Αναθερμαίνεται η συζήτηση περί αλλαγής του εκλογικού νόμου, παρότι ο πρωθυπουργός δημόσια την έχει απορρίψει κατηγορηματικά ● Οι εισηγήσεις που δέχεται από υπουργούς και βουλευτές, οι οποίοι ανησυχούν για την επανεκλογή τους με βάση την τρέχουσα δημοσκοπική εικόνα.

Εδώ και πολλούς μήνες, μετά τη δημοσκοπική κατρακύλα που άρχισε να σημειώνει η Νέα Δημοκρατία κυρίως λόγω των σφοδρών κοινωνικών αντιδράσεων για τα Τέμπη, αιωρείται στην πολιτική ατμόσφαιρα το θέμα της αλλαγής του εκλογικού νόμου. Τα σενάρια κατά περιόδους επανέρχονται πιο έντονα στο προσκήνιο, καθώς ουκ ολίγοι «γαλάζιοι» βουλευτές έχουν ταχθεί υπέρ αλλαγών στο ισχύον πλαίσιο.

Οσες φορές κι αν έχει ερωτηθεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης για το αν είναι στις προθέσεις του να προωθήσει μια τέτοια αλλαγή η απάντηση ήταν αρνητική. «Δεν έχω καμία απολύτως πρόθεση να αλλάξω τον εκλογικό νόμο» τόνισε για παράδειγμα στη ΔΕΘ, με το επιχείρημα ότι η σταθερότητα των κανόνων του πολιτικού παιχνιδιού είναι απαραίτητη τόσο για τα κόμματα όσο και για τους πολίτες.

Το μπόνους

Στο παρασκήνιο όμως είναι γνωστό πως υπουργοί εισηγούνται στον πρωθυπουργό να αλλάξει τον εκλογικό νόμο και κατά πληροφορίες εδώ και καιρό γίνονται σχέδια επί χάρτου από τον αρμόδιο υπουργό Εσωτερικών. Μία από τις εισηγήσεις που έχει δεχτεί ο Κυρ. Μητσοτάκης είναι να αυξήσει το όριο εισόδου στη Βουλή από το 3% στο 5%.

Κάτι τέτοιο θα καθιστούσε πιο δύσκολη την είσοδο σε πολλά κόμματα και θα έριχνε τον πήχη της αυτοδυναμίας. Μια άλλη εισήγηση αφορά το μπόνους εδρών και προτείνει το μπόνους των 50 εδρών να πηγαίνει στο πρώτο κόμμα ανεξάρτητα από το ποσοστό που θα λάβει και μια τρίτη εισήγηση αφορά ακόμα και την εισαγωγή συστήματος που συνδυάζει σταυρό και λίστα.

Με βάση τον ισχύοντα εκλογικό νόμο το πρώτο κόμμα εφόσον έχει συγκεντρώσει πάνω από 25% παίρνει μπόνους 20 εδρών και μία έδρα επιπλέον για κάθε 0,5% παραπάνω ποσοστό, που μπορεί να φτάσει μέχρι τις 50 έδρες μπόνους. Με τα τρέχοντα δημοσκοπικά στοιχεία, όπου η Ν.Δ. μόνο στην εκτίμηση ψήφου αγγίζει το 30%, η επίτευξη αυτοδυναμίας ειδικά σε πρώτο γύρο εκλογών φαντάζει αδύνατη.

Η εξίσωση καθίσταται ακόμα πιο δύσκολη εάν προχωρήσουν στην ίδρυση κόμματος ο Αντώνης Σαμαράς, που θα στερούσε σίγουρα ένα καθοριστικό ποσοστό από τη Ν.Δ., ή η Μαρία Καρυστιανού, που εκτιμάται ότι θα προκαλέσει οριζόντιες αναταράξεις στο πολιτικό σύστημα.

Βαθιά ανησυχία

Συνεπώς μια αλλαγή του εκλογικού νόμου που θα ισχύει από τις μεθεπόμενες εκλογές θα μπορούσε να λειτουργήσει καταλυτικά υπέρ της Ν.Δ., ειδικά με φόντο το δίλημμα «Μητσοτάκης ή χάος» που σταθερά αναπαράγεται από κυβερνητικά χείλη, κυρίως με το βλέμμα στην ολική επαναφορά του Αλέξη Τσίπρα.

Σε αυτό το πλαίσιο πολλοί δεν βρίσκουν τυχαία τη σχετική αναφορά του προέδρου της Βουλής πριν από μερικές μέρες, παρότι διευκρίνισε πως αποτελεί προσωπική του θέση. Ερωτηθείς στο Action24 εάν θα ήταν μια λύση για τη διασφάλιση της σταθερότητας η αλλαγή του ορίου για την είσοδο των κομμάτων στη Βουλή, ο Νικήτας Κακλαμάνης ανέφερε ότι «θα σας απαντήσω ως Νικήτας Κακλαμάνης και όχι ως πρόεδρος, γιατί έχω τοποθετηθεί σε ανύποπτο χρόνο δημόσια επ’ αυτού και είμαι υπέρ του 5%.

Ο Μητσοτάκης στα θεσμικά πράγματα είναι αμετακίνητος και δεν είναι κακό. Και ούτως ή άλλως το 5% δεν θα γινόταν στις πρώτες εκλογές, θα γινόταν στη δεύτερη Κυριακή. Στην πρώτη Κυριακή ό,τι αλλαγή γίνεται του εκλογικού νόμου δεν ισχύει».

Η τοποθέτηση του Ν. Κακλαμάνη αντανακλά τη βαθιά ανησυχία που υπάρχει στο εσωτερικό της Ν.Δ. λόγω των δημοσκοπήσεων, καθώς πολλοί βουλευτές ανησυχούν για την επανεκλογή τους. Ετσι εδώ και καιρό αρκετοί βουλευτές εισηγούνται την αλλαγή του εκλογικού νόμου τόσο με την αύξηση του ορίου εισόδου στη Βουλή με το επιχείρημα της σταθερότητας, ενώ μια ομάδα βουλευτών έχει θέσει και το ζήτημα της αναγραφής του αριθμού των σταυρών στα ψηφοδέλτια.

Η πίεση έχει αυξηθεί κατακόρυφα τους τελευταίους μήνες με το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και τις αγροτικές κινητοποιήσεις, αλλά και το ζήτημα των ΕΛΤΑ για το οποίο πολλοί «γαλάζιοι» βουλευτές ενημερώθηκαν από τα ΜΜΕ και τον κόσμο που τους έκανε παράπονα.

Το αν ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα κάνει στροφή στη μέχρι τώρα διακηρυγμένη θέση του για μη αλλαγή του εκλογικού νόμου θα φανεί μέσα στους επόμενους μήνες και δεν αποκλείεται να εξαρτηθεί και από το αναμενόμενο εν πολλοίς ανακάτεμα της πολιτικής τράπουλας. Παρά τις εισηγήσεις κάποιων για αλλαγή, ορισμένοι στην κυβέρνηση ανησυχούν πως θα δείξει ηττοπάθεια και φόβο για το αποτέλεσμα και άρα θα φέρει περισσότερη ζημιά ή και ότι μπορεί να επιταχύνει συμμαχίες κόντρα στη Ν.Δ.

Στο μεταξύ ο πρωθυπουργός ανοίγει την κουβέντα περί συναίνεσης εν όψει της συνταγματικής αναθεώρησης, την οποία εδώ και πολύ καιρό είχε προαναγγείλει για το 2026. Στο πρωτοχρονιάτικο μήνυμά του ο Κυρ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε στο θέμα, τονίζοντας πως «η συνεννόηση, λοιπόν, στις μεγάλες αλλαγές που ακόμα έχει ανάγκη ο τόπος, ανάγεται σε κορυφαίο ζητούμενο της χρονιάς που ξημερώνει, σε μια περίοδο μάλιστα κατά την οποία θα εκκινήσει η διαδικασία μιας φιλόδοξης συνταγματικής αναθεώρησης. Για να ολοκληρωθεί με επιτυχία θα χρειαστούν ευρύτερες συναινέσεις. Θα δοκιμαστούν, επομένως, στην πράξη η ωριμότητα, η συνέπεια, αλλά και η επάρκεια κάθε πολιτικής δύναμης».

Η αναθεώρηση

Σε ό,τι αφορά πάντως τον εκλογικό νόμο το ΠΑΣΟΚ έχει απορρίψει τα σενάρια συμφωνίας σε μια αλλαγή. «Η αλλαγή του ορίου εισόδου στη Βουλή και η αλλαγή του μπόνους είναι σοβαρές δομικές αλλαγές. Το ΠΑΣΟΚ δεν υπάρχει περίπτωση -και το στέλνω καθαρά το μήνυμα προς το Μαξίμου- να στηρίξει τέτοια προεκλογικά παιχνίδια αλλαγής των goalpost» τόνιζε χαρακτηριστικά πριν από λίγους μήνες ο Νίκος Ανδρουλάκης.

Σχετικά με τη συνταγματική αναθεώρηση ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ ξεκαθάρισε πρόσφατα ότι απαιτείται «μια γενναία αναθεώρηση του άρθρου 86» και ουσιαστικές τομές όπως η ενίσχυση του ρόλου του κοινοβουλίου, η αναβάθμιση των ανεξάρτητων αρχών, ένα σύγχρονο κοινωνικό κράτος απέναντι στις μεγάλες ανισότητες και μια Δικαιοσύνη πραγματικά ανεξάρτητη από την εκτελεστική εξουσία.