Σύνθετο ζήτηµα τα καταφύγια στην Κρήτη και σε όλη την Ελλάδα
Το χτύπημα με μη επανδρωμένα αεροσκάφη στη βρετανική βάση του Ακρωτηρίου στην Κύπρο έφερε απότομα στο προσκήνιο ένα ερώτημα που για χρόνια παρέμενε στο περιθώριο της δημόσιας συζήτησης: αν η Ελλάδα δεχτεί πυραυλικό πλήγμα, πού θα καταφύγουν οι πολίτες; Το ερώτημα δεν είναι θεωρητικό, ιδίως για τα Χανιά, όπου η ναυτική βάση της Σούδας αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους αμερικανικούς στρατιωτικούς κόμβους στη Μεσόγειο και, κατ’ επέκταση, πιθανό στόχο σε μια κλιμάκωση από το Ιράν.
Χωρίς οργανωμένα καταφύγια η Κρήτη
Σύμφωνα με ρεπορτάζ των «Χανιώτικων Νέων», η Κρήτη δεν διαθέτει οργανωμένα πολεμικά καταφύγια. Αυτό που υπάρχει είναι μια λίστα με 71 χώρους στην Περιφερειακή Ενότητα Χανίων, 14 εντός της πόλης και 57 στην ευρύτερη περιοχή που έχουν καταγραφεί ως χώροι προσωρινής, ολιγόωρης καταφυγής. Στο σύνολό τους εκτιμάται ότι μπορούν να φιλοξενήσουν έως 118.000 άτομα. Στο Ηράκλειο αντίστοιχα έχουν επισημανθεί 72 χώροι. Πρόκειται για υπόγεια ξενοδοχείων, πάρκινγκ και δημόσιους χώρους, όχι για κατασκευές σχεδιασμένες να αντέξουν πυραυλικό χτύπημα.
Καλά ενημερωμένες πηγές που εμπλέκονται στον σχεδιασμό είναι κατηγορηματικές: «Δεν υπάρχει κεντρική πολιτική για τον καθορισμό καταφυγίων. Ανέκαθεν μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Πολιτεία δεν είχε πολιτική καταφυγίων. Δεν υπάρχει σαφές νομοθετικό πλαίσιο, ούτε έχουν καθοριστεί προδιαγραφές για σύγχρονα πολεμικά καταφύγια».
Το νομοθετικό κενό και τα όρια της μετασκευής
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο έλλειψη υποδομών, είναι δομικό. Όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, για να κατασκευαστεί οργανωμένο πολεμικό καταφύγιο πρέπει να χτιστεί εξαρχής, όχι να μετασκευαστεί. Πυλωτές πολυκατοικιών και υπόγεια πάρκινγκ δεν πληρούν τις απαιτούμενες προδιαγραφές, και κανένα νομοθετικό πλαίσιο δεν προβλέπει σήμερα την κατασκευή νέων. Τα τελευταία ολοκληρωμένα πολεμικά καταφύγια στη χώρα χτίστηκαν λίγο πριν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Χωρίς σήμανση, χωρίς δημοσιότητα
Πέρα από την έλλειψη υποδομών, τα υπάρχοντα σημεία δεν φέρουν καν σήμανση. Πηγές που εμπλέκονται στον σχεδιασμό διερωτώνται δημόσια «για ποιο λόγο δεν προχωρά η συντεταγμένη πολιτεία στο να αποδώσει τη σήμανση σε αυτά, τουλάχιστον στους δημόσιους χώρους». Η ακριβής τοποθεσία τους παραμένει απόρρητη, με τους αρμόδιους να διαβεβαιώνουν ότι σε περίπτωση ανάγκης θα ενεργοποιηθεί μηχανισμός άμεσης ενημέρωσης του πληθυσμού. Ο έλεγχος των χώρων γίνεται ανά διαστήματα από την Αστυνομία, με εμπλεκόμενες υπηρεσίες τα Τμήματα ΠΑΜ-ΠΣΕΑ Περιφέρειας και Αποκεντρωμένης Διοίκησης, τους Δήμους και την ΕΛ.ΑΣ.
Το ερώτημα που μένει αναπάντητο
Το ρεπορτάζ των «Χανιώτικων Νέων» είχε θέσει το ζήτημα ήδη από τον Νοέμβριο του 2024, χωρίς να υπάρξει κάποια επίσημη διάψευση ή ανακοίνωση για συγκεκριμένα μέτρα. Ενάμιση χρόνο αργότερα, με την ένταση στη Μέση Ανατολή να έχει αυξηθεί σημαντικά και με ιρανικά drones να έχουν ήδη πλήξει περιοχή κοντά σε νατοϊκή βάση, η ίδια απάντηση παραμένει σε ισχύ: «Ο κόσμος δεν πρέπει να ανησυχεί».
