Το φίδι σπέρνει το δηλητήριό του στη νεολαία. Πώς να μιλήσεις σε μια γενιά που δεν έχει μνήμες ούτε από τη χούντα ούτε από τα εγκλήματα της Χρυσής Αυγής
Ήταν η δολοφονία που άλλαξε τα πάντα. Είχαν προηγηθεί χρόνια επιθέσεων σε μετανάστες και πολιτικούς αντιπάλους, η δολοφονία του Σαχζάτ Λουκμάν, η δολοφονική επίθεση στους Αιγύπτιους ψαράδες και μόλις λίγες μέρες νωρίτερα η άγρια επίθεση στους συνδικαλιστές του ΠΑΜΕ στο Πέραμα. Ο φετινός Αντιφασιστικός Σεπτέμβρης βρίσκει έναν από τους καταδικασμένους διευθυντές της εγκληματικής οργάνωσης ξανά εκτός φυλακής. Τι σημαίνουν όμως για τη νεολαία όλα αυτά;
Ένα παιδί 13 ετών σήμερα γεννήθηκε τη χρονιά που δολοφονήθηκε ο Παύλος Φύσσας. Ένας σημερινός 18χρονος τότε ήταν πέντε χρόνων. Μια ολόκληρη γενιά μπαίνει στην πολιτική και κοινωνική ζωή χωρίς καμία βιωμένη μνήμη από τα τάγματα εφόδου, τον Άγιο Παντελεήμονα, τα μαχαιρώματα, τα πογκρόμ. Δεν θυμάται τη Χρυσή Αυγή να παριστάνει το πολιτικό κόμμα στη Βουλή και να λειτουργεί σαν εγκληματική οργάνωση στον δρόμο. Το πιο ανησυχητικό είναι ότι αρχίζουν να τη «θυμούνται» παιδιά που δεν την έζησαν ποτέ.
Επανεμφάνιση
Τον Ιούνιο που μας πέρασε, στο κέντρο της Αλεξανδρούπολης, περίπου 50 ανήλικοι, κυρίως μαθητές Γυμνασίου, συγκεντρώνονταν επί μέρες, φώναζαν συνθήματα υπέρ της Χρυσής Αυγής, χαιρετούσαν ναζιστικά και χλεύαζαν περαστικούς που αντιδρούσαν. Στην υπόθεση της λεγόμενης «Εθνικιστικής Νεολαίας Θεσσαλονίκης» 13 κατηγορούμενοι, που τρομοκρατούσαν από μαθητές σε σχολεία έως γιατρούς σε νοσοκομεία, καταδικάστηκαν το καλοκαίρι σε ποινές φυλάκισης από ένα έως τέσσερα χρόνια. Τον Μάρτιο σε σχολείο στον Βύρωνα (ΓΕΛ Καρέα) φασιστικά συνθήματα και ναζιστικά σύμβολα εμφανίστηκαν με προτροπή για «ξύλο στους αριστερούς καθηγητές». Δεν είναι τα μοναδικά περιστατικά.
«Δεν μπορούμε να πούμε ότι υπάρχει μια ακροδεξιά στροφή της νεολαίας. Ωστόσο δεν πρέπει να υποτιμάται ότι πολλά από αυτά τα παιδιά προέρχονται από γονείς που ήταν επιρροή της Χρυσής Αυγής. Και τώρα ενεργοποιούνται μέσα από τα social, από μια φασιστική προπαγάνδα που λέει “μπορεί τότε να το παρακάναμε, αλλά γενικά έχουμε δίκιο”. Οταν μιλάμε για τη γενοκτονία στη Γάζα, η γραμμή που αναπαράγουν είναι “οι Εβραίοι που είναι πίσω από όλα, αλλά δεν μας νοιάζει καθόλου και για τους ισλαμιστές στην Παλαιστίνη», αναφέρει στην «Εφ.Συν.» ο εκπαιδευτικός Πάνος Χουντής, με χρόνια εμπειρίας σε σχολεία της δευτεροβάθμιας και σε ΕΠΑΛ σε «δύσκολες» περιοχές στη Δυτική Αττική.
Τον ρωτάμε τι κάνει το έδαφος εύφορο για την επώαση του αβγού του φιδιού; «Δεν είναι τυχαίο ότι αυτοί όλοι εμφανίζονται όταν δεν υπάρχει υποψία μαθητικού κινήματος. Οταν υπάρχει κόσμος που διεκδικεί μαζικά, εξαφανίζεται το φαινόμενο, εξαφανίζεται η πλατιά βάσης στήριξης που είναι οι διάφοροι “ανυποψίαστοι”. Ακόμα και οι καθηγητές αποφεύγουν να μιλήσουν. Εχουμε και τους διευθυντές που συνήθως θέλουν να υπηρετήσουν τις αντιεκπαιδευτικές πολιτικές Μητσοτάκη. Στόχος τους είναι να μην υπάρχει κανένας αγώνας, καμία διεκδίκηση. Ακριβώς εκεί αναφύονται τέτοια φαινόμενα».
Η φιλόλογος και πρόεδρος της Δ’ ΕΛΜΕ Θεσ/κης, Σοφία Στεφανίδου, θεωρεί ότι «έχει ξαναφουντώσει το κακό. Καταρχάς έχει αυξηθεί εντός του σχολικού περιβάλλοντος η διάδοση ανορθολογικών, αντιεπιστημονικών και συνωμοσιολογικών απόψεων, ειδικά μετά την πανδημία, με άμεση επιρροή από βιντεάκια στο Τik Tok και στο Instagram. Αναπαράγεται πολύ η κατασκευή ενός φανταστικού εχθρού που απειλεί το έθνος μας, ότι το Ισλάμ θα αλλοιώσει τον πολιτισμό μας. Ο λόγος όμως που αυτό αποκτά μεγαλύτερη επιρροή είναι γιατί ένα μεγάλο κομμάτι του πολιτικού κόσμου και εκπροσώπων της Εκκλησίας το υιοθετεί. Υπάρχει μάλιστα ένα κομμάτι ακροδεξιών μαθητών το οποίο είναι “διαβασμένο” στον ιστορικό αναθεωρητισμό. Οταν αντιπαρατίθεσαι μαζί τους με επιχειρήματα που τους στριμώχνουν, στο τέλος το ρίχνουν στη ”θρησκεία μας”, στον αιώνιο ”εχθρό”, που είναι η Τουρκία, στη woke ατζέντα και μιλάνε για “εθνοπροδότες”».
Υποβόσκουν
Η εικόνα από το εσωτερικό των σχολείων είναι σίγουρα πιο σύνθετη από μερικές σβάστικες στα θρανία. Αυτό καταγράφει και πρόσφατη (2025) διδακτορική έρευνα της Αγγελικής Ηλία στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ (με τίτλο «Ανάλυση των εμπειριών των εκπαιδευτικών στην οικοδόμηση ανθεκτικότητας απέναντι στη ριζοσπαστικοποίηση που σχετίζεται με τον δεξιό εξτρεμισμό στα ελληνικά δημόσια σχολεία»), η οποία βασίστηκε μεταξύ άλλων σε έρευνα μέσα σε τάξεις 12 δημόσιων σχολείων στην Ελλάδα και σε συνεντεύξεις με πολλούς εκπαιδευτικούς και διευθυντές. «Εχω δει μαθητές να χαιρετούν ναζιστικά, έχω ακούσει και για ένα περιστατικό με έναν μαθητή να πιέζει κάποιον άλλο να χαιρετήσει ναζιστικά. Τέτοιες αντιλήψεις υπάρχουν γενικότερα. Δεν εκφράζονται εύκολα, αλλά υποβόσκουν. Δεν νομίζω ότι έχουν εξαφανιστεί» σημειώνει διευθυντής σχολείου. Σε άλλο σχολείο ένας καθηγητής επισήμανε ότι υπάρχουν εκπαιδευτικοί που συμβάλλουν ενεργά στην προώθηση της ακροδεξιάς ιδεολογίας «στο όνομα του πατριωτισμού». «Στο συγκεκριμένο σχολείο αρκετοί μαθητές με ρώτησαν με αγωνία, ενώ τους παρουσίαζα την έρευνά μου, τι θα συμβεί αν διαπιστώσουν ότι ένας καθηγητής εκφράζει απόψεις ακροδεξιάς ιδεολογίας μέσα στην τάξη;» αναφέρει η ερευνήτρια.
Βιωματικά
«Τα ανθρώπινα δικαιώματα πάντως δεν μπορούν να διδαχθούν σε πέντε διδακτικές ώρες» λέει μια εκπαιδευτικός στην έρευνα. «Η διδασκαλία τους είναι ουσιαστικά βιωματική. Αν δεν μπορώ να το κάνω βιωματικά, τότε αυτό δεν σημαίνει τίποτα για τα παιδιά. Πρέπει να τους δείξω τα ανθρώπινα δικαιώματα στην πράξη» προσθέτει. Για τη Σοφία Στεφανίδου «πολύ μεγαλύτερη σημασία από τις διαλέξεις εντός μαθήματος για τον φασισμό έχουν οι πολιτιστικές δράσεις, τα θεατρικά, οι συναυλίες, οι ιστορικές περιηγήσεις. Αυτά αφήνουν μεγαλύτερο αποτύπωμα στα παιδιά. Αλλά για να αλλάξουν τα πράγματα χρειάζεται να δοθεί μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στον εκπαιδευτικό και δυνατότητα παιδαγωγικής ελευθερίας, που σήμερα δεν υπάρχει μπροστά σε ένα κλίμα φόβου και πειθαρχικών διώξεων».
Πάνος Χουντής, εκπαιδευτικός
«Δεν είναι τυχαίο ότι αυτοί όλοι εμφανίζονται όταν δεν υπάρχει υποψία μαθητικού κινήματος· όταν υπάρχει κόσμος που διεκδικεί μαζικά, εξαφανίζεται το φαινόμενο, εξαφανίζεται η πλατιά βάση στήριξης, που είναι οι διάφοροι “ανυποψίαστοι”»
Σοφία Στεφανίδου, φιλόλογος και πρόεδρος της Δ’ ΕΛΜΕ Θεσ/κης
«Εχει ξαναφουντώσει το κακό. Καταρχάς έχει αυξηθεί εντός του σχολικού περιβάλλοντος η διάδοση ανορθολογικών, αντιεπιστημονικών και συνωμοσιολογικών απόψεων, ειδικά μετά την πανδημία, με άμεση επιρροή από βιντεάκια στο Τik Tok και στο Instagram».
ΕΛ.Α.Σ. - Μ. Χατζηγιαννάκης: “Καθήκον όλων μας να μην ξεχάσουμε τη θυσία του Παύλου Φύσσα και να πολεμάμε το φασισμό”
Ο Γραμματέας της Πολιτικής Επιτροπής της ΕΛ.Α.Σ. Μίλτος Χατζηγιαννάκης συνοδευόμενος από τομεάρχες-ισσες, στελέχη του Οργανωτικού Γραφείου και μέλη της ΕΛ.Α.Σ. κατέθεσαν λουλούδια στο μνημείο του Παύλου Φύσσα στο Κερατσίνι. Η ΕΛ.Α.Σ. συμμετέχοντας στις φετινές αντιφασιστικές εκδηλώσεις για τα 13 χρόνια από τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα καλεί σήμερα στις 17.30 τα μέλη της να συμμετάσχουν στην αντιφασιστική πορεία στη μνήμη του Παύλου Φύσσα.
Της Έλενας Ζήσου
Ο Μίλτος Χατζηγιαννάκης δήλωσε από το Κερατσίνι: «Δυστυχώς σε μια μέρα, η οποία συμπίπτει με ένα εξαιρετικά αρνητικό γεγονός για τη δημοκρατία, την επέτειο της δολοφονίας του Παύλου, το έφερε η μοίρα, να απελευθερωθεί ο ένας από τους βασικούς υπαιτίους της δολοφονικής οργάνωσης της Χρυσής Αυγής και ίσως και ο πιο επικίνδυνος.
Είναι καθήκον όλων μας να μην ξεχάσουμε ποτέ τη θυσία του Παύλου και τη θυσία όλων των παιδιών που έχουν χαθεί από τον φασισμό και τους φασίστες. Πρέπει να πολεμάμε τους φασίστες μέσα στην κοινωνία, δίπλα στον κόσμο. Να του δίνουμε κουράγιο, γιατί οι φασίστες είναι θρασύδειλοι. Το βασικό χαρακτηριστικό του φασίστα είναι ότι είναι θρασύδειλος. Όταν είσαι κάτω τον αντιμετωπίζεις, όπως τον αντιμετώπισε γενναία, πριν από 13 χρόνια ο Παύλος.
Το φίδι του φασισμού σε όλη την Ευρώπη, δυστυχώς, για να μην πούμε παγκοσμίως, έχει αρχίσει πάλι και θεριεύει. Οπότε καθήκον και δικό μας και όλων των δημοκρατικών πολιτών και προφανώς εμάς της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης είναι να στεκόμαστε δίπλα στο λαό, στους ανθρώπους και να προτείνουμε πολιτικές, οι οποίες θα καλυτερεύουν τη ζωή τους. Με τους φασίστες θα είμαστε αμείλικτοι.
Ο Παύλος ζει για πάντα στις συνειδήσεις και πρέπει να κρατήσουμε τη μνήμη του ζωντανή, όπως και όλων των θυμάτων του φασισμού. Εμείς εδώ θα είμαστε συνέχεια. Όχι μόνο σήμερα και αύριο που είναι η επέτειος της δολοφονίας του, αλλά κάθε μέρα με αγώνες δίπλα στο λαό, για το λαό. Αθάνατος.»
To μήνυμα του Δημάρχου της Αθήνας για την μνήμη του Παύλου Φύσσα: Η αποφυλάκιση Κασιδιάρη δεν επιτρέπει κανένα εφησυχασμό
Με αφορμή τη συμπλήρωση 13 χρόνων από τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα, ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας έστειλε μήνυμα κατά του φασισμού και προειδοποίησε για τον κίνδυνο επανεμφάνισης της ακροδεξιάς στην πολιτική και κοινωνική ζωή, στον απόηχο της αποφυλάκισης καταδικασμένου στελέχους της Χρυσής Αυγής.
Αναλυτικά η ανάρτηση:
«Σιγά μην κλάψω, σιγά μη φοβηθώ»
Δεκατρία χρόνια μετά τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα από τη «Χρυσή Αυγή», η μνήμη του παραμένει ζωντανή και το μήνυμά του πιο επίκαιρο από ποτέ.
Η πρόσφατη αποφυλάκιση του καταδικασμένου για τη διεύθυνση της εγκληματικής οργάνωσης και η προαναγγελία της επιστροφής του στην πολιτική ζωή δεν επιτρέπουν κανέναν εφησυχασμό.
Ο φασισμός αντιμετωπίζεται καθημερινά, με τόλμη και ενεργή δράση.
Όλοι μαζί θα υπερασπιστούμε τη Δημοκρατία.
Δεν θα αφήσουμε το μίσος να επιστρέψει στους δρόμους και στις γειτονιές μας.
Ο Παύλος ζει.
