Θα πούμε το νερό νεράκι. Καραμπινάτη παρανομία από την κυβέρνηση που ιδιωτικοποιεί το νερό παρά τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας που το απαγορεύουν. Ανοίγει έτσι ο δρόμος για να ακριβύνει το πολυτιμότερο αγαθό, όπως έγινε και με άλλες ιδιωτικοποιήσεις, για παράδειγμα του ρεύματος.
Η κυβέρνηση εφαρμόζει τη γνωστή συνταγή: πρώτα απαξιώνεις τον δημόσιο φορέα, μετά επικαλείσαι το κόστος και στο τέλος φέρνεις τον ιδιώτη ως “σωτήρα”.
Το σκηνικό έχει ήδη στηθεί με την έλλειψη του νερού που επικαλέστηκε η ΕΥΔΑΠ και αύξησε την τιμή του νερού από την 1 Ιανουαρίου 2026. Ηταν η πρώτη αύξηση μετά από τη διατήρηση σταθερής της τιμής για 15 χρόνια. Οι αυξήσεις είναι:
- Μηνιαία επιβάρυνση: Οι λογαριασμοί των νοικοκυριών στην Αττική αυξήθηκαν κατά 2,48 ευρώ τον μήνα (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ).
- Πάγιο ύδρευσης: Διπλασιάστηκε, ανεβαίνοντας από το 1 ευρώ στα 2 ευρώ τον μήνα.
- Πάγιο αποχέτευσης: Θεσπίστηκε για πρώτη φορά νέο μηνιαίο πάγιο τέλος ύψους 1 ευρώ
Η έλλειψη νερού δεν είναι ένα μακρινό σενάριο, είναι παρούσα πραγματικότητα. Ήδη η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις ευρωπαϊκές χώρες με το μεγαλύτερο ποσοστό ξηρασίας τους τελευταίους μήνες. Παρ’ όλα αυτά, η κυβέρνηση επιμένει να αντιμετωπίζει το ζήτημα επικοινωνιακά, όχι στρατηγικά από το Δημόσιο και πάντως στο βάθος η ιδιωτικοποίηση.
Αφού οδήγησε τις ΔΕΥΑ σε απαξίωση και οικονομική ασφυξία, αφού προώθησε σιωπηλά την ιδιωτικοποίηση της ύδρευσης στη Θεσσαλία, και αφού δεν διεκδίκησε κανένα ουσιαστικό κονδύλι από το Ταμείο Ανάκαμψης για έργα νερού, τώρα προετοιμάζει το έδαφος για αυξήσεις στα τιμολόγια.
Πάντως, ο μόνος λόγος που δεν έχει προχωρήσει ακόμη η πλήρης ιδιωτικοποίηση είναι γιατί δεν μπορεί, όχι γιατί δεν θέλει. Το νερό είναι δημόσιο αγαθό και όχι εμπορεύσιμο προϊόν. Υπάρχουν και αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας (2014 και 2022) που απαγορεύουν την ιδιωτικοποίηση του νερού.
Οι αποφάσεις της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) ορίζουν ρητά ότι το νερό αποτελεί ζωτικό δημόσιο αγαθό και η παροχή του δεν μπορεί να εξαρτάται από τους νόμους της ελεύθερης αγοράς και τη μεγιστοποίηση του κέρδους. Το ανώτατο δικαστήριο έχει διαμορφώσει μια σταθερή νομολογία που επιβάλλει στο Ελληνικό Δημόσιο να διατηρεί τον πλήρη και άμεσο έλεγχο επί των εταιρειών ύδρευσης.
Το πρόβλημα ωστόσο είναι υπαρκτό στην Αττική η κατανάλωση έχει εκτοξευθεί, τα δίκτυα είναι πεπαλαιωμένα και οι απώλειες φτάνουν έως και 40% του νερού. Αντί, όμως, η κυβέρνηση να επενδύσει σε υποδομές, επιλέγει να φορτώσει το κόστος στους πολίτες. Το πονηρό σχέδιο της κυβέρνησης αποκαλύπτεται και από το γεγονός της άρνησης να πάρει κονδύλια από το Ταμείο Ανάκαμψης για τις επενδύσεις σε υποδομές.
Το δεύτερο μέρος του κυβερνητικού σχεδίου εκδηλώθηκε στη Βουλή. Η κυβέρνηση, χωρίς κανένα ενδοιασμό ολοκλήρωσε μια απαράδεκτα σύντομη διαβούλευση μόλις δέκα ημερών για ένα τόσο σοβαρό θέμα και κατέθεσε βιαστικά στη Βουλή το απαράδεκτο νομοσχέδιο που ανοίγει την κερκόπορτα στην ιδιωτικοποίηση του νερού.
Αυτή η απαράδεκτη νομοθετική διαδικασία έγινε χωρίς να διαβαστεί, ούτε να ενσωματωθεί έστω και μία από τις 169 αντίθετες παρεμβάσεις Δήμων, ΔΕΥΑ και τοπικών φορέων. Ετσι, με διαδικασίες φαστ τρακ και παραβιάζοντας τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, ο έλεγχος του πολυτιμότερου αγαθού της ζωής περνά οριστικά στα χέρια δύο εισηγμένων Ανώνυμων Εταιρειών και μιας τρίτης Α.Ε. που δημιουργείται.
Με πρόσχημα την καλπάζουσα λειψυδρία και την απαξίωση των ΔΕΥΑ που η κυβέρνηση άφησε χωρίς την αναγκαία χρηματοδότηση, προωθεί ένα αμφιλεγόμενο νομοσχέδιο που φέρνει ριζικές ανατροπές στον χάρτη ύδρευσης της περιφέρειας.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η υποχρεωτική συγχώνευση των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) με τις εισηγμένες ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ, εξέλιξη που καταγγέλλεται ως ευθεία παράκαμψη των ιστορικών αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) και εμπορευματοποίηση του σημαντικότερου κοινωνικού αγαθού.
Επίσης δημιουργείται μία Νέα Ανώνυμη Εταιρεία, μία νέα κεντρική εταιρεία για να αναλάβει τη διαχείριση των υδάτων σε ολόκληρη την υπόλοιπη ηπειρωτική και νησιωτική Ελλάδα. Μπλέκουν δηλαδή ορεινούς δήμους με νησιά. Ενα χάος δηλαδή.
Με μια πρωτοφανή παράκαμψη των δημοκρατικών διαδικασιών και του ίδιου του Συντάγματος (Άρθρο 102), το νομοσχέδιο επιβάλλει υποχρεωτικές απορροφήσεις και όχι οικειοθελείς συνενώσεις, καταπατώντας κάθε έννοια διοικητικής αυτοτέλειας των Δήμων.
Παρά τις αλλεπάλληλες, όπως προαναφέρθηκε, αποφάσεις της Ολομέλειας του ΣτΕ που έχουν κρίνει αμετάκλητα ότι ο έλεγχος του νερού πρέπει να παραμένει αυστηρά υπό δημόσιο χαρακτήρα, το νέο θεσμικό πλαίσιο αλλάζει άρδην τους όρους του παιχνιδιού
«Απορρόφηση» των ΔΕΥΑ: Οι δημοτικοί οργανισμοί της περιφέρειας εξαναγκάζονται σε συγχώνευση με τις ανώνυμες εταιρείες (ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ) .
Όλες οι υπηρεσίες ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης σε Αττική, Βοιωτία, Εύβοια, Φωκίδα περνούν βίαια στην ΕΥΔΑΠ, ενώ η Θεσσαλονίκη και η Χαλκιδική παραδίδονται στην ΕΥΑΘ.
Δίκτυα, δεξαμενές, φράγματα, γεωτρήσεις, αντλιοστάσια και βιολογικοί καθαρισμοί, που φτιάχτηκαν με το αίμα και τους φόρους των τοπικών κοινωνιών, μεταβιβάζονται ως «προίκα» σε δύο Α.Ε. που λογοδοτούν στους μετόχους τους και ζητούν μερίσματα και σε μία τρίτη νέα Α.Ε..
Σε όλους τους νομούς ο δημόσιος διάλογος κυριολεκτικά στραγγαλίστηκε.
Πολύ μεγάλος είναι ο εφιάλτης που απλώνεται τώρα και στον αγροτικό κόσμο. Οι Οργανισμοί Εγγείων Βελτιώσεων (ΟΕΒ), που χτίστηκαν με τις εισφορές των αγροτών, διαλύονται.
Τρεις αστικές εταιρείες ύδρευσης, χωρίς καμία γνώση από εδάφη, αρδευτικές περιόδους, αντλιοστάσια και κατανομή νερού, αναλαμβάνουν ακόμα και τις αρδεύσεις αγροτικών εκτάσεων.
Η πολιτική και παράνομη αυτή απόφαση λήφθηκε εντελώς πρόχειρα, χωρίς καμία τεχνικοοικονομική μελέτη σκοπιμότητας, χωρίς να υπολογιστούν οι οφειλές, τα απαιτούμενα κονδύλια ή οι επιπτώσεις στην τσέπη του καταναλωτή.
Το άρθρο 36 του νομοσχεδίου που ψηφίστηκε κατά πλειοψηφία μόνο από τους βουλευτές της ΝΔ στην αρμόδια κοινοβουλευτική Επιτροπή, αποτελεί τη «βόμβα» στα θεμέλια της διαφάνειας. Με πρόσχημα την «έκτακτη ανάγκη λειψυδρίας» προχωρούν σε:
Κατάργηση Ελέγχων: Παρακάμπτονται οι ανταγωνιστικές διαδικασίες και οι βασικές απαιτήσεις ωριμότητας των έργων (μελέτες, γεωτεχνικά στοιχεία).
Κατευθυνόμενες Συμβάσεις: Η αόριστη έννοια της «λειψυδρίας» μετατρέπει τα χρόνια και προβλέψιμα προβλήματα σε «κατεπείγοντα», κατευθύνοντας εκατομμύρια σε συγκεκριμένους αναδόχους.
Ο Ρόλος της ΡΑΑΕΥ: Η μεταβίβαση των αρμοδιοτήτων σε μια «ανεξάρτητη» αρχή αφαιρεί κάθε δυνατότητα κοινωνικού και πολιτικού ελέγχου από τους αιρετούς εκπροσώπους.
Το Κόστος στους Καταναλωτές: Το τεράστιο κατασκευαστικό κόστος αλλά και τα εγγυημένα κέρδη των αναδόχων σχεδιάζεται να μετακυλιστούν απευθείας στους λογαριασμούς των νοικοκυριών.
Η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας στην οποία η Ν.Δ. έχει την πλειοψηφία, εκφράζει έντονη διαφωνία για την υποχρεωτική αφαίρεση της διαχείρισης του νερού από την τοπική αυτοδιοίκηση.
Τέλος αξίζει να επισημανθεί ότι όπου τολμήθηκε το ξεπούλημα του νερού, χάρις του κέρδους (Παρίσι, Βερολίνο και Μπουένος Αύρες), υπήρξαν τραγικές συνέπειες, και γι’ αυτό επέστρεψε στο δημόσιο.
