Χάρης Φραντζής
Από τον ρόλο του «μεσολαβητή» στο στρατόπεδο των «αντιπάλων»
Το βράδυ του Σαββάτου, η γραμμή Αθήνας-Τεχεράνης ενεργοποιήθηκε ξανά, όχι στο πλαίσιο μιας στρατηγικής του βάθους, ως θα όφειλε, αλλά υπό την πίεση μιας οδυνηρής πραγματικότητας. Ο Υπουργός Εξωτερικών,Γιώργος Γεραπετρίτης, συνομίλησε με τον Ιρανό ομόλογό του, Αμπάς Αραγτσί, σε μια προσπάθεια να «ξεμπλοκάρει» την ελληνική ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο. Η επίσημη εκδοχή του Υπουργείου Εξωτερικών κάνει λόγο για προσήλωση της Ελλάδας στο Διεθνές Δίκαιο. Τα δεδομένα, όμως, αποκαλύπτουν μια χώρα που διπλωματικά τρέχει πίσω από τις εξελίξεις, προσπαθώντας να πείσει ότι δεν είναι «εχθρός» εκείνου του κράτους που συστηματικά στοχοποιεί τα τελευταία χρόνια.
Το αγκάθι των πλοίων και η απώλεια της ουδετερότητας
Η ελληνική διπλωματία βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με ένα σοβαρότατο πρόβλημα. Δεκάδες εμπορικά πλοία παραμένουν ακινητοποιημένα στον Περσικό Κόλπο, καθώς η Τεχεράνη απαγορεύει τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζσε όσους στηρίζουν ή και συνδέονται με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ σε αυτόν τον πόλεμο. Ο κ. Γεραπετρίτης χαρακτήρισε αδιανόητο το να εκλαμβάνεται η Ελλάδα ως εχθρός του Ιράν, όμως στην εξωτερική πολιτική οι προθέσεις κρίνονται πρώτα και κύρια από τις πράξεις. Για τρεις δεκαετίες η Αθήνα λειτουργούσε ως προνομιακός συνομιλητής του Ιράν στην Ευρώπη. Αυτή η γέφυρα, όμως, που ήταν καρπός της συνεργασίας και των καλών διπλωματικών σχέσεων που καλλιεργήθηκαν από τις δύο πλευρές, τα τελευταία χρόνια άρχισε να ξηλώνεται από μια σειρά στρατηγικών επιλογών της Αθήνας που η Τεχεράνη ανέγνωσε, δικαίως θα λέγαμε, ως καθαρά εχθρικές.
Το χρονικό μιας μεθοδευμένης ρήξης
Η λίστα των ιρανικών παραπόνων είναι μακρά και τεκμηριωμένη. Ενδεικτικά να αναφέρουμε τη δημόσια υποστήριξη της δολοφονίας του Σολεϊμανί το 2020, την αποστολή πυραύλων Patriot στη Σαουδική Αραβία, την κατάσχεση του ιρανικού πετρελαίου στην Κάρυστο το 2022, και τέλος τους πρόσφατους πανηγυρισμούς για την αναχαίτιση των ιρανικών πυραύλων που πήγαιναν να πλήξουν την Aramco. Η Αθήνα, υπό την κυβέρνηση Μητσοτάκη, έχει επιλέξει την πλήρη ταύτιση με τους ευρωατλαντικούς συμμάχους της, αγνοώντας το διπλωματικό κόστος που μια τέτοια στάση θα επέφερε και αναθεωρώντας την εξωτερική πολιτική δεκαετιών. Οι κοινές στρατιωτικές ασκήσεις με το Ισραήλ, η παράδοση του ελληνικού εναέριου χώρου στο τελευταίο για ασκήσεις προσομοίωσηςμε σκοπό την επίθεση στο Ιράν και η καταψήφιση της άρσης των κυρώσεων στο Συμβούλιο Ασφαλείας το 2025, διαμόρφωσαν ένα κλίμα απόλυτης δυσπιστίας.
Οι πρόσφατες αποκαλύψεις επιδείνωσαν περαιτέρω την κατάσταση. Σε δημοσίευμα της Wall Street Journal, όπου επικαλείται Αμερικανούς αξιωματούχους, αναφέρεται ότι «τις τελευταίες εβδομάδες αμερικανικά βομβαρδιστικά, drones και πολεμικά πλοία ανεφοδιάζονται, εξοπλίζονται και ξεκινούν τις επιχειρήσεις τους μέσω βάσεων στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γερμανία, την Πορτογαλία, την Ιταλία, τη Γαλλία και την Ελλάδα». Παράλληλα οι δηλώσεις του Έλληνα Αρχηγού ΓΕΕΘΑ, Δημήτρη Χούπη, στην Bild περί αναθεωρητικού Ιράν και ανάγκης αλλαγής καθεστώτος στην Τεχεράνη, παρά τις αποστάσεις που πήρε η κυβέρνηση με δημόσια παρέμβαση του υφυπουργού Εθνικής Άμυνας Αθανάσιου Δαβάκη, αφαίρεσαν κάθε πρόσχημα ουδετερότητας από το αφήγημα της ελληνικής κυβέρνησης. Όταν η στρατιωτική ηγεσία μιας χώρας ζητά ανοιχτά την ανατροπή της κυβέρνησης ενός άλλου κράτους, η διπλωματική γλώσσα του Υπουργείου Εξωτερικών δεν μπορεί παρά να ηχεί ως κενό γράμμα. Επιπλέον, το γεγονός ότι η θέση του Έλληνα πρέσβη στην Τεχεράνη παραμένει κενή από τον Σεπτέμβριο του 2025, μαρτυρά τις πραγματικές προτεραιότητες της Αθήνας.
Η ψευδαίσθηση της φιλίας κατά παραγγελία
Το Ιράν δεν απειλεί ζωτικά ελληνικά συμφέροντα· αντίθετα, υπάρχει σύμπτωση συμφερόντων απέναντι στην τουρκική προκλητικότητα. Ωστόσο, η εξωτερική πολιτική δεν είναι διακόπτης που ανοιγοκλείνει κατά το δοκούν. Η παραδοσιακή φιλία δεν μπορεί να ενεργοποιηθεί ξαφνικά επειδή η Αθήνα «θυμήθηκε» τη ναυσιπλοΐα όταν τη χρειάστηκε για την εξυπηρέτηση του εφοπλιστικού κεφαλαίου. Στις διεθνείς σχέσεις, η αμοιβαιότητα είναι το μοναδικό πράγμα που μετράει. Όταν ένα κράτος, όπως το ελληνικό, πράττει όσα έχουν περιγραφεί παραπάνω, δεν δικαιούται να απορεί αν η άλλη πλευρά το αντιμετωπίζει πλέον ως μέρος του εχθρικού στρατοπέδου.
ΥΠΕΞ: Το status quo του Παναγίου Τάφου πρέπει να τηρείται πλήρως από όλους και με καλή πίστη
Η ανακοίνωση του ΥΠΕΞ
«Η Ελλάδα εκφράζει τη βαθιά της ανησυχία για το γεγονός ότι ο Λατίνος Πατριάρχης Ιεροσολύμων εμποδίστηκε χθες να εισέλθει στον Ναό του Παναγίου Τάφου στην Ιερουσαλήμ για να τελέσει την Καθολική Κυριακή των Βαΐων», αναφέρει το υπουργείο Εξωτερικών σε ανάρτησή του στο «Χ».
«Παρά τις τρέχουσες συνθήκες, το status quo του Παναγίου Τάφου πρέπει να τηρείται πλήρως από όλους και με καλή πίστη. Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει των επικείμενων εορτασμών του Πάσχα», προσθέτει.
«Η Ελλάδα εκφράζει την αλληλεγγύη και την αμέριστη υποστήριξή της προς τις χριστιανικές Εκκλησίες της Ιερουσαλήμ και επαναλαμβάνει τη σημασία του σεβασμού του status quo του Παναγίου Τάφου υπό όλες τις συνθήκες», καταλήγει.
