Μαργαρίτα Φράγκου
Οι εξάψεις, οι διαταραχές ύπνου, οι εναλλαγές διάθεσης και οι αλλαγές στο σώμα είναι από τα πιο γνωστά συμπτώματα της εμμηνόπαυσης. Ωστόσο, πίσω από αυτές τις εμφανείς μεταβολές κρύβεται ένας λιγότερο ορατός αλλά ιδιαίτερα σοβαρός κίνδυνος: η αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων.
Παρότι τα καρδιαγγειακά νοσήματα συχνά θεωρούνται «ανδρική υπόθεση», αποτελούν την κυριότερη αιτία θανάτου των γυναικών παγκοσμίως. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η περίοδος της προεμμηνόπαυσης και της εμμηνόπαυσης αποτελεί ένα κρίσιμο σημείο καμπής για την υγεία της καρδιάς, καθώς οι ορμονικές αλλαγές επηρεάζουν βαθιά τον μεταβολισμό και το αγγειακό σύστημα, σύμφωνα με ανάλυση στο The Conversation.
Η προστασία των οιστρογόνων χάνεται
Πριν από την εμμηνόπαυση, οι γυναίκες διαθέτουν ένα σημαντικό πλεονέκτημα έναντι των ανδρών όσον αφορά τα εμφράγματα και τα εγκεφαλικά επεισόδια. Τα οιστρογόνα συμβάλλουν στη διατήρηση υγιών επιπέδων χοληστερόλης, στη σωστή λειτουργία των αγγείων και στον έλεγχο της φλεγμονής.
Όταν όμως η παραγωγή των ορμονών αυτών μειώνεται, μια σειρά μεταβολικών αλλαγών συμβαίνουν σχετικά γρήγορα. Τα επίπεδα της ολικής χοληστερόλης και της LDL, της λεγόμενης «κακής» χοληστερόλης, αυξάνονται. Ταυτόχρονα, η HDL, γνωστή ως «καλή» χοληστερόλη, χάνει μέρος της προστατευτικής της δράσης, καθώς τα σωματίδιά της γίνονται μικρότερα και λιγότερο αποτελεσματικά.
Παράλληλα αυξάνονται τα τριγλυκερίδια, ενώ πολλές γυναίκες παρουσιάζουν συσσώρευση λίπους στην κοιλιακή χώρα, αύξηση της αρτηριακής πίεσης και μεγαλύτερη αντίσταση στην ινσουλίνη. Όλοι αυτοί οι παράγοντες συνθέτουν ένα περιβάλλον που ευνοεί την αθηροσκλήρωση και την ανάπτυξη καρδιαγγειακών νοσημάτων.
Όταν το γυναικείο πλεονέκτημα εξαφανίζεται
Μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες δείχνουν ότι μετά την εμμηνόπαυση το καρδιαγγειακό πλεονέκτημα των γυναικών μειώνεται σημαντικά. Αν και οι γυναίκες καπνίζουν λιγότερο και εξακολουθούν να εμφανίζουν λιγότερο διαβήτη σε σχέση με τους άνδρες της ίδιας ηλικίας, τα επίπεδα χοληστερόλης τους μπορεί να είναι ακόμη υψηλότερα.
Συνήθως οι γυναίκες εκδηλώνουν καρδιαγγειακή νόσο περίπου επτά έως δέκα χρόνια αργότερα από τους άνδρες. Ωστόσο, μετά την εμμηνόπαυση ο κίνδυνος αυξάνεται απότομα και τείνει να εξισωθεί με εκείνον των ανδρών.
Παράλληλα, οι γυναίκες εμφανίζουν συχνότερα ορισμένες μορφές καρδιοπάθειας που για χρόνια παρέμεναν υποδιαγνωσμένες, όπως η μικροαγγειακή στηθάγχη ή η καρδιακή ανεπάρκεια με διατηρημένο κλάσμα εξώθησης.
Πρόληψη: ο σημαντικότερος σύμμαχος
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η παρακολούθηση της αρτηριακής πίεσης, της χοληστερόλης και του σακχάρου αποκτά ιδιαίτερη σημασία κατά την περίοδο της εμμηνόπαυσης.
Οι βασικές συστάσεις παραμένουν γνωστές αλλά εξαιρετικά αποτελεσματικές: Διακοπή του καπνίσματος, υιοθέτηση διατροφής πλούσιας σε φυτικές τροφές, τακτική σωματική άσκηση, επαρκής ύπνος, διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους.
Η φυσική δραστηριότητα φαίνεται να παίζει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο, καθώς συμβάλλει στη ρύθμιση του βάρους, της πίεσης και του μεταβολισμού της γλυκόζης.
Ο ρόλος των φαρμάκων
Οι στατίνες παραμένουν το βασικό φάρμακο για τη μείωση της LDL χοληστερόλης και την πρόληψη καρδιαγγειακών επεισοδίων. Ωστόσο, οι μελέτες δείχνουν ότι οι γυναίκες που πληρούν τα κριτήρια για να λάβουν θεραπεία συχνά υποθεραπεύονται σε σχέση με τους άνδρες.
Τα τελευταία χρόνια έχουν προστεθεί νέες θεραπευτικές επιλογές. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν τα φάρμακα τύπου GLP-1, όπως η σεμαγλουτίδη, τα οποία χρησιμοποιούνται για την παχυσαρκία και τον διαβήτη. Πρόσφατες έρευνες έδειξαν ότι μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρών καρδιαγγειακών παθήσεων σε άτομα με αυξημένο βάρος.
Τι ισχύει για την ορμονική θεραπεία
Η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης υπήρξε για χρόνια αντικείμενο αντιπαραθέσεων. Σήμερα οι επιστήμονες θεωρούν ότι, όταν χορηγείται σε υγιείς γυναίκες κάτω των 60 ετών ή μέσα στην πρώτη δεκαετία μετά την εμμηνόπαυση, ο καρδιαγγειακός κίνδυνος είναι χαμηλός.
Ωστόσο, η θεραπεία δεν συνιστάται ως μέσο πρόληψης των καρδιαγγειακών νοσημάτων. Ο κύριος σκοπός της παραμένει η αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης και η πρόληψη της οστεοπόρωσης.
Το σημαντικότερο μήνυμα των ειδικών είναι σαφές: οι γυναίκες δεν πρέπει να θεωρούν ότι η καρδιαγγειακή νόσος αφορά κυρίως τους άνδρες. Η εμμηνόπαυση αποτελεί μια καθοριστική περίοδο κατά την οποία η αξιολόγηση των παραγόντων κινδύνου και η έγκαιρη παρέμβαση μπορούν να προστατεύσουν την καρδιά και τα αγγεία για τις επόμενες δεκαετίες της ζωής.
