Έρχεται το μπουγιουρντί για 1,4 εκατομμύρια μη  μισθωτούς από τις αρχές του 2027, καθώς οι ασφαλιστικές τους εισφορές θα αυξηθούν κατά τουλάχιστον 3,5%, όσο και ο εκτιμώμενος πληθωρισμός, που σημαίνει αύξηση κατά 8,78 ως 28,66 ευρώ το μήνα ανάλογα με την κατηγορία.

Σε ετήσια βάση, αυτό σημαίνει επιπλέον κόστος από 105 έως 284 ευρώ για την κύρια σύνταξη και την υγειονομική περίθαλψη. Ο λογαριασμός, ωστόσο, μπορεί να είναι υψηλότερος, εάν η αναπροσαρμογή δεν περιοριστεί στον πληθωρισμό.

Τα εναλλακτικά σενάρια που στηρίζονται στον υπολογισμό των αυξήσεων με βάση τον δείκτη μισθών οδηγούν σε αυξήσεις 4,25% ή ακόμη και 5,5%, ανεβάζοντας την πρόσθετη ετήσια επιβάρυνση έως και τα 446 ευρώ για όσους ασφαλίζονται στην έκτη κατηγορία. Ωστόσο η πολιτική συγκυρία, δηλαδή οι επερχόμενες εκλογές απομακρύνουν τα σενάρια για μεγαλύτερες αυξήσεις, δεδομένης και της δυσαρέσκειας των ελευθέρων επαγγελματιών από  την τεκμαρτή φορολόγηση.

Η διαφορά δεν πάντως είναι αμελητέα: αφορά χρήματα που θα πρέπει να καταβάλλονται υποχρεωτικά κάθε μήνα, ανεξάρτητα από το εάν ο επαγγελματίας έχει αντίστοιχη αύξηση του τζίρου ή του καθαρού εισοδήματός του.

Η αύξηση των ασφαλιστικών εισφορών των μη μισθωτών για το 2027 εξελίσσεται σε άσκηση ισορροπίας για το υπουργείο Εργασίας. Από τη μία, βρίσκεται ο νόμος που προβλέπει τη σύνδεση των εισφορών με τον δείκτη μεταβολής των μισθών και από την άλλη, η επιλογή της αναπροσαρμογής με βάση τον πληθωρισμό, η οποία οδηγεί σε μικρότερη επιβάρυνση.

Με τα σημερινά δεδομένα, τα σενάρια τοποθετούν την αύξηση στο 3,5% βάσει του εκτιμώμενου πληθωρισμού και στο 4,25% με βάση τον δείκτη μισθών. Υπάρχουν βέβαια και οικονομολόγοι που ανεβάζουν το ύψος της αύξησης των μισθών, το 2026, σε 5,5%. Η απόφαση του οικονομικού επιτελείου και δη του υπουργείου Εργασίας, μεταξύ των τριών σεναρίων, δεν είναι ούτε τεχνικά αυτονόητη ούτε πολιτικά ανέξοδη.

Ο δείκτης μισθών, που προβλέφθηκε με τον νόμο 4670/2020, έχει ήδη μετατεθεί δύο φορές. Η εφαρμογή του θα έπρεπε να έχει αρχίσει το 2025, αλλά διατηρήθηκε ως βάση αναπροσαρμογής ο πληθωρισμός. Το ίδιο και το 2026. Για το 2027, το ζήτημα παραμένει ανοιχτό, όμως όλα δείχνουν πως θα υπάρξει εκ νέου καθυστέρηση.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η αρμόδια επιτροπή δεν έχει ακόμη συνεδριάσει, ενώ ο δείκτης που χρειάζεται για να εφαρμοστεί ο νέος μηχανισμός δεν έχει ολοκληρωθεί από την ΕΛΣΤΑΤ. Επομένως, η μετάβαση στον δείκτη μισθών, και μάλιστα χωρίς σε αυτόν να συμμετέχουν οι μισθοί του δημοσίου, δεν μπορεί να θεωρείται ειλημμένη απόφαση. Προϋποθέτει τεχνική προετοιμασία, σαφή δεδομένα, αλλά και πολιτική επιλογή.

Το δίλημμα γίνεται πιο σύνθετο σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος της ενέργειας και οι υπόλοιπες ανατιμήσεις πιέζουν νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις. Μια νέα αύξηση των πάγιων ασφαλιστικών υποχρεώσεων θα επιβάρυνε τους επαγγελματίες.

Παράλληλα, όσο πλησιάζει ο χρόνος των εκλογών, η επιλογή μιας υψηλότερης αναπροσαρμογής δεν είναι πολιτικά ουδέτερη. Η διατήρηση του πληθωρισμού ως βάσης θα περιόριζε την επιβάρυνση, χωρίς όμως να λύνει το θεσμικό ζήτημα της εφαρμογής του δείκτη μισθών.

Η πρώτη ασφαλιστική κατηγορία, την οποία επιλέγει σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΦΚΑ η μεγάλη πλειονότητα των μη μισθωτών, κοστίζει σήμερα 250,77 ευρώ τον μήνα. Με αύξηση 3,5%, η εισφορά θα φτάσει τα 259,55 ευρώ. Με +4,25%, θα ανέλθει στα 261,43 ευρώ. Όσο για το σενάριο του +5,50%, που θεωρείται απίθανο, η ασφάλιση για κύρια σύνταξη και υγεία, στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία, θα εκτιναχθεί 264,56 ευρώ τον μήνα. Με αύξηση 3,50% που είναι η επικρατέστερη η δεύτερη κατηγορία ανέρχεται στα 311,46 (συν 10,53), η τρίτη στα 373,25 (συν 12,62), η τέταρτη στα 448,64 (συν 15,17), η πέμπτη στα 573,63 (συν 18,18) και η έκτη κατηγορία στα 699, 53 (συν 23,66)

Σε όλα τα παραπάνω ποσά, θα πρέπει να προστεθεί η εισφορά 10 ευρώ τον μήνα υπέρ ανεργίας. Και βέβαια, όπου προβλέπεται, υπάρχουν και οι εισφορές για επικούρηση και εφάπαξ, οι οποίες θα ακολουθήσουν τις αυξήσεις των εισφορών για κύρια ασφάλιση.

Η σύνταξη

Το δίλημμα, πάντως, δεν εξαντλείται στο κόστος της επόμενης χρονιάς. Η παραμονή στη χαμηλότερη ασφαλιστική κατηγορία προσφέρει άμεση οικονομική ανάσα, αλλά έχει ισχυρότατο αντίκτυπο στη σύνταξη.

Στο σημερινό σύστημα, οι εισφορές κύριας σύνταξης αντιστοιχούν σε συγκεκριμένα ποσά ανά κατηγορία, τα οποία αποτελούν τη βάση για τον υπολογισμό των συντάξιμων αποδοχών.

Η ανταποδοτική σύνταξη εξαρτάται από τις συντάξιμες αποδοχές και τα έτη ασφάλισης, ενώ προστίθεται η εθνική σύνταξη, εφόσον πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις. Έτσι, δύο επαγγελματίες με τον ίδιο χρόνο ασφάλισης, αλλά με διαφορετικές ασφαλιστικές κατηγορίες για μεγάλο μέρος του εργασιακού τους βίου, μπορεί να λάβουν διαφορετική ανταποδοτική σύνταξη.

Η απόφαση, σύμφωνα με τους ειδικούς, δεν είναι εύκολη. Ο επαγγελματίας καλείται να επιλέξει ανάμεσα σε μια σημερινή επιβάρυνση που συχνά δυσκολεύεται να αντέξει και σε μια μελλοντική παροχή που μπορεί να αποδειχθεί ανεπαρκής.

Εάν η αύξηση των εισφορών ωθήσει ακόμη περισσότερους ασφαλισμένους στην πρώτη κατηγορία, το άμεσο όφελος θα είναι η συγκράτηση του μηνιαίου κόστους, αλλά το τίμημα μπορεί να εμφανιστεί δεκαετίες αργότερα, όταν θα υπολογιστεί η ανταποδοτική σύνταξη.

Α. Μηνιαία εισφορά ΕΦΚΑ 2026–2027

Εισφορές ΕΦΚΑ μη μισθωτών (ελεύθεροι επαγγελματίες / αυτοαπασχολούμενοι). Αφορούν την κύρια σύνταξη και την υγειονομική περίθαλψη (σε χρήμα και σε είδος). Δεν περιλαμβάνεται η εισφορά ΔΥΠΑ των 10 €.

Β. Ετήσιο κόστος εισφορών ΕΦΚΑ (12 μήνες)

Ετήσιο κόστος κύριας σύνταξης και υγειονομικής περίθαλψης ανά ασφαλιστική κατηγορία, με βάση τις ισχύουσες εισφορές του 2026 και τα τρία ενδεικτικά σενάρια για το 2027.

Γ. Ανάλυση εισφορών 2026 ανά κλάδο (μηνιαία)

Αναλυτική κατανομή της μηνιαίας εισφοράς ανά κλάδο ασφάλισης, με ξεχωριστή εμφάνιση του συνολικού ποσού και του ποσού μαζί με την εισφορά ΔΥΠΑ των 10 €.