Κατερίνα Κοκκαλιάρη
Οι επόμενες κινήσεις που ετοιμάζονται και η ανάγκη για ευρωπαϊκό συντονισμό
Να «επιστρατεύσει» ένα νέο πακέτο στοχευμένων μέτρων ετοιμάζεται η κυβέρνηση για να στηρίξει νοικοκυριά και επιχειρήσεις, σε αυτή την κρίσιμη περίοδο.
Παράλληλα, αναζητείται κοινός ευρωπαϊκός βηματισμός, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή ρίχνει βαριά σκιά σε μια σειρά από τομείς και δεν αφήνει κανένα κράτος ανεπηρέαστο.
Ένα στίγμα των επόμενων κινήσεων έδωσε στην κυριακάτικη ανασκόπησή του ο Κυριάκος Μητσοτάκης, που υπογράμμισε πως αν χρειαστεί, η κυβέρνηση έχει τη δυνατότητα να στηρίξει την κοινωνία με μέτρα τα οποία θα είναι στοχευμένα και προσωρινού χαρακτήρα, όσο κρατάει η κρίση.
Από το Μαξίμου ανακοινώθηκαν ήδη οι πρώτες κινήσεις για την αντιμετώπιση φαινομένων αισχροκέρδειας, ενώ έρχονται και νέες παρεμβάσεις. Αυτό που υπογραμμίζεται είναι πως η θετική πορεία της οικονομίας επιτρέπει να εφαρμοστούν πρόσθετα μέτρα, ωστόσο παράλληλα τονίζεται πως δεν θα γίνουν κινήσεις που θα θέσουν σε κίνδυνο την δημοσιονομική ισορροπία.
Το «κλειδί» για τις αποφάσεις και ο κατώτατος μισθός
Το «μείγμα» των νέων μέτρων θα εξαρτηθεί από μια σειρά από παράγοντες, με κυριότερο τη διάρκεια που θα έχει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή. «Κλειδί» για τις αποφάσεις αποτελεί η τιμή του πετρελαίου, καθώς εφόσον για διάστημα τουλάχιστον τριών εβδομάδων διατηρηθεί πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, τότε θα ξεκλειδώσουν στοχευμένα μέτρα στο ενεργειακό πεδίο.
Με αυτά τα δεδομένα, η κυβέρνηση προκρίνει την «επαναφορά» του fuel pass (εφόσον οι τιμές του πετρελαίου διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα) και των επιδοτήσεων στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας (σε περίπτωση που η άνοδος του φυσικού αερίου συμπαρασύρει και τις τιμές χονδρικής στο ρεύμα), ενώ στο τραπέζι είναι και μια «επιταγή ακρίβειας». Άμεσα θα υπάρξουν ανακοινώσεις για το πως θα στηριχθεί η ενεργοβόρα ελληνική βιομηχανία, καθώς οι σχετικές αποφάσεις έχουν κλειδώσει.
Παράλληλα, από το Μαξίμου εστιάζουν και στην αύξηση του κατώτατου μισθού που θα κλειδώσει την επόμενη εβδομάδα στο υπουργικό συμβούλιο. Πρόκειται για ένα μέτρο που αφορά 580.000 εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα, με την αύξηση να αναμένεται να είναι κοντά στο 5% (χωρίς να αποκλείεται και κάποια έκπληξη). Ανάλογη αύξηση θα πάρουν και οι δημόσιοι υπάλληλοι, ενώ η αναπροσαρμογή του κατώτατου μισθού θα συμπαρασύρει προς τα πάνω και μια σειρά επιδομάτων (μεταξύ των οποίων και το ανεργίας).
Τουρισμός
Να σημειωθεί εδώ πως οι επιπτώσεις που μπορεί να υπάρξουν από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή είναι πολυεπίπεδες, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να χαραχθεί με ασφάλεια μία μακροπρόθεσμη στρατηγική.
Για παράδειγμα, άγνωστο είναι σε ποιο βαθμό θα επηρεαστούν η ανάπτυξη, ο πληθωρισμός και οι επενδύσεις, ενώ κίνδυνοι υπάρχουν και για την εφοδιαστική αλυσίδα.
Στάση αναμονής τηρείται για να διαπιστωθεί αν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή θα επηρεάσει τον τουρισμό. Από τη μία πλευρά, εκφράζεται ανησυχία πως ταξιδιώτες από τις ΗΠΑ αλλά και από ευρωπαϊκά κράτη είτε θα αποφύγουν τα ταξίδια εκτός συνόρων είτε θα επιλέξουν κοντινές χώρες. Από την άλλη, υπάρχει η θεωρία ότι θα πληγούν περισσότερο χώρες που είναι πιο κοντά στην κρίση, όπως η Αίγυπτος ή η Τουρκία, ενώ άλλες όπως η Ελλάδα και η Ιταλία δεν θα πληγούν ή ενδεχομένως θα έχουν όφελος.
Στο μεταξύ όπως υπογράμμισε πρόσφατα ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, εξετάζονται παρεμβάσεις στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια ανάλογα με την εξέλιξη των πραγμάτων. Μάλιστα για το θέμα αυτό υπάρχουν ήδη συζητήσεις με τις ακτοπλοϊκές εταιρείες.
Όλα αυτά περιλαμβάνονται στο πακέτο μέτρων που η κυβέρνηση θα βάλει το προσεχές διάστημα σε εφαρμογή. Από εκεί και πέρα, θα υπάρχουν και κάποια «εφεδρικά» μέτρα που θα τεθούν σε ισχύ αν διαπιστωθεί πως οι επιπτώσεις στην οικονομία είναι βαρύτερες από αυτές που αρχικά αναμενόταν.
Ζητείται ευρωπαϊκός συντονισμός
Την Πέμπτη τα βλέμματα στρέφονται στη Σύνοδο Κορυφής των ευρωπαίων ηγετών, όπου θα συζητηθούν οι τελευταίες εξελίξεις και θα επιχειρηθεί να υπάρξει ένας κοινός βηματισμός σε μία σειρά θεμάτων. Άλλωστε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή αποτελεί τον πιο άμεσο κίνδυνο για την ευρωπαϊκή οικονομική σταθερότητα και αναζητείται τρόπος να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις.
Σύμφωνα με την επιστολή του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, οι αρνητικές συνέπειες της κρίσης «γίνονται ήδη αισθητές στην Ευρώπη», ιδιαίτερα ως προς τις τιμές ενέργειας και την ενεργειακή ασφάλεια. Οι ηγέτες θα κληθούν να εντοπίσουν τα κατάλληλα εργαλεία για «έγκαιρη, συντονισμένη και αποτελεσματική απόκριση» που θα προστατεύσει τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, ενώ παράλληλα θα υποστηρίξει τις προσπάθειες αποκλιμάκωσης στην περιοχή.
Να σημειωθεί πως ο Αντόνιο Κόστα έχει προσκαλέσει την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ και τον πρόεδρο του Εurogroup, Κυριάκο Πιερρακάκη, να παρουσιάσουν την οικονομική ανάλυσή τους στο πλαίσιο της Συνόδου Κορυφής της ευρωζώνης σε διευρυμένη σύνθεση.
Μιλώντας το Σάββατο στο προσυνέδριο της Νέας Δημοκρατίας ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε «αν χρειαστεί είμαστε εδώ για να στηρίξουμε την ελληνική κοινωνία με εθνικούς πόρους και όπου χρειάζεται να αναλάβουμε και ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, ώστε να υπάρχει και μία ευρωπαϊκή διάσταση στην αντιμετώπιση της κρίσης».
Αναφέρθηκε στο επικείμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, ενώ συμπλήρωσε πως «η κατεύθυνση που έχω δώσει στον Υπουργό Οικονομικών και με το «καπέλο» του Προέδρου του Eurogroup είναι ότι στο κακό σενάριο -τονίζω, εύχομαι να μην χρειαστεί- δεν θα χρειαστεί μόνο εθνική, αλλά και ευρωπαϊκή αντίδραση».
Πού το πάει ο Αντώνης Σαμαράς και τι φοβούνται στο Μέγαρο Μαξίμου;
Μάρκος Μυρσινιάδης
Η μετωπική για τη Chevron, η «σκιά» ενός νέου δεξιού πόλου και το «αντάρτικο» που στοιχειώνει την κυβερνητική πλειοψηφία
Πού το πάει ο Αντώνης Σαμαράς; Είναι η πρόσφατη κοινοβουλευτική του παρέμβαση, με αφορμή τις ενεργειακές συμφωνίες με τον αμερικανικό κολοσσό Chevron, απλώς μια ακόμη έκφραση δυσαρέσκειας, άλλο ένα χτύπημα φθοράς σαν εκείνα των προηγούμενων μηνών ή μήπως είναι η επίσημη κήρυξη ολοκληρωτικού πολέμου χωρίς επιστροφή;
Τι είναι εκείνο που πραγματικά τρέμουν στο Μέγαρο Μαξίμου, βλέποντας τον πρώην πρωθυπουργό να ανοίγει τη βεντάλια της κριτικής του από τα εθνικά θέματα μέχρι το σκάνδαλο των υποκλοπών και τη διαφθορά; Όπως και να έχει, η εμφάνιση του Αντώνη Σαμαρά δεν άφησε περιθώρια για παρερμηνείες, πως πρόκειται για τη συνειδητή οικοδόμηση μιας παράλληλης πολιτικής πλατφόρμας που αμφισβητεί τον πυρήνα της διακυβέρνησης Μητσοτάκη.
Οι βουλευτές που επηρεάζει
Η στρατηγική επιλογή του Αντώνη Σαμαρά να τοποθετηθεί ως ο «θεματοφύλακας της παράταξης» απέναντι σε μια, κατά τον ίδιο, «μεταλλαγμένη Νέα Δημοκρατία», προκαλεί συναγερμό στην κυβέρνηση. Η ανησυχία του Μαξίμου εστιάζεται στο γεγονός ότι ο πρώην πρωθυπουργός δεν περιορίζεται πλέον σε «άσφαιρα» πυρά, αλλά χτυπά σε δομικά σημεία: την εξωτερική πολιτική, τη θεσμική ακεραιότητα και την ενεργειακή στρατηγική.
Η «απειλή» που διατύπωσε απευθείας προς τον Πρωθυπουργό, ότι «αν έχουν δίκιο τα παπαγαλάκια του, τότε ο κ. Μητσοτάκης θα πρέπει να ανησυχεί», ερμηνεύεται πλέον ως προαναγγελία κινήσεων που μπορεί να φτάσουν, αν όχι στην ίδρυση νέου φορέα, που είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσει «αιμοραγία» ψηφοφόρων στη ΝΔ, τότε μέχρι την ανατροπή των κοινοβουλευτικών ισορροπιών, καθώς στην κοινοβουλευτική ομάδα της ΝΔ υπάρχουν βουλευτές που επηρεάζονται από τον Μεσσήνιο και είναι έτοιμοι είτε να τον ακολουθήσουν στο νέο φορέα, είτε να συμμετάσχουν σε αντάρτικο διαρκείας.
Η ηχηρή κίνηση του να αποχωρήσει από την αίθουσα αμέσως μετά την ομιλία του, χωρίς να ακούσει την απάντηση του Σταύρου Παπασταύρου, επισφράγισε τη ρήξη. Το γεγονός ότι δεν άκουσε όσα του απάντησε ο εκ των στενότερων συνεργατών του την περίοδο της δικής του διακυβέρνησης, δείχνει με ξεκάθαρο τρόπο ότι ο κ. Σαμαράς δεν αναζητά πλέον διορθώσεις σε... άρθρα των ενεργειακών συμβάσεων, αλλά αμφισβητεί συνολικά το ηθικό και πολιτικό έρεισμα της σημερινής διακυβέρνησης.
Η ενεργειακή «Κερκόπορτα» και η κυριαρχία
Στην προμετωπίδα της κριτικής του βρέθηκε η σύμβαση με τον αμερικανικό κολοσσό Chevron για τις έρευνες υδρογονανθράκων, με τον κ. Σαμαρά να εστιάζει σε συγκεκριμένες νομικές παραμέτρους που, κατά την άποψή του, ναρκοθετούν τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας.
Ο Αντώνης Σαμαράς κατήγγειλε με τεχνική ακρίβεια την παράγραφο 3 του άρθρου 30, χαρακτηρίζοντάς την ως μια απαράδεκτη υποχώρηση που ανοίγει την «Κερκόπορτα» για τη de facto αποδοχή του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου. Σύμφωνα με τον πρώην πρωθυπουργό, η ρήτρα αυτή προαναγγέλλει τη δυνητική απομείωση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, καθώς εισάγει καινοφανείς όρους όπως τα «πλευρικά όρια» και προεξοφλεί τη μείωση της περιοχής μίσθωσης σε περίπτωση μελλοντικών οριοθετήσεων με γειτονικά κράτη.
Για τον πρώην πρωθυπουργό, η κυβέρνηση δείχνει διατεθειμένη να προχωρήσει σε προληπτικές υποχωρήσεις, εγκαταλείποντας τη διορατική στρατηγική των εξορύξεων που ο ίδιος είχε εγκαινιάσει το 2012, προς όφελος επικοινωνιακών χειρισμών και μιας πολιτικής που άγεται και φέρεται από τις περιστάσεις.
Οι κυβερνητικές διευκρινίσεις περί προστασίας του δημοσίου συμφέροντος δεν στάθηκαν ικανές να κατευνάσουν το περιβάλλον του πρώην πρωθυπουργού. Αντιθέτως, οι συνεργάτες του επιμένουν ότι η Αθήνα εισάγει καινοφανείς όρους υποχώρησης χωρίς να υφίσταται διεθνής πίεση, αποδομώντας πλήρως το ενεργειακό αφήγημα του Μεγάρου Μαξίμου.
Ευήκοα ώτα
Ωστόσο, πέρα από το λεκτικό σκέλος, ίσως όσα έχει στο μυαλό του ο Μεσσήνιος πρώην πρωθυπουργός να κρύβονται στις λεπτομέρειες της παρουσίας του. Η χωροταξική του επιλογή να καθίσει στα κεντρικά έδρανα της δεξιάς πλευράς, πίσω από το ΠΑΣΟΚ και δίπλα στην Ελληνική Λύση, ερμηνεύτηκε από πολλούς ως κίνηση που υπογραμμίζει την πολιτική του αυτονομία, αλλά και τη σαφή διαφοροποίησή του από τον... κεντρώο πολιτικό προσανατολισμό του σημερινού πυρήνα διακυβέρνησης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η χαρτογράφηση όσων επέλεξαν να τον χειροκροτήσουν. Ενώ η στάση του Μίλτου Χρυσομάλλη, ο οποίος χτυπούσε διακριτικά το έδρανό του, ήταν αναμενόμενη, αίσθηση προκάλεσαν τα αναπάντεχα χειροκροτήματα από την αντιπολίτευση. Ο ανεξάρτητος βουλευτής και εκπρόσωπος Τύπου του Στέφανου Κασσελάκη και πρώην βουλευτής της Πλεύσης Ελευθερίας, Μιχάλης Χουρδάκης θεώρησε εύστοχη την αναφορά σε «ερασιτέχνες εφησυχασμένους», ενώ ακόμα και από τα έδρανα της «Νίκης», ο βουλευτής Αθανάσιος Ρακοβαλής ένωσε τη φωνή του με τις αντιδράσεις. Όπως φαίνεται ο λόγος του Σαμαρά βρίσκει ευήκοα ώτα πέρα από τα στενά όρια της ΝΔ και αυτό μπορεί να σημαίνει πολλά για το ενδεχόμενο να αποφασίσει να προχωρήσει στην ίδρυση νέου κόμματος.
Η θεσμική κρίση και το φάντασμα των παρακολουθήσεων
Η σύγκρουση με το τον Κυριάκο Μητσοτάκη προσλαμβάνει ολοκληρωτικό χαρακτήρα καθώς ο Αντώνης Σαμαράς επεκτείνει το μέτωπο της αντιπαράθεσης στα ζητήματα της διαφθοράς και του κράτους δικαίου. Στο Μέγαρο Μαξίμου ανησυχούν εύλογα καθώς γνωρίζουν ότι η κριτική του για αυτά τα θέματα βρίσκει ευρεία απήχηση στους δυσαρεστημένους Δεξιούς ψηφοφόρους της ΝΔ.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η επαναφορά του σκανδάλου των υποκλοπών. Επιλέγοντας να υπενθυμίσει από το βήμα της Ολομέλειας ότι υπήρξε και ο ίδιος προσωπικός στόχος παρακολουθήσεων, ο κ. Σαμαράς είναι εμφανές ότι επιδιώκει να ακυρώσει την κυβερνητική προσπάθεια να κλείσει το θέμα μέσω της λήθης. Όμως, δεν είναι μόνο αυτό που ανησυχεί την Ηρώδου Αττικού, καθώς είναι άγνωστη η τροπή που μπορεί να πάρει από εδώ και πέρα η υπόθεση του σκανδάλου των υποκλοπών μετά και από την τοποθέτηση του ιδιοκτήτη της Intellexa Ταμ Ντίλιαν ότι «παρέχουμε τεχνολογία μόνο σε κυβερνήσεις και αρχές επιβολής του νόμου».
Είναι σαφές ότι η παραπάνω δήλωση βάζει ξανά στο κάδρο του σκανδάλου το κεντρικό σύστημα εξουσίας και κανένας δεν μπορεί να προεξοφλήσει πως θα κινηθεί - σε πολιτικό, και όχι μόνο, επίπεδο- από εδώ και πέρα ο Αντώνης Σαμαράς παράλληλα με τις δικαστικές και πολιτικές εξελίξεις που αφορούν στο συγκεκριμένο ζήτημα. ΄
Η επισήμανσή του ότι η θεσμική εκτροπή παραμένει πληγή στην κορυφή της παράταξης, προσδίδει στην κριτική του ξεκάθαρη διάσταση ηθικής και πολιτικής απαξίωσης της σημερινής ηγεσίας της ΝΔ με ότι μπορεί να σημαίνει αυτό σε πολιτικό επίπεδο.
Ο φόβος του Μαξίμου για νέο κόμμα
Εκείνο που πραγματικά προκαλεί συναγερμό στο κυβερνητικό επιτελείο είναι η έντονη κινητικότητα του πρώην πρωθυπουργού, που κορυφώθηκε κατά την παρέμβασή του στη Βουλή των Πέμπτη, η οποία ερμηνεύεται από το περιβάλλον του Κυριάκου Μητσοτάκη -και με βεβαιότητα που δεν υπήρχε μέχρι σήμερα- ως προάγγελος ενός νέου πολιτικού εγχειρήματος.
Ενώ μέχρι πρότινος το Μαξίμου θεωρούσε σχεδόν δεδομένο ότι ο κ. Σαμαράς θα απέφευγε το οριστικό βήμα της ίδρυσης νέου κόμματος, οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν ότι τα δεδομένα μεταβάλλονται άρδην.
Η «σκιά» του ενδεχόμενου δημιουργίας ενός ακόμη δεξιού πόλου στοιχειώνει τη ΝΔ, αλλά και την κυβερνητική πλειοψηφία, καθώς μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντικές διαρροές ψηφοφόρων και κυρίως τεκτονικές αλλαγές στο πολιτικό σκηνικό (ακόμη και ανεξαρτητοποιήσεις βουλευτών της ΝΔ) σε μια εξαιρετικά δύσκολη συγκυρία, κατά την οποία η φθορά της κυβέρνησης θεωρείται δεδομένη, ενώ στον δρόμο για τις κάλπες δεν υπάρχει περιθώριο για καμία χαμένη ψήφο..
Η κοινωνική δυσαρέσκεια λόγω της επίμονης ακρίβειας, σε συνδυασμό με την επερχόμενη άφιξη της δεύτερης δικογραφίας για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, δημιουργεί εκρηκτικό μείγμα. Το Μαξίμου γνωρίζει ότι ο Αντώνης Σαμαράς επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει αυτή τη φθορά, την ίδια στιγμή που το πολιτικό σκηνικό αναμένει την ανακοίνωση της ίδρυσης κόμματος του Αλέξη Τσίπρα και τη δυναμική που θα προσδώσει στις πολιτικές εξελίξεις.
Η ρήξη Μητσοτάκη–Σαμαρά είναι πλέον ένας ανοιχτός πόλεμος διαρκείας με φόντο την διαδικασία αναδιάταξης ολόκληρου του πολιτικού χάρτη, που βρίσκεται σε εξέλιξη.
