Γιώργος Τσιάρας
Την ώρα που ο πόλεμος στο Ιράν δεν πάει καθόλου, μα καθόλου καλά για τις ΗΠΑ (και τον πιστό συνεταίρο τους, το Ισραήλ), ένα πολύ σημαντικό πλήγμα εκ των έσω φέρνει σε πολύ δύσκολη θέση τον Αμερικανό πρόεδρο: παραιτήθηκε, με μια ανακοίνωση έντονα επικριτική για τον πόλεμο, ο επικεφαλής της Αντιτρομοκρατικής ● Είναι βετεράνος 11 μαχών, είχε προειδοποιήσει τον Τραμπ για την επιχείρηση στο Ιράν
Σαν να μην έφτανε το συνεχές σφυροκόπημα των αμερικανικών βάσεων στον Κόλπο και το μεγαλοπρεπές «άδειασμα» από τους Ευρωπαίους και Ασιάτες συμμάχους των ΗΠΑ στο κάλεσμα για κοινές ναυτικές επιχειρήσεις στα Στενά του Ορμούζ, χθες καταγράφηκε και το πρώτο σοβαρό ρήγμα μέσα στην κλειστή «αυλή» της κυβέρνησης Τραμπ μετά την παραίτηση-«μαχαιριά» του Τζόζεφ Κεντ λόγω της αντίθεσής του στον παράνομο πόλεμο κατά του Ιράν.
Ο Κεντ, βλέπετε, είναι εξέχον στέλεχος του κινήματος MAGA, βετεράνος του πολέμου στο Ιράκ και διευθυντής του Εθνικού Κέντρου Καταπολέμησης της Τρομοκρατίας των ΗΠΑ, αλλά και (ακρο)δεξί χέρι της διευθύντριας Εθνικών Πληροφοριών (DNI) και πολιτικής προϊσταμένου όλων των μυστικών υπηρεσιών των ΗΠΑ, Τούλσι Γκάμπαρντ. Και φρόντισε να φύγει με πάταγο, καθώς στην επιστολή του προς τον πρόεδρο, την οποία δημοσίευσε στο X, ξεκαθάρισε πως είχε προειδοποιήσει εγκαίρως τον Τραμπ να μην εμπλακεί στον πόλεμο, κατηγορώντας τον ευθέως ότι παρασύρθηκε σε αυτόν λόγω της παραπληροφόρησης από το Ισραήλ!
«Δεν μπορώ με καθαρή τη συνείδησή μου να υποστηρίξω τον συνεχιζόμενο πόλεμο στο Ιράν. Το Ιράν δεν συνιστούσε άμεση απειλή για τη χώρα μας και είναι σαφές ότι ξεκινήσαμε αυτόν τον πόλεμο λόγω πιέσεων από το Ισραήλ και το ισχυρό αμερικανικό λόμπι του» γράφει ο Κεντ, συμπληρώνοντας: «Στην πρώτη σας κυβέρνηση κατανοούσατε καλύτερα από κάθε σύγχρονο πρόεδρο πώς να εφαρμόζετε αποφασιστικά τη στρατιωτική ισχύ χωρίς να παρασύρεστε σε ατέρμονους πολέμους. Στη δεύτερη θητεία σας όμως υψηλόβαθμοι Ισραηλινοί αξιωματούχοι και ισχυρά μέλη των αμερικανικών μέσων ενημέρωσης ανέπτυξαν μια εκστρατεία παραπληροφόρησης που υπονόμευσε πλήρως την πλατφόρμα σας “Πρώτα η Αμερική” και έσπειρε φιλοπόλεμα αισθήματα για να ενθαρρύνει έναν πόλεμο με το Ιράν. Αυτός ο «θάλαμος αντήχησης» χρησιμοποιήθηκε για να σας εξαπατήσει ώστε να πιστέψετε ότι το Ιράν αποτελούσε άμεση απειλή για τις ΗΠΑ και ότι αν βομβαρδίζατε τώρα, υπήρχε ένας σαφής δρόμος προς μια γρήγορη νίκη. Αυτό ήταν ένα ψέμα και είναι η ίδια τακτική που χρησιμοποίησαν οι Ισραηλινοί για να μας σύρουν στον καταστροφικό πόλεμο του Ιράκ».
Και καταλήγει: «Ως βετεράνος που στάλθηκε σε μάχη 11 φορές [...] δεν μπορώ να υποστηρίξω την αποστολή της επόμενης γενιάς να πολεμήσει και να πεθάνει σε έναν πόλεμο που δεν προσφέρει κανένα όφελος στον αμερικανικό λαό, ούτε δικαιολογεί το κόστος σε αμερικανικές ζωές. Προσεύχομαι να αναλογιστείτε τι κάνουμε στο Ιράν και για ποιον το κάνουμε. [...] Μπορείτε να αλλάξετε πορεία και να χαράξετε ένα νέο μονοπάτι για το έθνος μας ή μπορείτε να μας αφήσετε να διολισθήσουμε περαιτέρω προς την παρακμή και το χάος»!
Το «χαστούκι» ήταν πολύ βαρύ και ο Τραμπ κατά τη συνήθεια του αντεπιτέθηκε αμέσως, κατηγορώντας τον Κεντ πως... «ήταν πολύ αδύναμος στην ασφάλεια» και πως «όταν διάβασα τη δήλωσή του, σκέφτηκα ότι ήταν καλό που έφυγε, γιατί είπε ότι το Ιράν δεν ήταν απειλή», ενώ το πορτ παρόλ του, η Καρολάιν Λέβιτ, αντέτεινε (ψευδώς) ότι ο πρόεδρος «είχε σοβαρές αποδείξεις ότι το Ιράν επρόκειτο να επιτεθεί πρώτα στις Ηνωμένες Πολιτείες», συμπληρώνοντας πως η κατηγορία ότι ο Τραμπ παρασύρθηκε στον πόλεμο από το Ισραήλ είναι «τόσο προσβλητική όσο και γελοία»!
Διάψευση
Παραμύθια... Ξέρουμε πως κορυφαίοι αξιωματούχοι της κυβέρνησης παραδέχτηκαν κατά τη διάρκεια ενημερώσεων σε μέλη του Κογκρέσου ότι οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες ΔΕΝ υποστήριξαν ποτέ ότι το Ιράν προετοιμαζόταν για προληπτική επίθεση κατά των ΗΠΑ. Οπως ξέρουμε και ότι το σύνολο των συμμάχων του Τραμπ στη Μέση Ανατολή, την Ευρώπη και ολόκληρο τον κόσμο, αλλά και ο ίδιος ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου των ΗΠΑ, στρατηγός Κέιν, τον προειδοποίησαν εγκαίρως, αλλά εις μάτην, να μην ξεκινήσει αυτόν τον καταστροφικό για όλους πόλεμο.
Αλλά βέβαια το μεγαλύτερο πρόβλημα που δημιουργεί η παραίτηση (και οι οξύτατες αιχμές) του Κεντ είναι πως, όπως και ο μεγαλοδημοσιογράφος Τάκερ Κάρλσον, είναι «σαρξ εκ της σαρκός» του κινήματος MAGA με μεγάλη επιρροή στους ψηφοφόρους του Τραμπ, που νιώθουν προδομένοι από τις σημερινές πολεμοχαρείς επιλογές του. Αξίζει να υπογραμμιστεί η... όχι και τόσο διακριτική απόσταση που κρατάει από τη διεξαγωγή του πολέμου ο αντιπρόεδρος και πιθανότερος «κληρονόμος» του Τραμπ στην ηγεσία του MAGA, Τζέι Ντι Βανς.
Ο Τραμπ είναι βέβαια έξαλλος και με την άρνηση των συμμάχων του στο ΝΑΤΟ να τον βοηθήσουν στην παρανοϊκή ιδέα του «ανοίγματος» των Στενών. Απείλησε μάλιστα ανοιχτά ότι κατόπιν αυτής της κίνησης οι ΗΠΑ θα πρέπει να επανεξετάσουν τη συμμετοχή τους στην ατλαντική συμμαχία: «Κανείς δεν θέλει ένα Ιράν με πυρηνικά, γιατί αυτοί οι άνθρωποι είναι τρελοί. Είναι απολύτως τρελοί, βίαιοι και αιμοβόροι... Ολοι συμφωνούν με αυτό, αλλά δεν θέλουν να βοηθήσουν. [...] Εμείς τους βοηθήσαμε [με την Ουκρανία] και αυτοί δεν μας βοήθησαν και νομίζω ότι αυτό είναι πολύ κακό για το ΝΑΤΟ» είπε ο Τραμπ, για να καταλήξει πως... «δεν χρειαζόμαστε τη βοήθεια κανενός»!
Η πρώτη «απώλεια»
Να σημειωθεί επίσης ότι η παράταση του πολέμου, που προφανώς ανατρέπει τα αμερικανικά αυτοκρατορικά σχέδια για έναν γρήγορο θρίαμβο, οδήγησαν ήδη σε μια πολύ σοβαρή παράπλευρη απώλεια – την αναβολή της προγραμματισμένης επίσκεψης του Τραμπ στην Κίνα, όπου προφανώς σχεδίαζε να ταξιδέψει έχοντας στην τσέπη του τα «κλειδιά» του ιρανικού πετρελαίου και άρα της εξαρτημένης από αυτό κινεζικής οικονομίας, κάτι που όμως δεν έχει συμβεί... Χθες λοιπόν ο πρόεδρος δήλωσε ότι λόγω του πολέμου η επίσκεψη θα γίνει «σε πέντε ή έξι εβδομάδες», συμπληρώνοντας μάλιστα ότι... ανυπομονεί να συναντήσει τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ, που και εκείνος ανυπομονεί, λέει, να τον δει!
Ανάλυση New York Times: Γιατί μπορεί να αποδειχτεί λάθος του Ισραήλ να εξοντώνει την ηγεσία του Ιράν
Ισραηλινοί αναλυτές διαφωνούν ως προς την αποτελεσματικότητα της στρατηγικής που στοχεύει σε πρόσωπα - κλειδιά της ιρανικής ηγεσίας.
Στρατιωτικοί και πολιτικοί αξιωματούχοι του Ισραήλ ανακοίνωσαν σε θριαμβευτικό τόνο χθες Τρίτη τη δολοφονία του Αλί Λαριτζανί, επικεφαλής ασφαλείας και de facto ηγέτη του Ιράν. Ισραηλινοί αναλυτές όμως φαίνεται να μην συμφωνούν απόλυτα για το αν η στρατηγική του «αποκεφαλισμού» που ακολουθεί η χώρα τους είναι αρκετά αποτελεσματική για την επίτευξη των πολεμικών της στόχων.
Σε συνδυασμό με τη θανατηφόρα επίθεση που είχε στόχο τη διοίκηση της παραστρατιωτικής οργάνωσης Μπασίτζ, η χθεσινή επιδρομή ήταν το πιο σημαντικό πλήγμα σε βάρος της ιρανικής ηγεσίας από την πρώτη ημέρα του πολέμου, όταν ΗΠΑ και Ισραήλ σκότωσαν τον ανώτατο ηγέτη Αλί Χαμενεΐ και τους κορυφαίους στρατιωτικούς διοικητές του.
Επισημαίνεται μάλιστα η έμφαση που δίνει το Ισραήλ σε στοχευμένες δολοφονίες για την επίτευξη των πολεμικών του στόχων – ιδιαίτερα αυτόν της αποσταθεροποίησης της ιρανικής κυβέρνησης καθώς και την προσπάθεια να ανοίξει ο δρόμος για μια εξέγερση του λαού μέσω της αποδυνάμωσης των εσωτερικών δυνάμεων ασφαλείας, οι οποίες, νωρίτερα φέτος, σκότωσαν χιλιάδες άοπλους διαδηλωτές.
«Εάν επιμείνουμε σε αυτό, θα τους δώσουμε την ευκαιρία να πάρουν τη μοίρα τους στα χέρια τους», είχε πει ο Μπενιαμίν Νετανιάχου στον ισραηλινό λαό σε βιντεοσκοπημένο μήνυμα. Από την πλευρά του, ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας, Ίζραελ Κατς, είπε ότι έδωσε εντολή στον στρατό να συνεχίσει την καταδίωξη μελών της ιρανικής ηγεσίας καθώς και «να συνεχίσει να κόβει το κεφάλι του “χταποδιού” και να μην το αφήνει να μεγαλώσει».
Σύμφωνα όμως με ανάλυση των New York Times, ο θάνατος Λαριτζανί εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσο το Ισραήλ σκοτώνει Ιρανούς ηγέτες επειδή θεωρεί πως αυτός είναι ο πιο σίγουρος τρόπος να πετύχει τους στόχους του, ή απλώς... επειδή μπορεί.
«Ίσως κάποια μέρα να μην αντέχουν άλλο»
Κάποιοι Ισραηλινοί αναλυτές αναφέρουν ότι είναι ως έναν βαθμό βάσιμο να πιστέψουμε πως η εν λόγω τακτική μπορεί να υπονομεύσει το Ιράν σε αρκετό βαθμό, ώστε η κυβέρνησή του να δείξει μεγαλύτερη προθυμία να συμβιβαστεί σε ό,τι αφορά τις πυρηνικές της φιλοδοξίες και τις στρατιωτικές της ικανότητες σε ό,τι αφορά τους βαλλιστικούς πυραύλους.
Η Σίμα Σάιν, πρώην αξιωματικός της Μοσάντ και ειδική σε θέματα του Ιράν από το Ινστιτούτο Εθνικών Ερευνών για την Ασφάλεια στο Τελ Αβίβ, αναφέρει ότι η δολοφονία Νασράλα συνέβαλε στην αποδυνάμωση της Χεζμπολάχ σε βαθμό που η υποστηριζόμενη από το Ιράν οργάνωση συμφώνησε σε κατάπαυση του πυρός με το Ισραήλ στα τέλη του 2024.
«Ίσως φτάσουν στο σημείο να πουν ότι δεν μπορούν να το αντέξουν όλο αυτό», δήλωσε η κ. Σάιν στους NYT. «Δεν έχουμε φτάσει ακόμα εκεί και δεν λένε κάτι τέτοιο, αλλά ίσως να συμβεί».
Παράλληλα, υποστηρίζει ότι η εξουδετέρωση διοικητών της ιρανικής πολιτοφυλακής Μπασίτζ θα μπορούσε να παίξει σημαντικό ρόλο στο να πειστούν τα χαμηλότερα στην ιεραρχία μέλη της «να ξυπνήσουν ένα πρωί και να μην πάνε για δουλειά», όπως αναφέρει χαρακτηριστικά.
Ταυτόχρονα, όμως, οι αναλυτές προειδοποιούν και ότι η δολοφονία ενός σημαντικού προσώπου της ιρανικής ηγεσίας όπως ο Λαριτζανί, θα μπορούσε να αποδειχθεί αντιπαραγωγική, ανάλογα με το ποιος θα τον αντικαταστήσει.
Ο Λαριτζανί είχε τη φήμη ενός πραγματιστή ικανού να συνεργάζεται τόσο με μετριοπαθείς όσο και πιο σκληροπυρηνικούς στρατιωτικούς ηγέτες, συνεχίζει η Σάιν. Ο θάνατός του θα μπορούσε να δώσει ώθηση σε λιγότερο διαλλακτικές προσωπικότητες όπως ο επικεφαλής των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) και πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, ο οποίος στο παρελθόν υπήρξε διοικητής των IRGC.
«Στην πραγματικότητα, αυτοί είναι που διεξάγουν τον πόλεμο», συνεχίζει η κ. Σάιν. «Και η ενίσχυση των IRGC σημαίνει συνέχιση της αντίστασης και του πολέμου, καθώς και απαιτήσεις που δεν είναι αποδεκτές από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ».
«Ο αποκεφαλισμός έχει και τους περιορισμούς του»
Άλλοι υποστηρίζουν ότι είναι υπερβολικά ευρύς ο κύκλος της ιρανικής εξουσίας για να καταφέρει το Ισραήλ να σπρώξει την κυβέρνηση σε σημείο κατάρρευσης.
Αφού σκοτώθηκε ο Αλί Χαμενεΐ, το Ιράν ονόμασε ως διάδοχο στη θέση του ανώτατου ηγέτη τον γιο του Μοτζτάμπα, ο οποίος επίσης τηρεί μια σκληροπυρηνική στάση.
«Ο αποκεφαλισμός έχει και τους περιορισμούς του», λέει ο Ντάνι Τσιτρίνοβιτς, πρώην επικεφαλής του βραχίονα των ισραηλινών υπηρεσιών πληροφοριών που αφορά το Ιράν.
«Δεν πιστεύω πως έχουμε ξύσει την επιφάνεια σε ό,τι αφορά τη δυνατότητα του Ιράν να βρίσκει αντικαταστάτες που να μπορούν να αναλάβουν την εξουσία μετά από εκείνους που εξουδετερώθηκαν».
Ο ίδιος επισημαίνει ότι το Ισραήλ κατάφερε να σκοτώσει όλους τους ηγέτες της Χαμάς στη Γάζα καθώς και τον Νασράλα αλλά και τον διάδοχό του στην ηγεσία της Χεζμπολάχ. Ωστόσο, και οι δύο οργανώσεις εξακολουθούν να λειτουργούν, παρότι αποδυναμώθηκαν σημαντικά.
«Δεν είναι ότι διαφωνώ στο ότι ο αποκεφαλισμός είναι σημαντικό εργαλείο», συνέχισε ο αναλυτής. «Αλλά δεν μπορούμε να οικοδομήσουμε μια στρατηγική αποκλειστικά πάνω σε αυτό».
«Στο σκάκι δεν αρκεί να στοχεύεις στον βασιλιά»
«Ένας υγιής σεβασμός για το άγνωστο - καθώς και για τις συνέπειες που δεν έχουν υπολογιστεί – είναι επίσης κάτι που αντιτίθεται στην υπερβολική εξάρτηση από στοχευμένες δολοφονίες», δήλωσε ο 80χρονος Άμι Αγιαλόν, πρώην διοικητής της υπηρεσίας εσωτερικής ασφάλειας του Ισραήλ και του πολεμικού ναυτικού του.
Σε συνέντευξή του, θυμάται να προειδοποιεί τους δύσπιστους Αμερικανούς αξιωματούχους ότι η ανατροπή του Σαντάμ Χουσεΐν στο Ιράκ θα οδηγούσε σε χάος και όχι στην άνθηση της δημοκρατίας.
«Είμαστε πολύ, πολύ κοντά στο να δημιουργήσουμε χάος όχι μόνο στο Ιράν, αλλά και σε όλη τη Μέση Ανατολή», δήλωσε ο Αγιαλόν.
Επίκρινε μάλιστα τους Αμερικανούς και Ισραηλινούς ηγέτες για το ότι δεν κατάφεραν να διατυπώσουν σαφείς, εφικτούς στόχους για τον πόλεμο. Υποστήριξε επίσης ότι η αισιόδοξη αλλά αόριστη ομιλία του Νετανιάχου για «δημιουργία των συνθηκών» ανατροπής του καθεστώτος από τον ιρανικό λαό ήταν «λανθασμένη ή παραπλανητική ή και τα δύο».
«Ας υποθέσουμε ότι ο Μπίμπι έχει δίκιο», είπε, αναφερόμενος στον Νετανιάχου. «Θα χρειαστούν μήνες ή χρόνια. Υπάρχουν εκατομμύρια άνθρωποι που εξαρτώνται από το καθεστώς και καταλαβαίνουν ότι την επόμενη μέρα μετά τον πόλεμο θα σφαγιαστούν. Θα πολεμήσουν και θα σκοτώσουν για να μην το δουν αυτό να συμβαίνει».
Τέλος, ο Αγιαλόν πρόσθεσε ότι στο σκάκι, υπάρχουν «ηλίθιοι παίκτες» που νομίζουν ότι αρκεί να στοχεύσουν στον βασιλιά για να κερδίσουν. «Αλλά στην περίπτωση της ιδεολογίας», τονίζει, «κάθε παίκτης παίζει σημαντικό ρόλο στο πεδίο της μάχης».
