Αντιμέτωπη με αρκετές προκλήσεις θα βρεθεί η κυβέρνηση το φθινόπωρο, καθώς μια σειρά δύσκολων θεμάτων ζητούν λύση. Στον μαραθώνιο μέχρι τις εκλογές - που το Μαξίμου λέει πως θα γίνουν την Άνοιξη - η μητέρα των μαχών θα δοθεί στο πεδίο της ακρίβειας.
Της Κατερίνας Κοκκαλιάρη
Με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, βέβαια, να αποτελούν τον «άγνωστο Χ» που περιπλέκει περαιτέρω την εξίσωση. Την ίδια στιγμή η Άγκυρα ταράζει όλο και περισσότερο τα νερά, προκαλώντας τόσο με συγκεκριμένες κινήσεις όσο και με μία εμπρηστική ρητορική.
Μέσα σε αυτό το σύνθετο σκηνικό, από την κυβέρνηση επιδιώκουν να εκπέμψουν μήνυμα επανεκκίνησης από τη Θεσσαλονίκη και μπαίνουν οι τελευταίες πινελιές στο πακέτο που θα ανακοινώσει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στη ΔΕΘ.
Η φετινή Έκθεση αποκτά βαρύνουσα σημασία καθώς είναι η τελευταία πριν τις εκλογές και για τους «γαλάζιους» είναι κομβικής σημασίας η επαναπροσέγγιση απογοητευμένων ψηφοφόρων.
Μονόδρομος η αύξηση της συσπείρωσης
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις που έγιναν τον Ιούλιο έδειχναν πως η Νέα Δημοκρατία κινείται στην εκτίμηση ψήφου κοντά στο ψυχολογικό όριο του 30%. Διατηρούσε δηλαδή την μεγάλη απόσταση από τα κόμματα της αντιπολίτευσης ωστόσο δεν κατέγραφε στις μετρήσεις ποσοστά που απαιτούνται για την αυτοδυναμία. Επομένως η αύξηση της συσπείρωσης αποτελεί μονόδρομο για τους «γαλάζιους» και με ιδιαίτερο ενδιαφέρον αναμένονται οι δημοσκοπήσεις που θα γίνουν μετά τις ανακοινώσεις στη Θεσσαλονίκη.
Στο Μαξίμου αναγνωρίζουν πως η πορεία των τιμών αποτελεί το μεγαλύτερο ζήτημα που ενδιαφέρει σήμερα τα νοικοκυριά (κάτι που πιστοποιείται άλλωστε και από τα ευρήματα όλων των δημοσκοπήσεων). Αυτό που τονίζεται από την κυβερνητική πλευρά είναι πως υπήρξαν κάποιες σχετικά ενθαρρυντικές ειδήσεις τον τελευταίο μήνα, ειδικά στον τομέα των τροφίμων, σε είδη όπως το λάδι, τα φρούτα και τα λαχανικά.
Παράλληλα, σημειώνεται πως η εθνική συμφωνία μείωσης τιμών θα τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Σεπτεμβρίου. «Πιστεύω ότι θα υπάρχουν και πρωτοβουλίες από την ίδια την αγορά, που αφορούν τα σχολικά είδη, έτσι ώστε η επιστροφή στην κανονικότητα του Σεπτεμβρίου να γίνει με όσο το δυνατόν μικρότερη οικονομική επιβάρυνση για το μέσο ελληνικό νοικοκυριό» υπογράμμισε ο πρωθυπουργός, μιλώντας χθες στο υπουργικό συμβούλιο.
Ανησυχεί το σενάριο της μη αποκλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή
Κρίσιμος παράγοντας που θα επηρεάσει βέβαια την πορεία των τιμών είναι και οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και κυρίως πώς θα διαμορφωθούν οι τιμές του πετρελαίου. Από την μέχρι τώρα αντίδραση των αγορών φαίνεται πως προς το παρόν υπάρχει ψυχραιμία και οι επενδυτές εκτιμούν ότι επιλέγεται η οικονομική πίεση και όχι η στρατιωτική κλιμάκωση (αυτό εξηγεί γιατί το πετρέλαιο δεν απογειώνεται).
Ωστόσο έκδηλη είναι η ανησυχία για το τι θα γίνει αν δεν υπάρξει αποκλιμάκωση το επόμενο διάστημα, καθώς όσο πλησιάζει ο χειμώνας τόσο θα αυξάνονται και οι ενεργειακές ανάγκες των νοικοκυριών.
Σε αυτή την συγκυρία, εξετάζεται η παράταση της επιδότησης στο diesel κίνησης, ενώ αξιολογούνται όλα τα δεδομένα για να αποφασιστούν τα επόμενα βήματα. Να σημειωθεί εδώ πως ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης έδωσε μια εικόνα των επόμενων κινήσεων της κυβέρνησης - ενόψει και της ΔΕΘ - υπογραμμίζοντας «θα έχουμε κάποιες ενδιαφέρουσες εξελίξεις σχετικά με το ηλεκτρικό ρεύμα».
Θερμό φθινόπωρο για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις
Την ίδια στιγμή το φθινόπωρο προβλέπεται «θερμό» στο πεδίο των ελληνοτουρκικών, καθώς είναι εμφανές πως η Άγκυρα κλιμακώνει σταθερά τις τελευταίες εβδομάδες τη στάση της. Ουσιαστικά, η τουρκική πλευρά επαναφέρει την θεωρία των «γκρίζων ζωνών», δείχνοντας πως παραμένει στο δρόμο των προκλήσεων.
Σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα ότι οι τουρκικές αντιδράσεις «δεν επηρεάζουν καθόλου το δικό μας σχεδιασμό» εξέπεμψε χθες ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης από το υπουργικό συμβούλιο. Στην Αθήνα προετοιμάζουν διαβήματα τόσο προς την Άγκυρα όσο και στους διεθνείς οργανισμούς για τα τούρκικα θαλάσσια πάρκα, ενώ ο Γιώργος Γεραπετρίτης θα ενημερώσει την επόμενη εβδομάδα το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων.
Τι θα πει ο Μητσοτάκης στη ΔΕΘ
Σε τρεις βασικές ενότητες θα είναι εστιασμένη η ομιλία του πρωθυπουργού στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Σύμφωνα με πληροφορίες:
-Πρώτον θα περιγράψει τα όσα έχουν γίνει μέχρι τώρα, τονίζοντας πως οι προεκλογικές δεσμεύσεις γίνονται πράξη. Άλλωστε από την κυβέρνηση θέλουν να πάνε στις κάλπες με βασικό σύνθημα «το είπαμε- το κάναμε».
-Δεύτερον θα ανακοινώσει τα μέτρα που θα υλοποιηθούν μέχρι τις επόμενες κάλπες, εστιάζοντας σε μειώσεις φόρων και αυξήσεις μισθών και συντάξεων.
-Τρίτον θα παρουσιάσει το «γαλάζιο» σχέδιο για το όσα πρέπει να γίνουν πράξη μέχρι το 2030.
«Σε λιγότερο από δύο εβδομάδες θα βρεθούμε στη Θεσσαλονίκη, όπου θα έχουμε την ευκαιρία να παρουσιάσουμε τους οικονομικούς άξονες για την πολιτική μας για το επόμενο έτος, αλλά καθώς είναι και η τελευταία μας παρουσία στη Διεθνή Έκθεση της Θεσσαλονίκης πριν τις εκλογές του 2027, θα είναι και μία ευκαιρία να αρχίσουμε να ξεδιπλώνουμε τον οδικό χάρτη της πατρίδας μας προς το 2030» σημείωσε χαρακτηριστικά ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Μιλώντας στο υπουργικό συμβούλιο υπογράμμισε «έχουμε μιλήσει πολλές φορές γι’ αυτό το σημαντικό ορόσημο των 200 χρόνων από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους, το οποίο θέλουμε να βρει τη χώρα μας πιο ισχυρή, πιο παραγωγική, πιο δίκαιη, πιο έτοιμη να αντιμετωπίσει τις μεγάλες προκλήσεις μιας ιδιαιτέρως ταραγμένης εποχής».
Η παραίτηση Σέρμπου από το Μαξίμου. Τι προηγήθηκε και γιατί η συγκυρία έχει πολιτικό βάρος
Ο Σωτήρης Σέρμπος στην παρουσίαση του ευρωψηφοδελτίου της ΝΔ
Η αποχώρηση του συμβούλου εξωτερικής πολιτικής, η προηγούμενη δημόσια διαφοροποίησή του για τις επιλογές Τραμπ στο Ιράν και η διαδρομή από το ΠΑΣΟΚ στη ΝΔ
Η παραίτηση του Σωτήρη Σέρμπου από τη θέση του μετακλητού συμβούλου της Γενικής Γραμματείας Πρωθυπουργού για θέματα εξωτερικής πολιτικής έγινε δεκτή και δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ της 21ης Αυγούστου, βάζοντας τέλος σε μια θητεία που είχε αρχίσει τον Οκτώβριο του 2025.
Η αποχώρηση ενός πανεπιστημιακού με ειδίκευση στη διεθνή πολιτική αποκτά πρόσθετο βάρος επειδή έρχεται σε περίοδο αυξημένης πίεσης στα ελληνοτουρκικά και έντονης αστάθειας στη Μέση Ανατολή, δύο πεδία στα οποία το πρωθυπουργικό επιτελείο καλείται να σταθμίζει καθημερινά συμμαχίες, κινδύνους και περιθώρια κινήσεων.
Το ενδιαφέρον, ωστόσο, βρίσκεται και σε όσα είχαν προηγηθεί. Την άνοιξη, ο Σέρμπος είχε ασκήσει δημόσια κριτική σε επιλογές της αμερικανικής πολιτικής απέναντι στο Ιράν, μιλώντας για «Βενεζουέλα 2.0», «Βόρεια Κορέα 2.0» χαρακτηρίζοντας ορισμένες κινήσεις του Ντόναλντ Τραμπ «απερίσκεπτες».
Η αντίδραση του Μαξίμου ήταν άμεση, αφού ο Παύλος Μαρινάκης διευκρίνισε ότι οι συγκεκριμένες απόψεις δεν εκφράζουν ούτε την κυβέρνηση ούτε τον πρωθυπουργό, προσθέτοντας ότι η εξωτερική πολιτική χαράσσεται από τα αρμόδια θεσμικά όργανα.
Η χρονική σύμπτωση με την επανεμφάνιση εντάσεων στο Αιγαίο κάνει την εξέλιξη ακόμη πιο πολιτικά ευαίσθητη. Στο κυβερνητικό επιτελείο η εξωτερική πολιτική δεν είναι θεωρητική άσκηση, αλλά αφορά στη διαχείριση της Τουρκίας και των προκλήσεων της Άγκυρας που κλιμακώνονται, στη σχέση με την Ουάσιγκτον και στις νέες ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο. Σε αυτό το πλαίσιο, κάθε αλλαγή στον στενό κύκλο συμβούλων του πρωθυπουργού αποκτά βαρύτητα πέρα από την υπηρεσιακή της διάσταση.
Η δημόσια απόσταση
Η δημόσια απόσταση που καταγράφηκε τότε είχε δείξει ότι ένας σύμβουλος με ακαδημαϊκή ιδιότητα μπορούσε να διατυπώνει διαφορετική ανάλυση, αλλά ταυτόχρονα ότι το Μέγαρο Μαξίμου ήθελε να μην υπάρχει καμία αμφιβολία για το ποια είναι η επίσημη κυβερνητική γραμμή. Η σημερινή παραίτηση επαναφέρει εκείνο το επεισόδιο στο προσκήνιο και δημιουργεί εύλογα πολιτικά ερωτήματα για το πώς διαχειρίζεται το πρωθυπουργικό γραφείο τις αποκλίσεις σε ζητήματα υψηλής στρατηγικής σημασίας.
Η πολιτική διαδρομή
Ο Σέρμπος δεν είναι ένα πρόσωπο χωρίς πολιτική προϊστορία. Το 2022 είχε διατελέσει για περίπου έξι μήνες διπλωματικός σύμβουλος του Νίκου Ανδρουλάκη. Στις 3 Μαρτίου 2024 προσχώρησε στη Νέα Δημοκρατία και αργότερα εντάχθηκε στο πρωθυπουργικό επιτελείο, έχοντας στο ενεργητικό του εμπειρία σε υπουργεία, στον σχεδιασμό εξωτερικής πολιτικής και στις διεθνείς σχέσεις. Μάλιστα ήταν και υποψήφιος ευρωβουλευτής με το κυβερνών κόμμα.
Αυτή η διαδρομή είχε παρουσιαστεί ως παράδειγμα διεύρυνσης της ΝΔ προς στελέχη με τεχνοκρατικό και ευρωπαϊκό προφίλ. Η αποχώρησή του, επομένως, έχει και συμβολική διάσταση, - και μάλιστα σε... προεκλογικό χρόνο - αφού ένα πρόσωπο που εντάχθηκε στο κυβερνητικό σχήμα ως φορέας εξειδικευμένης γνώσης αποχωρεί λιγότερο από έναν χρόνο μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, σε μια συγκυρία -για τα ελληνοτουρκικά- που δημιουργεί εύλογα ερωτήματα.
Τα ερωτήματα για το Μαξίμου
Το πολιτικό βάρος της υπόθεσης δεν βρίσκεται στην αναζήτηση σεναρίων, αλλά στο τι αποκαλύπτει για τη λειτουργία ενός επιτελείου που χειρίζεται εξαιρετικά ευαίσθητα θέματα. Η κυβέρνηση χρειάζεται ενιαία φωνή προς τα έξω, αλλά παράλληλα χρειάζεται συμβούλους που να μπορούν να διατυπώνουν διαφορετικές εκτιμήσεις πριν ληφθούν αποφάσεις.
Η παραίτηση Σέρμπου έρχεται ακριβώς σε μια συγκυρία που η Αθήνα χρειάζεται καθαρή στρατηγική απέναντι στην Τουρκία, στις Ηνωμένες Πολιτείες και στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Το ένα ερώτημα λοιπόν είναι το εξής: πόσο ανεκτικό παραμένει το σύστημα λήψης αποφάσεων στην τεκμηριωμένη διαφωνία, όταν αυτή αγγίζει τον πυρήνα της εξωτερικής πολιτικής;
Το δεύτερο και πιο σοβαρό ερώτημα είναι το εξής: υπήρξε κάποια ουσιαστική διαφωνία αναφορικά με τη στρατηγική της Αθήνας έναντι των τουρκικών προκλήσεων και των αμερικανικών επιθυμιών που κατέστησε την έξοδο του Σέρμπου... αναπόφευκτη; Και τι σημαίνουν όλα τα παραπάνω για την γραμμή που σχεδιάζει να χαράξει από εδώ και πέρα η κυβέρνηση Μητσοτάκη σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και κυρίως στα ελληνοτουρκικά; Υπάρχουν αποκλίνουσες απόψεις και εξ ολοκλήρου διαφορετικές στρατηγικές προσεγγίσεις στον πυρήνα του κεντρικού συστήματος εξουσίας;
