Νέα εγκύκλιος του υπουργείου Εργασίας, παρέχει οδηγίες και διευκρινίσεις για την ορθή εφαρμογή των διατάξεων του νόμου σχετικά με τη μισθολογική διαφάνεια και την ίση αμοιβή μεταξύ γυναικών και ανδρών. Οι ρυθμίσεις ισχύουν από 1 Νοεμβρίου, ενώ η εγκύκλιος περιλαμβάνει οδηγίες και για τους μηχανισμούς προστασίας και επιβολής.

Πιο ειδικά, η εγκύκλιος, εξειδικεύει τις υποχρεώσεις των επιχειρήσεων και τα δικαιώματα των εργαζομένων για την ορθή και ενιαία εφαρμογή του νόμου και ταυτόχρονα παρέχει ενδεικτικά εργαλεία και παραδείγματα καλών πρακτικών. Οι οδηγίες απευθύνονται σε εργαζόμενους, εργοδότες, αλλά και υποψηφίους για απασχόληση στον ιδιωτικό τομέα που εμπίπτουν στο πεδίο ευθύνης του υπουργείου.

Διασφάλιση ίσων αμοιβών για όμοια εργασία

Από την 1η Νοεμβρίου, όλοι οι εργοδότες, ανεξαρτήτως αριθμού απασχολουμένων, υποχρεούνται να διαθέτουν και να εφαρμόζουν μισθολογικές δομές που διασφαλίζουν την ίση αμοιβή για όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας.

Οι δομές πρέπει να είναι τεκμηριωμένες εγγράφως, να επιτρέπουν τη συγκριτική αξιολόγηση των θέσεων εργασίας, να προβλέπουν διαδικασία αναθεώρησης και να προσδιορίζουν σαφώς τα στοιχεία της αμοιβής κάθε κατηγορίας εργαζομένων.

Η αξιολόγηση βασίζεται σε αντικειμενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια, προκύπτουν κατόπιν συμφωνίας με τους εκπροσώπους των εργαζομένων, εφόσον υφίστανται και λαμβάνουν υποχρεωτικά υπ’ όψιν τις δεξιότητες, την προσπάθεια, την ευθύνη, τις συνθήκες εργασίας, καθώς και δυνητικά κάθε άλλον παράγοντα συναφή με τη συγκεκριμένη εργασία ή θέση, όπως ενδεικτικά η αρχαιότητα και οι σχετικές μη τεχνικές δεξιότητες.

Όταν ο εργοδότης δεσμεύεται από Συλλογική Σύμβαση Εργασίας, μπορεί να χρησιμοποιεί τις κατηγοριοποιήσεις και τα μισθολογικά κλιμάκια της Συλλογικής Σύμβασης.

Αλλαγές στην αναζήτηση εργασίας/εργαζομένων

Όπως αναφέρεται στην εγκύκλιο, απαγορεύεται κάθε αναφορά στο φύλο ή στην οικογενειακή κατάσταση ή η χρήση κριτηρίων και στοιχείων που καταλήγουν σε άμεση ή έμμεση διάκριση με βάση το φύλο στις δημοσιεύσεις, αγγελίες, διαφημίσεις, προκηρύξεις, εγκυκλίους και κανονισμούς που αφορούν, μεταξύ άλλων, στην επιλογή προσώπων για την κάλυψη κενών θέσεων εργασίας.

Οι υποψήφιοι για απασχόληση δικαιούνται να λαμβάνουν από τον μελλοντικό εργοδότη, πριν από την πρώτη συνέντευξη, πληροφορίες σχετικά με την αρχική αμοιβή ή το εύρος της, βάσει αντικειμενικών και ουδέτερων ως προς το φύλο κριτηρίων, καθώς και σχετικά με τις εφαρμοζόμενες στη θέση διατάξεις Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας.

Ενημέρωση για τα επίπεδα των αμοιβών

Οι εργαζόμενοι μπορούν να ζητούν εγγράφως πληροφορίες για το ατομικό επίπεδο αμοιβής τους και τα μέσα επίπεδα αμοιβής ανά φύλο των κατηγοριών εργαζομένων που εκτελούν όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας.

Οι πληροφορίες παρέχονται εντός εύλογου χρονικού διαστήματος και, σε κάθε περίπτωση, εντός δύο μηνών από το αίτημα.

Οι εργοδότες οφείλουν να ενημερώνουν ετησίως το προσωπικό για το δικαίωμα αυτό και τον τρόπο άσκησής του, με τήρηση των κανόνων προστασίας προσωπικών δεδομένων και εμπιστευτικότητας.

Υποστήριξη των επιχειρήσεων

Για τη διευκόλυνση των επιχειρήσεων, περιλαμβάνονται ενδεικτικό υπόδειγμα μισθολογικής δομής και εργαλεία καλής πρακτικής, όπως το υπολογιστικό εργαλείο μισθολογικού χάσματος του έργου FAIR PAY και η εργαλειοθήκη του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων, ένας αναλυτικός, σταδιακός οδηγός που υποστηρίζει τους εργοδότες κατά τη δημιουργία νέου ή την επανεξέταση υφιστάμενου συστήματος αξιολόγησης και κατάταξης θέσεων εργασίας.

Υποβολή στοιχείων για το μισθολογικό χάσμα

Για επιχειρήσεις με τουλάχιστον 100 εργαζόμενους προβλέπονται επιπλέον υποχρεώσεις υποβολής στοιχείων:

1. Στον Συνήγορο του Πολίτη

– το συνολικό μισθολογικό χάσμα των φύλων,

– το μισθολογικό χάσμα των φύλων ως προς τα συμπληρωματικά ή μεταβλητά στοιχεία αμοιβής,

– το συνολικό διάμεσο μισθολογικό χάσμα των φύλων,

– το διάμεσο μισθολογικό χάσμα των φύλων ως προς τα συμπληρωματικά ή μεταβλητά στοιχεία αμοιβής,

– το ποσοστό των γυναικών και ανδρών εργαζομένων που λαμβάνουν συμπληρωματικά ή μεταβλητά στοιχεία αμοιβής,

– το ποσοστό γυναικών και ανδρών εργαζομένων σε κάθε τεταρτημοριακό μισθολογικό κλιμάκιο,

– το μισθολογικό χάσμα των φύλων ανά κατηγορία εργαζομένων, κατανεμημένο ανά συνήθη βασικό μισθό και συμπληρωματικά ή μεταβλητά στοιχεία αμοιβής.

Τα παραπάνω στοιχεία κοινοποιούνται στον Συνήγορο του Πολίτη εντός των ακόλουθων προθεσμιών και με την ακόλουθη συχνότητα:

– οι εργοδότες που απασχολούν τουλάχιστον 250 εργαζόμενους, μέχρι την 7η Ιουνίου 2027 και στη συνέχεια κάθε έτος μέχρι την ίδια ημερομηνία,

– οι εργοδότες που απασχολούν από 150 έως 249 εργαζόμενους, μέχρι την 7η Ιουνίου 2027 και στη συνέχεια ανά τριετία μέχρι την ίδια ημερομηνία,

– οι εργοδότες που απασχολούν από 100 έως 149 εργαζόμενους, μέχρι την 7η Ιουνίου 2031 και στη συνέχεια ανά τριετία, μέχρι την ίδια ημερομηνία.

2. Στους εργαζόμενους και τους εκπροσώπους αυτών

Οι εργοδότες υποχρεούνται να παρέχουν τις πληροφορίες σχετικά με το στοιχείο ζ), ήτοι το μισθολογικό χάσμα των φύλων ανά κατηγορία εργαζομένων, κατανεμημένο ανά συνήθη βασικό μισθό και συμπληρωματικά ή μεταβλητά στοιχεία αμοιβής, σε όλους τους εργαζόμενους και στους εκπροσώπους των εργαζομένων.

3. Στην Επιθεώρηση Εργασίας και στον Συνήγορο του Πολίτη

Κατόπιν αιτήματος και εντός δύο μηνών από την ημερομηνία υποβολής του, οι εργοδότες υποχρεούνται να παρέχουν τις πληροφορίες σχετικά με το στοιχείο ζ), ήτοι το μισθολογικό χάσμα των φύλων ανά κατηγορία εργαζομένων, στην Επιθεώρηση Εργασίας και στον Συνήγορο του Πολίτη. Οι πληροφορίες της προηγούμενης τετραετίας, εφόσον είναι διαθέσιμες, παρέχονται επίσης κατόπιν αιτήματος.

Κοινή αξιολόγηση αμοιβών

Η κοινή αξιολόγηση αμοιβών ενεργοποιείται, όταν συντρέχουν σωρευτικά οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις: διαφορά τουλάχιστον 5% στο μέσο επίπεδο αμοιβής μεταξύ γυναικών και ανδρών σε οποιαδήποτε κατηγορία εργαζομένων, έλλειψη δικαιολόγησής της με αντικειμενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια και μη διόρθωσή της εντός έξι μηνών από την υποβολή των στοιχείων.

Αποσκοπεί στον εντοπισμό, στην αποκατάσταση και στην πρόληψη αδικαιολόγητων μισθολογικών διαφορών και περιλαμβάνει:

– ανάλυση του ποσοστού των γυναικών και ανδρών σε κάθε κατηγορία εργαζομένων,

– πληροφορίες σχετικά με το μέσο επίπεδο αμοιβής γυναικών και ανδρών και τα συμπληρωματικά ή μεταβλητά στοιχεία για κάθε κατηγορία εργαζομένων,

– τυχόν διαφορές στα μέσα επίπεδα αμοιβής μεταξύ γυναικών και ανδρών σε κάθε κατηγορία εργαζομένων,

– τους λόγους αυτών των διαφορών στα μέσα επίπεδα αμοιβής, με βάση αντικειμενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια, όπως καθορίζονται από κοινού από τους εκπροσώπους των εργαζομένων και τον εργοδότη,

– το ποσοστό γυναικών και ανδρών εργαζομένων που επωφελήθηκαν από οποιαδήποτε βελτίωση της αμοιβής τους, μετά την επιστροφή τους από άδεια μητρότητας ή πατρότητας, γονική άδεια ή άδεια φροντίδας, εάν η βελτίωση αυτή σημειώθηκε στην αντίστοιχη κατηγορία των εργαζομένων κατά την περίοδο κατά την οποία ελήφθη η άδεια,

– μέτρα για την αντιμετώπιση των μισθολογικών διαφορών, εφόσον δεν δικαιολογούνται, βάσει αντικειμενικών, ουδέτερων ως προς το φύλο κριτηρίων,

– αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των μέτρων από προηγούμενες κοινές αξιολογήσεις των αμοιβών.

Προστασία των εργαζομένων

Η εγκύκλιος διευκρινίζει τα μέσα δικαστικής και διοικητικής προστασίας, το δικαίωμα πλήρους αποκατάστασης των θιγόμενων εργαζομένων και τη διαδικασία επίλυσης σχετικών εργατικών διαφορών στην Επιθεώρηση Εργασίας, με συμμετοχή του Συνηγόρου του Πολίτη.

Προβλέπεται επίσης προστασία από αντίποινα και δυσμενή μεταχείριση, λόγω ενεργειών για τη διασφάλιση της ίσης αμοιβής.

Τέλος τα μετρητά για τις πληρωμές σε courier. Τα πρόστιμα που προβλέπονται

Τι προβλέπει το νομοσχέδιο του υπουργείου Οικονομικών που τέθηκε το βράδυ της Τετάρτης σε δημόσια διαβούλευση.

Υποχρεωτική θα είναι στο άμεσο μέλλον η χρήση ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής για τις παραδόσεις αγαθών από εταιρείες courier, ανεξαρτήτως ποσού, καθώς αυτό προβλέπεται στο νέο σχέδιο νόμου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών που τέθηκε αργά χθες, Τετάρτη, το βράδυ σε δημόσια διαβούλευση.

Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, εταιρεία ταχυμεταφορών που δέχεται μετρητά θα αντιμετωπίζει πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο της αξίας της συναλλαγής.

Πριν από την έναρξη ισχύος της διάταξης θα εκδοθεί υπουργική απόφαση, με την οποία θα καθοριστούν οι κατηγορίες φυσικών προσώπων που θα εξαιρούνται από την υποχρέωση, κατ’ αναλογία με τις εξαιρέσεις που ισχύουν για την υποχρέωση πραγματοποίησης ηλεκτρονικών δαπανών για την κάλυψη του απαιτούμενου ποσού δαπανών («χτίσιμο» αφορολόγητου).