Η κυβέρνηση που βρέθηκε εμφανώς σε δύσκολη θέση, δεν αρνήθηκε ότι η κύρωση του μνημονίου είναι αρνητική εξέλιξη
Ορισμένες φορές το πολιτικό πρόσημο των γεγονότων είναι τόσο καθαρό που δεν μπορεί να αμφισβητηθεί από επικοινωνιακές παρεμβάσεις και «ευέλικτες» ερμηνείες.
Όποια πολιτική τοποθέτηση και αν έχει κανείς, δύσκολα θα μπορούσε να αμφισβητήσει ότι η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου και από τη δεύτερη κυβέρνηση της διχασμένης Λιβύης, αποτελεί αποτυχία για την ελληνική εξωτερική πολιτική.
Οι λόγοι
Τέσσερις είναι οι παράγοντες που εξηγούν αυτόν τον «αντικειμενικό» χαρακτήρα της αποτυχίας.
Πρώτον, Τουρκία και Λιβύη οριοθετούν τις ΑΟΖ τους ερήμην της Ελλάδας και σε βάρος των εύλογων αξιώσεών της.
Δεύτερον, η κυβέρνηση είχε καταβάλει μεγάλες προσπάθειες για να μη λάβει χώρα αυτή η κύρωση. Η ακύρωση του τουρκολιβυκού μηνημονίου αποτελεί κεντρικό στόχο της ελληνικής πολιτικής στην Ανατολική Μεσόγειο.
Τρίτον, η κυβέρνηση είχε επενδύσει πολιτικά στη σχέση της με την κυβέρνηση της Βεγγάζης που ελέγχεται από την οικογένεια των πολέμαρχων Χαφτάρ. Η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου επισημοποιεί τη στροφή των Χαφτάρ προς την Τουρκία.
Τέταρτον, η κύρωση του μνημονίου Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης που εδρεύει στη Βεγγάζη, αποτελεί αδιάψευστη ένδειξη της ισχυροποίησης της Τουρκίας στην ευρύτερη περιοχή. Είχε προηγηθεί το Σύμφωνο της Μέκκας που σφράγισε τη στρατιωτική συμμαχία Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν.
Η αντίδραση της κυβέρνησης
Η κυβέρνηση που βρέθηκε εμφανώς σε δύσκολη θέση, δεν αρνήθηκε ότι η κύρωση του μνημονίου είναι αρνητική εξέλιξη. Άλλωστε, πώς θα μπορούσε να το κάνει με στοιχειώδη πειστικότητα; Το βασικό κυβερνητικό επιχείρημα είναι ότι στην πράξη οι επιπτώσεις του μνημονίου θα είναι περιορισμένες.
Μιλώντας στο Mega News o Γιώργος Γεραπετρίτης δήλωσε ότι «δεν υπάρχει καμία απολύτως συνέπεια σε ό,τι αφορά την εφαρμογή του μνημονίου». Ο υπουργός Εξωτερικών προσέθεσε ότι η συμφωνία δεν παράγει έννομα αποτελέσματα, καθώς αντίκειται στο διεθνές δίκαιο. Ανέφερε δε ότι η Αθήνα θα κινητοποιήσει τους μηχανισμούς της για να καταγγείλει το μνημόνιο και να αποτρέψει την εφαρμογή του.
Οι αντιδράσεις της αντιπολίτευσης
Όπως ήταν αναμενόμενο, η αντιπολίτευση εξαπέλυε σφοδρή επίθεση στην κυβέρνηση την οποία κατέστησε υπεύθυνη για την αρνητική εξέλιξη. Ο τομεάρχης Εξωτρερικών της ΕΛΑΣ Χάρης Τζήμητρας επισήμανε: «Το να δηλώνει ο κ. Γεραπετρίτης ότι το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν παράγει έννομα αποτελέσματα και ότι όσον αφορά την Τουρκία “η ενημέρωση σχετικά με την έρευνα και την πόντιση είναι κάτι το οποίο θα μπορούσε να είναι δυνατόν”, αναδεικνύει για μια ακόμη φορά την τακτική της κυβέρνησης να βαφτίζει το ψάρι, κρέας, για να μην αποδεχθεί τις εθνικές ήττες στις οποίες έχει οδηγήσει τη χώρα».
Από την πλευρά του, ο υπεύθυνος Εξωτερικών του ΠΑΣΟΚ Δημήτρης Μάντζος έκανε λόγο για κυβερνητική αποτυχία διαρκείας. Υποστήριξε ότι τώρα ζούμε τα επίχειρα μιας πολιτικής χωρίς στρατηγική που περιορίστηκε στην επικοινωνιακή διαχείριση. Έθεσε δε το ερώτημα «ποιος θα λογοδοτήσει και ποιος θα δώσει εξηγήσεις για το ότι η κυβέρνηση πέτυχε οι δύο αντιμαχόμενες πλευρές ενός εμφυλίου πολέμου να συμφωνούν μόνο στο ότι πρέπει να συγκλίνουν με την Τουρκία;».
Για το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία και η τοποθέτηση του Αντώνη Σαμαρά: «Τα δραματικά γεγονότα της Λιβύης, εκθέτουν ανεπανόρθωτα τον κ. Γεραπετρίτη που πρόσφατα μας διαβεβαίωνε για τα ακριβώς αντίθετα. Εκθέτουν και τον Πρωθυπουργό που συμφωνεί σε όλα μαζί του, αντί να τον έχει ήδη αποπέμψει».
Οι πολιτικές επιπτώσεις
Μέχρι τώρα η εξωτερική πολιτική αποτέλεσε ένα από τα μεγάλα ατού της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν ότι στο πεδίο αυτό οι πολίτες κάνουν το πιο θετική αξιολόγηση για το κυβερνητικό έργο. Τώρα ακριβώς σε αυτό το πεδίο όπου η κυβέρνηση έχει το πλεονέκτημα, καταγράφεται μια αδιαμφισβήτητη αποτυχία.
Το ερώτημα είναι λοιπόν ποιες θα μπορούσαν να είναι οι πολιτικές επιπτώσεις αυτής της αποτυχίας. Ερώτημα που αποκτά αυξημένο ενδιαφέρον από το γεγονός ότι τα ελληνοτουρκικά θεωρούνται προνομιακό ζήτημα για το χώρο στα δεξιά της ΝΔ, προς τον οποίο καταγράφονται οι μεγαλύτερες διαρροές της.
Στέιτ Ντιπάρτμεντ για τουρκολιβυκό μνημόνιο: «Ελλάδα και Τουρκία να επιλύσουν διμερώς τις διαφορές τους»
Ρωμανός Κοντογιαννίδης
Τι λένε διεθνολόγοι για το τουρκολιβυκό μνημόνιο «Παράνομο αλλά η Ελλάδα πιάστηκε στον ύπνο»
Ρωμανός Κοντογιαννίδης
Η Ελλάδα αναγκάζεται να μπει σε μία διαδικασία να αποδείξει ότι το δίκιο είναι με το μέρος της με βάση το διεθνές δίκαιο της θάλασσας
Ως παράνομο και χωρίς κανένα έννομο συμφέρον, αφού ξεκάθαρα αντίκειται στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας, χαρακτηρίζουν διεθνολόγοι – καθηγητές πανεπιστημίων το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο ψηφίστηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της χώρας της Βορείου Αφρικής.
Σημειώνουν ότι μπορεί να μην κινδυνεύει στην ουσία ο ελληνικός θαλάσσιος χώρος από την επικύρωση από τη Λιβύη του εν λόγω μνημονίου, ωστόσο, η χώρα μας αναγκάζεται να μπει σε μία διαδικασία να αποδείξει ότι το δίκιο είναι με το μέρος της, πάντοτε με βάση το διεθνές δίκαιο της θάλασσας.
Παράλληλα, οι καθηγητές κάνουν λόγο για μία ελληνική διπλωματία που πιάστηκε στον ύπνο, αφού μέχρι σήμερα ήταν απλά παρατηρητής των εξελίξεων και για σημαντικά λάθη που έγιναν στο παρελθόν αλλά και τα τελευταία χρόνια στο πλαίσιο των ελληνολιβυκών σχέσεων.
«Η Τουρκία κερδίζει εντυπώσεις»
Ειδικότερα και σύμφωνα με τον διεθνολόγο και καθηγητή του τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Αθανάσιο Μποζίνη, μπορεί το τουρκολιβυκό μνημόνιο να μην έχει κάποιο έννομο αποτέλεσμα με βάση το διεθνές δίκαιο της θάλασσας, ωστόσο, η Τουρκία κερδίζει εντυπώσεις και η Ελλάδα αναγκάζεται να μπει στη διαδικασία να αποδείξει, μέσω Ευρωπαϊκής Ένωσης ότι έχει στο πλευρό της το διεθνές δίκαιο.
Κατά τον ίδιο, η ψήφιση από τη χώρα της Βόρειας Αφρικής του τουρκολιβυκού μνημονίου αποτελεί μία πάρα πολύ καλή ευκαιρία για την Ελλάδα να προχωρήσει σε επέκταση των χωρικών υδάτων της στα δώδεκα ναυτικά μίλια νότια της Κρήτης, ώστε να προασπίσει καλύτερα τα συμφέροντά της.
«Να γίνει η επέκταση στα δώδεκα μίλια, για να δείξει η χώρα μας ότι προασπίζει αποτελεσματικά τον εθνικό της χώρο. Η Τουρκία δημιουργεί νέες συμμαχίες και η Ελλάδα παραμένει θεατής. Ο Χαφτάρ, όταν ήρθε στην Ελλάδα, είχε πει ότι δεν θα ψηφίσει το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τελικά το ψήφισε. Το μνημόνιο είναι παράνομο, όμως, πλέον πρέπει να είναι πολυμερής η προσπάθεια της Ελλάδας να δείξει ότι έχει το διεθνές δίκαιο με το μέρος της. Πρέπει να αναφερθεί, επίσης, ότι η Τουρκία διεξάγει ουσιαστικά κι έναν πληροφοριακό πόλεμο. Ενώ επίσημα χείλη κρατούν χαμηλότερους τόνους και λένε, για παράδειγμα, ότι δεν έχουν πρόβλημα με το καλώδιο, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης της γειτονικής χώρας υποστηρίζουν για το τουρκολιβυκό μνημόνιο ότι έγινε σημαντικό βήμα για το δόγμα της γαλάζιας πατρίδας», τονίζει ο κ. Μπιοζίνης.
«Πιαστήκαμε στον ύπνο»
Από την πλευρά του ο επίκουρος καθηγητής Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Πάνος Κουργιώτης, σημειώνει ότι η χώρα μας «πιάστηκε στον ύπνο» και τώρα τρέχει πίσω από τις εξελίξεις, αντί να τις διαμορφώνει.
«Η τουρκική διπλωματία αποδεικνύει ότι είναι αποτελεσματική για τα δικά της συμφέροντα, αφού κατάφερε να ευθυγραμμίσει προς όφελός της και τις δύο κυβερνήσεις στη Λιβύη. Εμείς στηρίξαμε όλα τα χαρτιά μας στον Χαφτάρ, θεωρώντας ότι, επειδή πολεμάει τους συμμάχους του αντιπάλου μας, μπορεί να θεωρηθεί φίλος μας. Όταν τελείωσε η κρίση στη Λιβύη, η Τουρκία προσέγγισε τον Χαφτάρ. Όσο εμείς δεν κάναμε κάποιες κινήσεις και επαναπαυθήκαμε, η τουρκική διπλωματία λειτούργησε και έφερε και τις δύο πλευρές στη Λιβύη στις δικές της θέσεις, με αποτέλεσμα να ψηφιστεί από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης του τουρκολιβυκό μνημόνιο. Πώς το καταφέραμε αυτό, θα πρέπει να δώσει απάντηση η ελληνική διπλωματία», τονίζει ο κ.Κουργιώτης.
Ο ίδιος σημειώνει ακόμα ότι πολύ πριν της διάσπαση της Λιβύης σε δύο μέρη, η Ελλάδα είχε την ευκαιρία να δημιουργήσει τετελεσμένα προς όφελός της στην ανατολική Μεσόγειο. Αυτό διότι, όπως λέει, ελληνικές κυβερνήσεις του παρελθόντος διατηρούσαν πολύ καλές σχέσεις με το προηγούμενο καθεστώς της Λιβύης, τον Μουαμάρ Καντάφι και θα μπορούσαν να είχανε λύσει από τότε το θέμα της θάλασσας και της ΑΟΖ προς όφελος της χώρας μας.
