Δραματική θα είναι η επόμενη αναπροσαρμογή του ΕΝΦΙΑ, του φόρου μεταβίβασης ακινήτων, των φόρου κληρονομιάς, γονικών παροχών, δωρεών και των δημοτικών τελών. Η εκρηκτική άνοδος της τιμής των ακινήτων συμπαρασύρει στα ύψη τις αντικειμενικές τιμές και συνεπώς τον ΕΝΦΙΑ και όλους τους φόρους που προαναφέρθηκαν, γιατί άνοιξε υπερβολικά η «ψαλίδα» μεταξύ των αντικειμενικών αξιών και των αγοραίων τιμών των ακινήτων.
Καθώς οι αντικειμενικές αξίες είναι παγωμένες τα τελευταία πέντε χρόνια η επόμενη αναπροσαρμογή τους θα είναι επώδυνη για τους ιδιοκτήτες ακινήτων και τους υποψήφιους αγοραστές, καθώς θα εκτινάξει σε απίστευτα ύψη τους φόρους κατοχής και μεταβίβασης.
Από τα στοιχεία που ανακοίνωσε η Τράπεζα της Ελλάδος προκύπτει πως οι τιμές των διαμερισμάτων σε μέσα επίπεδα στη διάρκεια του β΄ τριμήνου, συνέχισαν τον καλπασμό και το δεύτερο τρίμηνο του 2026 αυξήθηκαν επιπλέον κατά 5,5% σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2025, ενώ προηγήθηκαν αυξήσεις 8,3% το 2025 και κατά 9,1% το 2024.
Με βάση τις τελευταίες εξελίξεις ο δείκτης τιμών των κατοικιών διαμορφώθηκε το τέλος του περασμένου Ιουνίου στις 114,2 μονάδες (με έτος βάσης το 2007:100 μονάδες) και αφορά στον μέσο όρο των μεταβολών των τιμών των κατοικιών στο σύνολο της χώρας, που σημαίνει ότι υπάρχουν περιοχές με μεγαλύτερες ή και μικρότερες ανατιμήσεις.
Η τελευταία αναπροσαρμογή των αντικειμενικών αξιών έγινε στις αρχές του 2021, και προσαρμόστηκαν στις τιμές αγοράς που κατέγραψαν οι ιδιώτες εκτιμητές στα τέλη του 2020. Οι ισχύουσες αντικειμενικές ανακοινώθηκαν τον Ιούνιο του 2021 και ίσχυσαν από την 1η Ιανουαρίου 2022.
Κατά την ίδια περίοδο, από το τέλος του 2020 έως και τον Ιούνιο του 2026, ο δείκτης των εμπορικών τιμών των κατοικιών έχει αυξηθεί κατά 69% καθώς από τις 67,6 μονάδες βρέθηκε στις 114,2 μονάδες, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος.
Υπενθυμίζεται ότι οι αντικειμενικές αξίες θα πρέπει να προσαρμοστούν στα επίπεδα της αγοράς, η αύξηση την οποία θα αποφασίσει το υπουργείο Οικονομικών θα είναι της τάξης του 70%, μια εξέλιξη εξαιρετικά επώδυνη για την κτηματαγορά, καθώς θα αυξήσει περίπου 20 φόρους και τέλη, μεταξύ των οποίων ο φόρος στις μεταβιβάσεις ακινήτων με οποιαδήποτε αιτία (αγοραπωλησίες, γονικές παροχές, δωρεές, κληρονομιές), καθώς επίσης και τον ΕΝΦΙΑ και τα δημοτικά τέλη.
Η αναπροσαρμογή των αντικειμενικών αξιών αναμένεται να προκαλέσει ισχυρές αντιδράσεις και στο πλαίσιο αυτό είναι ένα μέτρο που θα μεταφερθεί το 2027, και θα υλοποιηθεί από την κυβέρνηση που θα προκύψει από τις επόμενες εκλογές, όποτε και αν αυτές γίνουν.
Φυσικά, ταυτόχρονα με την αύξηση των αντικειμενικών τιμών μπορούν να γίνουν και μειώσεις στον ΕΝΦΙΑ και στον φόρο μεταβίβασης ώστε να είναι πιο ομαλή η προσαρμογή της αγοράς στα νέα δεδομένα, αλλά αυτό θα εξαρτηθεί από τα δημοσιονομικά περιθώρια που θα υφίστανται τότε.
Για όσο διάστημα δεν γίνεται η προσαρμογή των αντικειμενικών τιμών στα επίπεδα των τιμών αγοράς συμβαίνουν τα ακόλουθα:
♦ Μεγάλο μέρος του τιμήματος αγοράς ακινήτων, πάνω από την αντικειμενική αξία, καταβάλλεται με τη μορφή μετρητών, ευνοώντας τη διακίνηση «μαύρου» χρήματος. Στο συμβόλαιο αναγράφεται η τιμή πώλησης, η οποία δεν μπορεί να είναι κατώτερη της αντικειμενικής και το τίμημα υποχρεωτικά καταβάλλεται μέσω τραπέζης. Καταβάλλεται όμως μόνο εκείνο που αντιστοιχεί στην αντικειμενική αξία και όχι το πραγματικό, το οποίο μπορεί να είναι και διπλάσιο και το υπόλοιπο πληρώνεται με μετρητά, παρά την απαγόρευση που ισχύει από τις 11 Δεκεμβρίου 2023.
♦ Ο προϋπολογισμός χάνει έσοδα από τον ΕΝΦΙΑ που υπολογίζεται επί αισθητά χαμηλότερων αντικειμενικών αξιών.
♦ Χάνονται έσοδα από τον φόρο μεταβίβασης, ο οποίος υπολογίζεται επί χαμηλότερων τιμών, σε σχέση με τις αγοραίες τιμές και πολυτελείς κατοικίες αλλάζουν χέρια με φόρο μεταβίβασης στη μισή τιμή από την πραγματική.
