Αμφίσημα τα μηνύματα
Ενώ οι χώρες της ΕΕ απαντούν αρνητικά στην αίτημα του Ντόναλντ Τραμπγια άμεση εμπλοκή στα Στενά του Ορμούζ, η ελληνική κυβέρνηση στέλνει αντιφατικά μηνύματα, δημιουργώντας μεγάλη ανησυχία στην ελληνική κοινωνία.
Την Κυριακή (15/3) ο υφυπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Στέφανος Γκίκας, ανέφερε πως «εάν διασφαλιστούν οι συνθήκες και το ρίσκο δεν είναι τόσο υψηλό, τότε η Ελλάδα έχει κάθε λόγο, ως η μεγαλύτερη ναυτιλιακή δύναμη στον κόσμο, να συμμετέχει σε μια τέτοια επιχείρηση». Με λίγα λόγια με αυτή την πρόταση εμπλέκεται ενεργά η Ελλάδα σε έναν ιμπεριαλιστικό πόλεμο, που απλά οδηγεί την ανθρωπότητα σε αδιέξοδο. Όλα αυτά ενώ, ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει υιοθετήσει την επιχειρηματολογία των Νετανιάχου – Τραμπ για την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ προς το Ιράν.
Οι δηλώσεις Μαρινάκη
Σε σχετική ερώτηση για τη στάση της χώρας μας, σχετικά με επιχειρήσεις στα Στενά του Ορμούζ, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης είπε (16/3) ότι «δεν υπάρχει ζήτημα εμπλοκής της Ελλάδας σε επιχείρηση στα Στενά του Ορμούζ». Μάλιστα, ανέφερε πως «η χώρα μας συμμετέχει στην επιχείρηση “Aσπίδες”, που είναι γεωγραφικά προσδιορισμένη στην Ερυθρά Θάλασσα και δεν αφορά τα Στενά του Ορμούζ. Στην επιχείρηση αυτή συμμετέχουν πλοία μόνο από την Ελλάδα και την Ιταλία. Στόχος της είναι η φύλαξη, η προστασία των πλοίων» και πρόσθεσε πως «η χώρα μας απευθύνει κάλεσμα στο Ιράν να απέχει από οποιαδήποτε ενέργεια που παρεμποδίζει την ελευθερία ναυσιπλοΐας. Είναι κρίσιμο».
«Είναι κάτι που το πιστεύω»
Μπορεί ο εκπρόσωπος της κυβέρνησης να είπε στην ενημέρωση των πολιτικών συντακτών, ότι η Ελλάδα δεν έχει σκοπό να εμπλακεί σε επιχειρήσεις, στα Στενά του Ορμούζ, όμως ο υφυπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Στέφανος Γκίκας, επέμεινε στην άποψή του, μετά από επίκαιρη ερώτηση του βουλευτή του ΚΚΕ Νίκου Αμπατιέλου, στην Ολομέλεια της Βουλής.
Απαντώντας στην επίκαιρη ερώτηση είπε πως «αυτό που είπα εγώ -και είναι κάτι που πιστεύω- είναι ότι εφόσον οι συνθήκες το επιτρέψουν, εφόσον το ρίσκο δεν θα είναι μεγάλο, εφόσον γίνουν προπαρασκευαστικές επιχειρήσεις από όσους κάνουν τον πόλεμο και διασφαλιστεί ότι η διέλευση από τα Στενά είναι ασφαλής, τότε θα μπορούσε -είπα- η Ελλάδα, ως η μεγαλύτερη δύναμη στον κόσμο στη ναυτιλία, να συμμετέχει σε μια τέτοια επιχείρηση».
H κυβέρνηση Μητσοτάκη μέσα από τη λογική του «υπάκουου συμμάχου», νομιμοποιεί κινήσεις που ρευστοποιούν το διεθνές δίκαιο και εμπεδώνουν την λογική της ωμής ισχύος. Αυτό είναι η πρώτη φορά που γίνεται με τόσο ηχηρό τρόπο, στην μεταπολιτευτική περίοδο.
Πόλεμος στη Μέση Ανατολή: Η «συμμαχία» των απρόθυμων
Μιχάλης Τρίκκας
Η σημερινή απροθυμία των συμμάχων δεν εξηγείται μόνο από τον φόβο επέκτασης της σύγκρουσης, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο οι ΗΠΑ διαχειρίστηκαν την κρίση
Μάταια μάλλον θα αναζητήσει κανείς λόγους αρχής πίσω από τους δισταγμούς τους και πιθανότατα, αν ο πόλεμος με το Ιράν εξελισσόταν σύμφωνα με τις προσδοκίες του Ντόναλντ Τραμπ, θα διαγκωνίζονταν σήμερα για το ποιος θα δηλώσει πρώτος συμμετοχή προκειμένου να εξασφαλίσει μερίδιο από τα λάφυρα. Η σημερινή πραγματικότητα, ωστόσο, είναι εντελώς διαφορετική με αποτέλεσμα οι εκκλήσεις του Αμερικανού προέδρου για τη συγκρότηση μιας πολυεθνούς ναυτικής δύναμης που να εξασφαλίζει την ασφαλή ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ να πέφτουν μέχρι στιγμής στο κενό.
Ο Κιρ Στράμερ, πρωθυπουργός μιας χώρας που σε άλλες εποχές θα έσπευδε πρώτη να συμπαρασταθεί στον ισχυρό σύμμαχο, ξεκαθάρισε ότι η Βρετανία «δεν πρόκειται να συρθεί σε μια ευρύτερη σύγκρουση» και πως ο καλύτερος τρόπος να μπει φρένο στην άνοδο της τιμής του πετρελαίου είναι ο τερματισμός των συγκρούσεων. Στη Γερμανία, ο υπουργός Άμυνας, Μπόρις Πιστόριους ήταν ακόμη πιο κατηγορηματικός: «Δεν είναι δικός μας πόλεμος» τόνισε ενώ και ο υπουργός Εξωτερικών της Ιταλίας, Αντόνιο Ταγιάνι υπογράμμισε πως ο ασφαλέστερος δρόμος για την ομαλοποίηση της κατάστασης είναι η επιστροφή στη διπλωματία.
Η επιφυλακτικότητα αυτή δεν περιορίζεται στην Ευρώπη. Ιαπωνία και Αυστραλία κατέστησαν επίσης σαφές ότι δεν πρόκειται να αποστείλουν ναυτικές δυνάμεις για την προστασία της ναυσιπλοΐας, παρά τη σημασία των Στενών του Ορμούζ για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας. Ήταν επόμενο όλα αυτά να προκαλέσουν μια ακόμα έκρηξη οργής του Αμερικανού προέδρου. Με το γνωστό του ύφος, προειδοποίησε ότι δεν πρόκειται να ξεχάσει τις χώρες που αρνούνται να βοηθήσουν, ενώ άφησε αιχμές ακόμη και για το μέλλον του ΝΑΤΟ, υποστηρίζοντας ότι η συμμαχία θα έχει «πολύ κακό μέλλον» αν οι εταίροι δεν ανταποκριθούν.
Είναι μια ρητορική που συνοδεύεται μονίμως από ένα επαναλαμβανόμενο επιχείρημα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες προστατεύουν διαχρονικά τους συμμάχους τους, χωρίς να λαμβάνουν ποτέ αντίστοιχη στήριξη. Η ιστορική εμπειρία ανατρέπει βέβαια την εικόνα. Η μοναδική φορά που ενεργοποιήθηκε το Άρθρο 5 της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας -η ρήτρα συλλογικής άμυνας- ήταν μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 στις Ηνωμένες Πολιτείες. Και ήταν η Ουάσιγκτον που την ενεργοποίησε με αποτέλεσμα πολλές χώρες να συμμετάσχουν στους επακόλουθους πολέμους σε Αφγανιστάν και Ιράκ.
Η σημερινή απροθυμία των συμμάχων δεν εξηγείται μόνο από τον φόβο επέκτασης της σύγκρουσης, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο η Ουάσιγκτον διαχειρίστηκε την κρίση. Κανείς δεν ξεχνά ότι ο Λευκός Οίκος δεν διαβουλεύτηκε αυτή τη φορά με κανένα προτού εξαπολύσει τη νέα επίθεση σε συντονισμό μόνο με το Ισραήλ του Μπενιαμίν Νετανιάχου. Και βέβαια ποιος ξεχνά ότι μόλις λίγες εβδομάδες πριν, ο Τραμπ απειλούσε τους ίδιους του τους συμμάχους διεκδικώντας τη Γροιλανδία, τμήμα της Δανίας που συμμετέχει τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και το ΝΑΤΟ;
Κριτική Μπορέλ σε Ε.Ε.-Φον ντερ Λάιεν
Η σημερινή αποστασιοποίηση δεν αφορά μόνο τη σημερινή κρίση αλλά εκφράζει και μια βαθύτερη επιφύλαξη απέναντι στις μονομερείς επιλογές της Ουάσιγκτον. Σε δηλώσεις του στο Politico, ο πρώην επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Ζοζέπ Μπορέλ κατηγορεί ευθέως την Ευρωπαϊκή Ένωση ότι δεν έχει καταφέρει να κάνει τις ΗΠΑ να λογοδοτήσουν για παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου. Χαρακτηρίζει τον πόλεμο κατά του Ιράν «παράνομο» και «μη δικαιολογημένο από άμεση απειλή» ενώ κατηγορεί και τη σημερινή πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για «συστηματική μεροληψία» υπέρ της Ουάσιγκτον. Ζητά μάλιστα χωρίς περιστροφές την απόρριψη της εμπορικής συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ε.Ε. την οποία χαρακτηρίζει «άδικη εξ αρχής».
Όλα αυτά φανερώνουν βέβαια τα εμπόδια που συναντά η ενωμένη Ευρώπη για να παραμείνει ενωμένη. Αν και αρκετοί, οι απρόθυμοι μάλλον θα δυσκολευτούν αρκετά για να συγκροτήσουν κάποτε τη δική τους συμμαχία. Αντανακλούν όμως και μια αυξανόμενη τάση αμφισβήτησης της ίδιας της διατλαντικής σχέσης. Μιας σχέσης που, όπως δείχνει η σημερινή κρίση στα Στενά του Ορμούζ, δεν μπορεί να θεωρείται πλέον δεδομένη.
