Σχέδιο διεθνούς συμφωνίας για τη διασφάλιση των καυσίμων και των λιπασμάτων προτείνει η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, προειδοποιώντας για επερχόμενη επισιτιστική κρίση
Μια νέα στρατηγική πρωτοβουλία για την απρόσκοπτη διακίνηση πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω τωνΣτενών του Ορμούζ παρουσίασε η Ύπατη Εκπρόσωπος της Ε.Ε., Κάγια Κάλας. Η πρόταση, η οποία εδράζεται στο μοντέλο της συμφωνίας που επέτρεψε την εξαγωγή σιτηρών από την Ουκρανία εν μέσω πολέμου, αποσκοπεί στη θωράκιση της παγκόσμιας αγοράς από τις γεωπολιτικές αναταράξεις και στη διατήρηση των κρίσιμων θαλάσσιων οδών σε λειτουργία.
Διπλωματικές διαβουλεύσεις με τον ΟΗΕ
Προσερχόμενη στη σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών της Ε.Ε. στις Βρυξέλλες, η κ. Κάλας αποκάλυψε ότι έχει ήδη συζητήσει με τον Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, τη δυνατότητα συγκρότησης μιας «Πρωτοβουλίας Μαύρης Θάλασσας» προσαρμοσμένης στα δεδομένα των Στενών του Ορμούζ. Η κίνηση αυτή κρίνεται επιβεβλημένη για τη διευκόλυνση των ενεργειακών ροών, καθώς η περιοχή αποτελεί «πνεύμονα» για την παγκόσμια οικονομία.
Η απειλή της επισιτιστικής ανασφάλειας
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής υπογράμμισε τους κινδύνους που ελλοχεύουν από ένα ενδεχόμενο κλείσιμο των Στενών, το οποίο χαρακτήρισε ως «ιδιαίτερα επικίνδυνο». Πέρα από το πλήγμα στον ενεργειακό εφοδιασμό της Ασίας, η κ. Κάλας έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στις επιπτώσεις στην παραγωγή λιπασμάτων. Η προειδοποίησή της ήταν σαφής. Η τρέχουσα έλλειψη πρώτων υλών για λιπάσματα προμηνύει μια σοβαρή κρίση τροφίμων κατά την επόμενη χρονιά, καθιστώντας την ασφάλεια των μεταφορών ζήτημα επιβίωσης.
Επαναξιολόγηση της ναυτικής επιχείρησης Ασπίδες
Στο τραπέζι των συζητήσεων τίθεται πλέον και η τροποποίηση της εντολής της ευρωπαϊκής ναυτικής αποστολής Ασπίδες στην οποία συμμετέχει και η Ελλάδα. Ενώ μέχρι σήμερα η δράση της επικεντρώνεται στην προστασία των πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα από τις επιθέσεις των ανταρτών Χούθι, εξετάζεται πλέον η επέκταση των αρμοδιοτήτων της ώστε να καλύπτει και τα Στενά του Ορμούζ, παρέχοντας ένα πρόσθετο δίχτυ ασφαλείας στην εμπορική ναυσιπλοΐα, αλλά εμπλέκοντας τελικά τη χώρα μας πιο άμεσα στον πόλεμο.
Πολιτικές προκλήσεις και εσωτερικές διαφωνίες
Παρά τη γεωπολιτική αναγκαιότητα του σχεδίου, η κ. Κάλας καλείται να διαχειριστεί τις επιφυλάξεις ορισμένων κρατών-μελών. Απαντώντας στις αμφιβολίες που εξέφρασε ο Γερμανός Υπουργός Εξωτερικών, Γιοχάν Βάντεφουλ, σχετικά με την αποτελεσματικότητα της επιχείρησης Ασπίδες στη συγκεκριμένη περιοχή, η Ύπατη Εκπρόσωπος σημείωσε πως η σύμπνοια των μελών είναι προϋπόθεση για οποιαδήποτε δράση. Επισήμανε, ωστόσο, πως παρότι η απόφαση για παρέμβαση ή αδράνεια ανήκει στα κράτη-μέλη, η συζήτηση για την προστασία των Στενών είναι πλέον αναπόφευκτη και κατεπείγουσα.
Η δημοκρατία υπό πολιορκία – Γιατί η στρατηγική της EE αποτυγχάνει
Σύμφωνα με ανάλυση του Foreign Policy, η εμμονή στη θωράκιση του ψηφιακού χώρου και η γεωπολιτική εσωστρέφεια παραβλέπουν τη δομική διάβρωση των θεσμών και τη λαϊκή αποξένωση
Η συνήθης ρητορική περί «αντοχής του πολιτικού κέντρου» στην Ευρώπη αδυνατεί πλέον να συλλάβει το βάθος της τρέχουσας κρίσης, επισημαίνει το Foreign Policy. Η δημοκρατία στην ήπειρο δέχεται συνδυασμένα πλήγματα από την άνοδο της ακροδεξιάς, τη χειραγώγηση της πληροφόρησης και την αδυναμία των παραδοσιακών κυβερνήσεων να διαχειριστούν τη λαϊκή δυσαρέσκεια. Το σκηνικό επιδεινώνεται από την πρωτοφανή εχθρότητα της Ουάσινγκτον· η Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας των ΗΠΑ για το 2025 στοχοποιεί τις φιλελεύθερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, ενώ το 2026 βρίσκει την κυβέρνηση Τραμπ να αμφισβητεί ανοιχτά την ευρωπαϊκή έννομη τάξη, στηρίζοντας ανελεύθερα πολιτικά μορφώματα.
Θεσμικές απαντήσεις και στρατηγικά κενά
Όπως τονίζει το Foreign Policy, παρά το γεγονός ότι η διολίσθηση προς τον αυταρχισμό δεν έχει λάβει ακόμη γενικευμένες διαστάσεις, με εξαίρεση την περίπτωση της Ουγγαρίας, η απειλή μιας δομικής κατάρρευσης θεωρείται πλέον ορατή. Σε αυτό το πλαίσιο, η ίδρυση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Δημοκρατικής Ανθεκτικότητας τον περασμένο Φεβρουάριο και η υιοθέτηση εθνικών στρατηγικών ασφαλείας σηματοδοτούν μια προσπάθεια θεσμικής αντεπίθεσης. Ωστόσο, εκτιμά ότι αυτές οι πρωτοβουλίες τείνουν να παρερμηνεύουν τις προϋποθέσεις μιας υγιούς δημοκρατίας, εστιάζοντας υπερβολικά στη διατήρηση των υφιστάμενων δομών και λιγότερο στην αναγκαία μεταρρύθμισή τους.
Η παγίδα της πληροφοριακής ασφάλειας
Η ευρωπαϊκή απάντηση επικεντρώνεται δυσανάλογα στον έλεγχο του ψηφιακού χώρου και στην ανάσχεση ξένων παρεμβάσεων, κυρίως από τη Ρωσία και την Κίνα. Από τη βρετανική Ομάδα Δράσης για την Υπεράσπιση της Δημοκρατίας έως τους νέους στρατιωτικούς φορείς πληροφοριών, η προσοχή στρέφεται στη διαχείριση της πληροφορίας και την προστασία των ψηφιακών κανόνων της Ε.Ε. έναντι των αμερικανικών πιέσεων. Εντούτοις, η υγιής λειτουργία της δημοκρατίας δεν διασφαλίζεται με τεχνοκρατικές λύσεις και πρακτικές για τις εκλογικές διαδικασίες ή με μια αυστηρή νομοθεσία για το διαδίκτυο.
Αντιμετωπίζοντας τα συμπτώματα αντί για τα αίτια
Η θεμελιώδης αστοχία της παρούσας στρατηγικής, σύμφωνα με το Foreign Policy, έγκειται στην παραδοχή ότι η χειραγώγηση της πληροφορίας είναι η αιτία της κρίσης, ενώ στην πραγματικότητα αποτελεί το σύμπτωμά της. Οι κακόβουλες «αφηγήσεις» βρίσκουν πρόσφορο έδαφος ακριβώς επειδή η εμπιστοσύνη στους δημοκρατικούς θεσμούς έχει ήδη κλονιστεί. Ταυτόχρονα, οι εκκλήσεις για «ευρωπαϊκή αυτονομία» παραμένουν κενές περιεχομένου αν δεν συνοδεύονται από ένα σχέδιο πραγματικής δημοκρατικής αναζωογόνησης θεσμών και διαδικασιών. Η προστασία της δημοκρατίας απαιτεί κάτι περισσότερο από αμυντικούς μηχανισμούς· απαιτεί τη θεραπεία των εσωτερικών στρεβλώσεων που καθιστούν τις κοινωνίες ευάλωτες στον αυταρχισμό.
