Σε πλήρη εξέλιξη είναι ένα σκληρό παιχνίδι «πόκερ» για δυνατούς παίκτες στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, με όλες τις πλευρές να ξεδιπλώνουν τη στρατηγική τους. Η Αθήνα ποντάρει σε ένα κύκλο διπλωματικών επαφών και στις συμμαχίες που έχουν οικοδομηθεί, ενώ είναι αποφασισμένη να προχωρήσει κανονικά στον ενεργειακό σχεδιασμό. Την ίδια στιγμή η Άγκυρα επιμένει να επενδύει στο παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο, ενώ ταράζει περαιτέρω τα νερά με μια σειρά κινήσεων.
Της Κατερίνας Κοκκαλιάρη
Μέσα σε αυτό το σκηνικό η προσοχή στρέφεται και στις κινήσεις που κάνουν ευρύτερα τα κράτη της περιοχής. Η Αθήνα έχει κοινή οπτική με το Κάιρο σε μία σειρά θεμάτων (όπως για παράδειγμα το τουρκολιβυκό μνημόνιο), με την Τουρκία να αναζητά τρόπο να έρθει πιο κοντά με την Αίγυπτο. Την ίδια στιγμή, είναι εμφανές πως η Βεγγάζη έχει αποφασίσει να υιοθετήσει κοινή γραμμή με την Άγκυρα, παρά τις αντιδράσεις που έχει προκαλέσει το παράνομο μνημόνιο στα κράτη της περιοχής. Όσον αφορά στο Ισραήλ το πολιτικό τοπίο στο εσωτερικό της χώρας παραμένει σύνθετο μετά την πρόσφατη εκλογική αναμέτρηση και μένει να φανεί πώς θα διαμορφωθεί η κατάσταση το επόμενο διάστημα.
Μέσα στην επόμενη εβδομάδα αναμένεται να υπάρξουν εξελίξεις στο θέμα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας - Κύπρου, με την Αθήνα να υπογραμμίζει πως το έργο αυτό θα προχωρήσει με βάση τα όσα προβλέπει το Διεθνές Δίκαιο. Μιλώντας στο Open o κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης τόνισε «τίποτα που να σχετίζεται με άδεια δεν θα ακολουθηθεί σε σχέση με άλλη χώρα, ούτε άτυπα».
Παράλληλα, είπε πως «η ενημέρωση είναι μια διαδικασία που δεν παράγει έννομα αποτελέσματα. Ακολουθείται σε όλα τα αντίστοιχα έργα στο παρελθόν και αφορά μια συγκεκριμένη διαδικασία, η οποία ακολουθείται από την εταιρεία. Δεν είναι άδεια, δεν παίρνουμε την άδεια από κανέναν, δεν συνιστά άδεια, δεν παράγει έννομα αποτελέσματα». Επίσης, υπογράμμισε πως «θα γίνει αυτό το οποίο πρέπει να γίνει για να προχωρήσει το έργο χωρίς καμία υποχώρηση».
Να σημειωθεί εδώ πως το γαλλικό πλοίο Abeille Marengo, που θα πραγματοποιήσει τις έρευνες, κατέπλευσε την Τρίτη στο Ηράκλειο Κρήτης. Ουσιαστικά αφού περάσει από την αρμόδια διυπουργική επιτροπή το αίτημα για την άδεια εκτέλεσης εργασιών, ανοίγει ο δρόμος για να ξεκινήσει η διαδικασία μέσα στο Νοέμβριο. Από εκεί και πέρα μένει να φανεί αν η Άγκυρα θα επιμείνει στο δρόμο των προκλήσεων και αν θα συνεχίσει να ταράζει τα νερά, εκδίδοντας για παράδειγμα δική της NAVTEX.
Τα μηνύματα Μητσοτάκη
Σαφές μήνυμα πως «τα έργα συνδεσιμότητας δεν πρέπει να γίνονται όμηροι των διαφορών που ενδεχομένως έχουμε για περιοχές όπου δεν έχει γίνει οριοθέτηση» εξέπεμψε ο πρωθυπουργός. Όπως υπογράμμισε «αυτά τα έργα είναι πάρα πολύ σημαντικά για τη δική μας περιοχή του κόσμου ώστε να εργαλειοποιούνται από χώρες για γεωπολιτικούς σκοπούς. Αυτό είναι κάτι που η Ελλάδα δεν θα αποδεχθεί».
Ειδικότερα αναφέρθηκε σε μια σειρά κινήσεων που ξεδιπλώνονται, λέγοντας πως «αυτή τη στιγμή υλοποιούμε ένα πολύ μεγάλο έργο που ονομάζεται EMC. Πρόκειται για μια σύνδεση δεδομένων μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Σαουδικής Αραβίας. Και φυσικά, θα υπάρχουν καλώδια ηλεκτρικής ενέργειας, όχι μόνο το GSI, το οποίο θα συνδέει την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ. Συζητάμε για μια πολύ μεγάλη διασύνδεση για μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου». Μάλιστα τόνισε «και αν σκεφτεί κανείς τις χώρες του Κόλπου ως πιθανούς μελλοντικούς μεγάλους εξαγωγείς ανανεώσιμης ενέργειας, η Ελλάδα θα ήταν το πρώτο σημείο μέσω του οποίου θα μπορούσαν να εισέλθουν στο ευρωπαϊκό δίκτυο».
Η απάντηση στο παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο
Ξεκάθαρη θέση έχει πάρει η Αθήνα υπογραμμίζοντας πως το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι άκυρο, ανυπόστατο και εντελώς παράλογο. Μάλιστα το παράδειγμα που αναφέρεται χαρακτηριστικά είναι πως θα ήταν σαν η Ελλάδα να αποφάσιζε να υπογράψει συμφωνία οριοθέτησης με την Τυνησία, αγνοώντας εντελώς τη Λιβύη ή την Ιταλία.
Από την κυβέρνηση τονίζεται πως το Διεθνές Δίκαιο είναι απολύτως σαφές: τα νησιά έχουν δικαίωμα σε θαλάσσιες ζώνες, συμπεριλαμβανομένης της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, οι σχετικές διατάξεις της οποίας αντανακλούν εθιμικό δίκαιο που είναι δεσμευτικό για όλα τα κράτη. Αυτό που υπογραμμίζεται είναι πως καμία συμφωνία μεταξύ δύο κρατών δεν μπορεί να στερήσει από τρίτο κράτος τα κυριαρχικά του δικαιώματα.
Το τουρκικό «παζάρι»
Από την πλευρά της η Άγκυρα επιδίδεται σε ένα ανατολικό «παζάρι», σε μία προσπάθεια να ενισχύσει τη θέση της στην ευρύτερη περιοχή. Είναι εμφανές πως πλέον η Βεγγάζη έχει προσδεθεί στο τουρκικό «άρμα», ενώ τώρα η Άγκυρα προσπαθεί να έρθει πιο κοντά στο Κάιρο.
Είναι ενδεικτικό πως το υπουργείο Άμυνας της Τουρκίας εξέφρασε την ετοιμότητα της Άγκυρας να υπογράψει συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών με την Αίγυπτο. Υποστήριξε δε ότι το Κάιρο θα εξασφάλιζε θαλάσσια περιοχή άνω των 15.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων επιπλέον, σε σύγκριση με μια ενδεχόμενη συμφωνία με την Ελλάδα.
Δεν είναι πάντως η πρώτη φορά που επιχειρεί η Άγκυρα να βελτιώσει τις σχέσεις με την Αίγυπτο, με το Κάιρο πάντως να έχει αντιδράσει εντόνως στο παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Έτσι φαίνεται πως η προσπάθεια της Τουρκίας να πείσει την Αίγυπτο να υπογράψει μια συμφωνία που ουσιαστικά θα νομιμοποιεί τις θέσεις της για την Ανατολική Μεσόγειο δεν είναι εύκολο να αποδώσει καρπούς
Την ίδια στιγμή που ο Τούρκος πρόεδρος επιμένει σε ένα αναθεωρητικό αφήγημα -όπως φαίνεται και από μία σειρά δηλώσεων- προσπαθεί παράλληλα να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με τη Δύση. Μάλιστα το τελευταίο διάστημα είναι σε εξέλιξη μία σειρά κινήσεων και μεταξύ άλλων επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν.
Βορίδης για Κασιδιάρη: «Δεν μπορείς να απαγορεύσεις σε κάποιον να μιλά»
Ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση ενισχύει συστηματικά τη θέση της Ελλάδας διεθνώς
Την άποψη ότι «η κυβέρνηση σταδιακά παίρνει πόντους στη διεθνή πολιτική σκηνή» διατύπωσε ο Μάκης Βορίδης, βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας και πρώην υπουργός, τονίζοντας πως τα πεπραγμένα της εξωτερικής πολιτικής αποδίδουν τόσο νομικά όσο και «επί του πεδίου». Αναφερόμενος στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, το χαρακτήρισε πράξη «που δεν παράγει έννομες συνέπειες», δεν αναγνωρίζεται και «καταγγέλλεται» από τη διεθνή κοινότητα.
Ο κ. Βορίδης επισήμανε ότι η σχέση με τη Λιβύη παραμένει αναγκαία λόγω του μεγάλου ζητήματος των μεταναστευτικών ροών. «Δεν είναι εξέλιξη που μας ικανοποιεί, αλλά δεν μπορούμε να διακόψουμε μια σχέση που αφορά ένα διαρκές πρόβλημα», είπε, σημειώνοντας ότι υπάρχει ορισμένο επίπεδο συνεργασίας για την αποτροπή ροών, έστω «όχι στο επίπεδο που θα θέλαμε».
«Το πεδίο κρίνει» και η μεθοδική στρατηγική απέναντι στην Τουρκία
Κατά τον κ. Βορίδη, η Τουρκία «βλέπει» τις ελληνικές κινήσεις και πιέζεται: αναφέρθηκε στα 12 ναυτικά μίλια στο Ιόνιο, στις εξορύξεις, στη χάραξη ΑΟΖ με την Αίγυπτο, στην παρουσία Ελλάδας και ΕΕ για την υπεράσπιση της Κύπρου, στα θαλάσσια πάρκα και στη συνεργασία με το Ισραήλ. «Θα κάνει ό,τι μπορεί για να δείξει ότι είναι παρούσα, αλλά το κρίσιμο θα είναι το πεδίο», τόνισε.
Απαντώντας στην κριτική περί «ενδοτικότητας» και «ήρεμων νερών», υποστήριξε ότι ο διάλογος είναι αναγκαίος ιστορικά και θεσμικά, ενώ η τακτική των σταδιακών κινήσεων αποφέρει απτά αποτελέσματα. Για την επέκταση στα 12 ν.μ. ανέφερε ότι υπάρχει τακτική, η οποία μπορεί να περιλαμβάνει ενδιάμεσα βήματα, όπως το κλείσιμο κόλπων, αντί για μια αιφνίδια κίνηση που θα προκαλέσει αντιδράσεις. «Σε αυτή την κατεύθυνση έχουμε συγκεκριμένα κέρδη. Δεν έχω δει κέρδος της Τουρκίας», σημείωσε.
Σε εσωτερικές διαφωνίες και μαξιμαλιστικές προσεγγίσεις απάντησε ότι η δημόσια συζήτηση «κάνει καλό», αλλά «τα ήρεμα νερά έχουν ευνοήσει εμάς», φέρνοντας ως παραδείγματα τις ενεργειακές πρωτοβουλίες και τη βελτίωση στο μέτωπο της μετανάστευσης, ιδίως στα νησιά του Αιγαίου.
Θεσσαλονίκη, ελευθερία λόγου και το νομικό πλαίσιο για Κασιδιάρη
Σχολιάζοντας τα επεισόδια στη Θεσσαλονίκη με αφορμή ομιλία του Ηλία Κασιδιάρη, ο κ. Βορίδης υπογράμμισε ότι «δεν μπορείς –και δεν πρέπει– να απαγορεύεις σε κάποιον να μιλάει», ενώ η Ελληνική Αστυνομία έχει υποχρέωση να διαφυλάσσει την τάξη και να αποτρέπει εντάσεις, όπως έπραξε όταν εμπόδισε διαδηλωτές να φτάσουν στον χώρο της εκδήλωσης.
Για το νομικό πλαίσιο εξήγησε ότι, βάσει των διατάξεων, αν η ηγεσία ή «κεκρυμμένη ηγεσία» ενός κόμματος ασκείται από καταδικασμένο για εγκληματική οργάνωση, ο Άρειος Πάγος υποχρεωτικά αποκλείει την ανακήρυξη των συνδυασμών του. Επίσης, εάν καταδικασμένος τέτοιου αδικήματος είναι υποψήφιος με κόμμα, το δικαστήριο μπορεί (δυνητικά) να κρίνει ότι το κόμμα δεν υπηρετεί την εύρυθμη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος και να το αποκλείσει. Αντιθέτως, ως ανεξάρτητος, ο καταδικασμένος διατηρεί πολιτικά δικαιώματα, λόγω αλλαγών στον Ποινικό Κώδικα που κατήργησαν τις παρεπόμενες στερήσεις· πρακτικά, όμως, η εκλογή του είναι εξαιρετικά δυσχερής εξαιτίας του ορίου του 3%.
Δημοσκοπήσεις, αυτοδυναμία και συνεργασίες
Για τις δημοσκοπήσεις που φέρνουν τη Νέα Δημοκρατία κοντά στο 30%, ο κ. Βορίδης υπενθύμισε ότι λίγους μήνες πριν από προηγούμενη εκλογική αναμέτρηση οι μετρήσεις κατέγραφαν χαμηλότερα ποσοστά από το τελικό αποτέλεσμα, επισημαίνοντας ότι «όσο πλησιάζουμε στις κάλπες, αυξάνεται η συσπείρωση». Σε ενδεχόμενο έλλειψης αυτοδυναμίας, είπε ότι το κόμμα θα «εξαντλήσει κάθε δυνατότητα» για σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας, σεβόμενο την ετυμηγορία των πολιτών, ενώ υπογράμμισε πως τα κόμματα που αποκλείουν εκ προοιμίου συνεργασίες δημιουργούν «μεγάλο δίλημμα» για τη διακυβέρνηση της χώρας.
