Την ώρα που φούντωνε η δημόσια συζήτηση –μετά τις απο­κα­λύψεις του Documento– για το περι­βό­ητο AntiΝero και τις ανα­δα­σώ­σεις, το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας πήγε ένα βήμα παρα­κάτω, αφού άρχισε να δια­φη­μίζει το επόμενο βήμα του για την εκμε­τάλ­λευση της ελλη­νι­κής φύσης. Ενώ δηλαδή το ΥΠΕΝ επι­χει­ρούσε να δικαιο­λο­γήσει τα αδι­καιο­λόγητα με φόντο τις παρα­λείψεις του σχε­τικά με τα αντι­πυ­ρικά έργα και την απο­κα­τάσταση των δασών, παράλ­ληλα λάν­σαρε το νέο πλαίσιο για την παρου­σία των ανε­μο­γεν­νη­τριών σχε­δόν όπου υπάρ­χει πράσινο.

Των Δημήτρη Κούλαλη, Λεωνίδα Λυμπέρη

Ανα­κοίνωση με χαμόγελα

Ο λόγος για το νέο ειδικό xωρ­οτ­αξικό πλαίσιο (ΕΧΠ) για τις ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ενέρ­γειας (ΑΠΕ) που τέθηκε σε ισχύ από την Τετάρτη (19/8). Την ίδια μέρα το υπουρ­γείο ανάρ­τησε στην επίσημη ιστο­σε­λίδα του επι­λε­κτικά απο­σπάσματα του πλαι­σίου, που όπως τονίστηκε «καθο­ρίζει με σαφήνεια τους όρους και τις προ­ϋπο­θέσεις για τη χωρο­θέτηση νέων έργων ΑΠΕ και στα­θμών απο­θήκευ­σης, με επι­πλέον δικλίδες ασφα­λείας για την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος, των τοπι­κών κοι­νω­νιών και της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς».

Μάλι­στα, η ανα­κοίνωση συνο­δεύτηκε από μία εξαι­ρε­τικά αμήχανη φωτο­γρα­φία από τη Βουλή, που απει­κο­νίζει περι­χαρή τον Σταύρο Παπα­σταύρου μαζί με τους υφυ­πουρ­γούς Νίκο Τσάφο και Μαρι­λένα Σούκουλη. Ωστόσο, πίσω από τα χαμόγελα και το καλο­γραμ­μένο δελ­τίο Τύπου, το οποίο δημο­σιεύτηκε αυτούσιο σαν ρεκλάμα στα περισ­σότερα ΜΜΕ, υπάρ­χουν ερω­τήματα. Αρκεί, φυσικά, να δια­βάσει κάποιος προ­σε­κτικά το σχε­τικό ΦΕΚ των 100 σελίδων.

Τι… παρέλει­ψαν

Απο­ρία προ­κα­λεί γιατί παρέλειψε να τονίσει στην ανα­κοίνωσή του το υπουρ­γείο το άρθρο 5 που ανα­φέρει ότι «επι­τρέπε­ται η χωρο­θέτηση αιο­λι­κών εγκα­τα­στάσεων εντός δασών, δασι­κών και ανα­δα­σω­τέων εκτάσεων, σύμ­φωνα με τα άρθρα 45 και 58 του ν. 998/1979 (Α΄ 289) και το άρθρο 13 του ν. 1734/1987 (Α΄ 189)».

Νομι­κοί κύκλοι έχουν επι­ση­μάνει στο παρε­λθόν ότι σύμ­φωνα με το άρθρο 117- παρ. 3 του Συντάγ­μα­τος, από τη στιγμή που ένα δάσος καεί και κηρυ­χθεί υπο­χρε­ω­τικά ανα­δα­σω­τέο, απα­γο­ρεύε­ται ρητά και κατη­γο­ρη­μα­τικά η χρήση του για οποιον­δήποτε άλλο σκοπό πλην της ανα­δάσω­σης. Μάλι­στα, εξη­γούσαν ότι χρήσεις οι οποίες επι­τρέπο­νται μέσα στα δάση απα­γο­ρεύο­νται στα ανα­δα­σω­τέα μέχρι την ολο­κλήρωση της ανα­δάσω­σης. Επο­μένως, τα ανα­δα­σω­τέα έπρεπε να παρα­μείνουν εκτός του πεδίου οποιασ­δήποτε εκμε­τάλ­λευ­σης. Αυτό όμως άλλαξε με την απόφαση 2499/2012 του ΣτΕ η οποία, παρά τη διάταξη του Συντάγ­μα­τος, έκρινε ότι στα ανα­δα­σω­τέα επι­τρέπε­ται να εγκα­θίστα­νται όχι μόνο ανε­μο­γεν­νήτριες αλλά και κάθε έργο «το οποίο απο­βλέπει στην εξυ­πη­ρέτηση ανάγκης με ιδιαίτερη κοι­νω­νική, εθνική ή οικο­νο­μική σημα­σία».

Το Documento ρώτησε έμπει­ρους νομι­κούς στο περι­βαλ­λο­ντικό δίκαιο γιατί δεν υπάρ­χει αυτή η ανα­φορά σήμερα στο νέο ΕΧΠ για τις ΑΠΕ. Όπως σχο­λιάζουν «από το 2022 υπάρ­χει το λεγόμενο Repower – EU που θεω­ρεί ότι οι ΑΠΕ είναι εξ ορι­σμού δημόσιου συμ­φέρο­ντος. Επι­πλέον, στο πλαίσιο αυτό επι­τρέπε­ται αυτόματα η γρήγορη εγκα­τάσταση των ΑΠΕ». Πρόκει­ται για μια εξέλιξη που ήρθε μετά τον πόλεμο στην Ουκρα­νία, στο «φόντο των συσχε­τι­σμών στην ενέρ­γεια» σημει­ώ­νουν.

Από την άλλη, δικη­γόροι που ασχο­λούνται εδώ και δεκα­ε­τίες με περι­βαλ­λο­ντικά ζητήματα υπο­γραμ­μίζουν ότι το νέο πλαίσιο θα γενι­κεύσει τη δυνα­τότητα εγκα­τάστα­σης έργων ΑΠΕ στο σύνολο του ελλα­δι­κού χώρου και θα πλήξει ακόμη περισ­σότερο προ­στα­τευ­όμε­νες περιο­χές που εμπε­ριέχουν οικο­τόπους προ­τε­ραιότη­τας και σπάνια, απει­λούμενα και ενδη­μικά είδη…

Αλα­λούμ με τα πλαίσια

Δυστυ­χώς όμως υπάρ­χουν και χει­ρότερα, καθώς το νέο ΕΧΠ ΑΠΕ προ­κα­λεί τεράστιο χάος. Ουσια­στικά, πλέον στην Ελλάδα δεν υπάρ­χει ένα ενιαίο πλαίσιο για τις ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ενέρ­γειας! Γιατί συμ­βαίνει αυτό από τις 19 Αυγούστου με υπο­γραφή Παπα­σταύρου; Διότι, υφι­στάμενα έργα, αλλά και αυτά που έχουν ήδη αδειο­δο­τη­θεί ή τελούν υπό αδειο­δότηση θα εξα­κο­λου­θούν να διέπο­νται από το παλιό ΕΧΠ ΑΠΕ του 2008, το οποίο όμως καταρ­γήθηκε. Ως εκ τούτου έργα ΑΠΕ θα αδειο­δο­τούνται, θα κατα­σκευ­άζο­νται και θα λει­τουρ­γούν στην Ελλάδα χωρίς να διέπο­νται όμως από το ισχύον νομο­θε­τικό πλαίσιο! Το μεν παλιό ΕΧΠ του 2008 έχει πλέον καταρ­γη­θεί, το δε νέο πλαίσιο δεν εφαρ­μόζε­ται σε αυτά τα έργα. Δηλαδή, δια­μορ­φώ­νε­ται ένα σκη­νικό με ΑΠΕ δύο ταχυ­τήτων και δια­φο­ρε­τι­κών πλαι­σίων, ένα του 2008 και το άλλο του 2026.

Εν ολίγοις, προ­κλήθηκε ένα νομικό αλα­λούμ με το πλαίσιο του 2008 που καταρ­γήθηκε, αλλά ταυ­τόχρονα… ισχύει.

Αυτο­α­ναι­ρέσεις

Τα παράδοξα και τα παράλογα όμως δεν στα­μα­τούν στα παρα­πάνω. Ακόμη και όταν προ­βλέπο­νται τοπι­κοί περιο­ρι­σμοί στη χωρο­θέτηση εγκα­τα­στάσης ΑΠΕ, λόγω ασυμ­βα­τότη­τας με τον χαρα­κτήρα συγκε­κρι­μένων περιο­χών, ορίζε­ται πλέον ότι δεν προ­κύπτει η ανα­γκαιότητα απο­κλει­σμού συνο­λικά της χωρο­θέτη­σης έργων ΑΠΕ στην έκταση κάθε δήμου: «Μπο­ρεί να τίθε­νται περιο­ρι­σμοί στη χωρο­θέτηση εγκα­τα­στάσεων ΑΠΕ, εφόσον κρίνο­νται ασύμ­βα­τες με τον χαρα­κτήρα και τον προ­ο­ρι­σμό συγκε­κρι­μένων περιο­χών (ζώνες του­ρι­σμού, ανα­ψυ­χής, οικι­στι­κές περιο­χές κ.λπ»).

Όμως ακρι­βώς μία σειρά από κάτω διευ­κρι­νίζε­ται: «Σε κάθε περίπτωση πάντως, πρέπει να λαμ­βάνε­ται πρόνοια έτσι ώστε να μην απο­κλείε­ται η χωρο­θέτηση έργων ΑΠΕ στο σύνολο της έκτα­σης του ΟΤΑ»…

Από το νέο ΕΧΠ θα περίμενε κάποιος, εδικά μετά και τις φετι­νές κατα­στρο­φι­κές φωτιές, ειδική μέρι­μνα για τις περιο­χές που κιν­δυ­νεύουν περισ­σότερο από πυρ­κα­γιές, αλλά και περιο­ρι­σμό των εργο­λα­βι­κών δράσεων στα δάση. Επίσης, ναι μεν αυστη­ρο­ποι­ήθηκε το πλαίσιο για τις περιο­χές Natura, αλλά δεν απο­κλείστη­καν τα έργα ΑΠΕ.