναν πολύ δυνατό ήχο και στέλνει σήμα στο κινητό (εφόσον προτιμήσουμε αυτόν που συνδέεται με WiFi). Αυτομάτως κλείνει η παροχή αερίου στον σωλήνα.
Στις προδιαγραφές ασφαλείας αναφέρεται ότι η βαλβίδα πρέπει να είναι “χειροκίνητης επαναφοράς”, πράγμα που σημαίνει ότι αν κλείσει λόγω διαρροής, δεν ξανανοίγει μόνη της όταν καθαρίσει ο αέρας.
Θα πρέπει τεχνικός να ελέγξει τη ζημιά, να πράξει αναλόγως και να την ανοίξει χειροκίνητα.
Πάμε να δούμε το κόστος:
Για το πλήρες σύστημα θα χρειαστείτε από 60 έως 120 ευρώ.
Για τον υδραυλικό ή τον τεχνικό αερίου που θα το εγκαταστήσει θέλετε από 50 έως 100 ευρώ.
Μετά, θα δώσετε άλλα 30 με 60 ευρώ, για την καλωδίωση από τον ανιχνευτή προς την ηλεκτροβαλβίδα και την παροχή ρεύματος, δουλειά που συνήθως αναλαμβάνει ο ίδιος τεχνικός αερίου.
Επισημαίνεται πως για λόγους ασφαλείας, την εγκατάσταση της ηλεκτροβαλβίδας στη σωλήνωση παροχής, την αναλαμβάνει αποκλειστικά αδειούχος τεχνικός εγκαταστάσεων αερίου.
Συνολικά λοιπόν, θα πρέπει να δώσετε από 130 έως 220 ευρώ, για να έχετε το κεφάλι σας ήσυχο.
Τι άλλες επιλογές υπάρχουν για την ασφάλεια μας από τυχόν διαρροή
Στα AirBnB συνηθίζουμε να διαβάζουμε στις προσφερόμενες υπηρεσίες, πως “το κατάλυμα έχει ανιχνευτή μονοξειδίου του άνθρακα CO”. Μπαίνει σε χώρους με συσκευές καυσίμου -λέβητες, τζάκια ή σόμπες- και εάν εντοπιστεί αόρατο, άοσμο και επικίνδυνο αέριο “χτυπάει” συναγερμός. Μπορείτε να βρείτε κάποιον τέτοιον ανιχνευτή, από την τιμή των 25 ευρώ.
Υπάρχει και η “έξυπνη” επιλογή, δηλαδή ο “έξυπνος ανιχνευτής” (Smart / IoT) που συνδέεται στο WiFi ή αν έχετε Smart Home, με τον κεντρικό πίνακα συναγερμού, με το κόστος να είναι μεταξύ 160 και 280 ευρώ, για τα υλικά και την εγκατάσταση.
Εάν λοιπόν, υπάρξει διαρροή ενώ λείπουμε από το σπίτι, στέλνει ειδοποίηση στο κινητό.
Μπορεί να προγραμματιστεί ώστε να “κόβει” το ρεύμα σε συγκεκριμένες πρίζες, ώστε να μην προκληθεί σπινθήρας. Μπορεί και να προγραμματιστεί για την ενεργοποίηση του συστήματος εξαερισμού.
Προφανώς υπάρχουν επιλογές και για κεντρικά συστήματα ανίχνευσης για πολυκατοικίες και επαγγελματικά κτήρια, όπως και πολυζωνικοί πίνακες ανίχνευσης, με έναν κεντρικό πίνακα στον οποίο συνδέονται πολλαπλοί αισθητήρες τοποθετημένοι σε διαφορετικά διαμερίσματα ή υποδομές (π.χ. υπόγεια, λεβητοστάσια).
Ώρα να πάρουμε τα μέτρα μας.
