Η μάχη για τον έλεγχο του Στενού του Ορμούζ, η πανδημία της Covid-19 και η δημιουργία ενός μεγάλου “σκιώδους στόλου” ως αποτέλεσμα των κυρώσεων που έχουν επιβάλει οι ΗΠΑ, η ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο δεν αποτελούν απλώς “μεμονωμένους κραδασμούς”.
Οι κανόνες που διέπουν την παγκόσμια ναυτιλία αρχίζουν να καταρρέουν, προειδοποιούν οι μεγαλύτερες ναυτιλιακές δυνάμεις του κόσμου, καθώς οι πόλεμοι και η διόγκωση του λεγόμενου «σκιώδους στόλου», που δρα εκτός δυτικής εποπτείας, ανατρέπουν τις ισορροπίες.
Όπως γράφουν οι Financial Times, για δεκαετίες, η ναυτιλιακή βιομηχανία προστατευόταν από κανόνες που διασφάλιζαν την ελεύθερη ναυσιπλοΐα και την ουδετερότητα των εμπορικών πλοίων. Η υποχώρηση αυτών των αρχών, όμως, δημιουργεί πλέον σοβαρό κίνδυνο για το παγκόσμιο εμπόριο, σύμφωνα με ομάδα 18 μεγάλων ναυτιλιακών κρατών.
«Χωρίς το θαλάσσιο εμπόριο, οι εφοδιαστικές αλυσίδες θα κατακερματίζονταν και η παγκόσμια οικονομία, όπως τη γνωρίζουμε, θα σταματούσε απότομα», ανέφερε η ομάδα σε ανακοίνωση που δημοσιοποιήθηκε την Τρίτη.
Από το Στενό του Ορμούζ στον «σκιώδη στόλο»
Η μάχη για τον έλεγχο του Στενού του Ορμούζ, η πανδημία της Covid-19 και η δημιουργία ενός μεγάλου «σκιώδους στόλου» ως αποτέλεσμα των κυρώσεων που έχουν επιβάλει οι ΗΠΑ, η ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο δεν αποτελούν απλώς «μεμονωμένους κραδασμούς».
Αντίθετα, αποτελούν «ενδείξεις μιας δομικής αλλαγής στο περιβάλλον λειτουργίας του παγκόσμιου εμπορίου», σύμφωνα με το Consultative Shipping Group (CSG), τα μέλη του οποίου αντιπροσωπεύουν πάνω από το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου σε όρους χωρητικότητας.
Η ανακοίνωση αποτελεί την πρώτη δημόσια παρέμβαση του CSG από την ίδρυσή του πριν από περισσότερα από 60 χρόνια.
Στα μέλη του περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η Ελλάδα, η Σιγκαπούρη, η Δανία, η Ιαπωνία, ο Καναδάς, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ολλανδία και η Νότια Κορέα. Συνολικά, δε, το Consultative Shipping Group αποτελείται από 18 ναυτιλιακές δυνάμεις.
Στενά του Ορμούζ
«Οι θαλάσσιες οδοί γίνονται εργαλεία πίεσης»
«Οι ναυτιλιακές οδοί μετατρέπονται ολοένα και περισσότερο σε εργαλεία άσκησης πίεσης και πηγές κινδύνου», προειδοποίησε το CSG, υπογραμμίζοντας ότι οι πρόσφατες εξελίξεις δείχνουν πόσο «εύθραυστο» μπορεί να γίνει το σύστημα του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου.
Ο Μπράιαν Βέσελ, γενικός διευθυντής της Δανικής Ναυτιλιακής Αρχής, η οποία προεδρεύει του CSG, δήλωσε στους FT ότι οι ναυτιλιακές χώρες αποφάσισαν να προχωρήσουν σε αυτή τη σπάνια δημόσια τοποθέτηση εξαιτίας της αυξανόμενης ανησυχίας για τον κατακερματισμό του ναυτιλιακού κλάδου και την υπονόμευση των προτύπων που έχει θεσπίσει ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO), ο οργανισμός του ΟΗΕ που ρυθμίζει την παγκόσμια ναυτιλία.
«Για δεκαετίες οικοδομήσαμε το παγκόσμιο εμπόριο πάνω στην παραδοχή ότι τα πλοία μπορούν να κινούνται ελεύθερα πέρα από τα σύνορα. Αυτή η παραδοχή βρίσκεται τώρα υπό πίεση», είπε.
«Το παγκόσμιο ισότιμο πεδίο ανταγωνισμού και οι διεθνείς κανονισμοί που δημιουργήσαμε εδώ και πάρα πολλά χρόνια στο πλαίσιο του IMO θεωρούνταν δεδομένα», πρόσθεσε.
Πάνω από το 80% του παγκόσμιου εμπορίου ταξιδεύει διά θαλάσσης
Περισσότερο από το 80% του παγκόσμιου εμπορίου μεταφέρεται με πλοία, τα οποία λειτουργούν βάσει κανόνων που καθορίζονται από τον IMO.
Ο οργανισμός ιδρύθηκε επισήμως το 1948, ωστόσο η ιδέα της διεθνούς διακυβέρνησης των θαλασσών ανάγεται ήδη στον 17ο αιώνα, όταν καθιερώθηκε η έννοια του mare liberum, δηλαδή των «ελεύθερων θαλασσών».
Λόγω του κρίσιμου ρόλου τους στο παγκόσμιο εμπόριο, τα εμπορικά πλοία έχουν μετατραπεί ολοένα και περισσότερο σε στόχους αλλά και σε πιόνια γεωπολιτικών συγκρούσεων.
Η Ρωσία, η Ουκρανία, οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν πλήξει μέσα στη χρονιά στόχους που σχετίζονται με την εμπορική ναυτιλία, ενώ οι προσπάθειες της Τεχεράνης να δημιουργήσει ένα σύστημα χρέωσης για τη διέλευση από το Στενό του Ορμούζ έχουν αναδείξει την ευπάθεια των κρίσιμων θαλάσσιων περασμάτων.
Φόβοι για χρεώσεις στο Στενό του Ορμούζ
Η Τεχεράνη ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι βρίσκεται κοντά σε συμφωνία με το Ομάν για τη διαχείριση της ναυσιπλοΐας μέσω του Στενού του Ορμούζ, από το οποίο περνούσε στο παρελθόν περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί αν θα επιβληθεί τέλος διέλευσης.
Πλοιοκτήτες και ναυτιλιακοί οργανισμοί προειδοποιούν ότι η επιβολή χρέωσης θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα επικίνδυνο προηγούμενο, ωθώντας και άλλες χώρες που ελέγχουν κρίσιμα θαλάσσια περάσματα να ακολουθήσουν το ίδιο παράδειγμα.
Περισσότερα από 1.500 πλοία στον «σκιώδη στόλο»
Την ίδια ώρα, οι κυρώσεις των ΗΠΑ, της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου κατά της Ρωσίας και του Ιράν έχουν οδηγήσει σε ταχεία ανάπτυξη ενός «σκιώδους στόλου» πετρελαιοφόρων.
Σύμφωνα με το TankerTrackers.com, ο στόλος αυτός αριθμεί πλέον περισσότερα από 1.500 πλοία, αριθμός που αντιστοιχεί σχεδόν στο ένα πέμπτο του παγκόσμιου στόλου δεξαμενόπλοιων.
Σχεδόν όλα αυτά τα πλοία λειτουργούν χωρίς τις παραδοσιακές ασφαλιστικές καλύψεις.
Το περιστατικό με το Caroline Bezengi
Το φετινό καλοκαίρι, το Caroline Bezengi, πλοίο του «σκιώδους στόλου» που μετέφερε περίπου 800.000 βαρέλια ρωσικού πετρελαίου, προσέκρουσε σε νάρκη τύπου πεταλίδας στα ανοικτά των ακτών του Ομάν.
Το πλοίο δεν διέθετε την παραδοσιακή ασφάλιση προστασίας και αποζημίωσης (P&I), γεγονός που ενδέχεται να αφήσει την κυβέρνηση του Ομάν αντιμέτωπη με κόστος εκατομμυρίων δολαρίων για τις επιχειρήσεις καθαρισμού.
Το περιστατικό αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα των κινδύνων που, σύμφωνα με τις μεγαλύτερες ναυτιλιακές χώρες, δημιουργεί η ανάπτυξη ενός παράλληλου συστήματος θαλάσσιων μεταφορών έξω από τους καθιερωμένους διεθνείς κανόνες και τις ασφαλιστικές δικλίδες που στήριζαν επί δεκαετίες το παγκόσμιο εμπόριο.
