Αδιέξοδο χωρίς τέλος στις συνομιλίες ΗΠΑ - Ιράν
Ο αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να είναι δυσαρεστημένος για την πρόταση της Τεχεράνης που υποβλήθηκε μέσω Πακιστάν προκειμένου να τερματιστεί ο πόλεμος που εξαπέλυσαν την 28η Φεβρουαρίου εναντίον οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν, αναφέρουν δημοσιεύματα αμερικανικών μέσων ενημέρωσης.
Το Ιράν προτείνει το άνοιγμα του Στενού του Oρμούζ και συμφωνία για το τέλος του πολέμου, με τις διαπραγματεύσεις για το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας να αφήνονται κατά μέρος, να αρχίζουν μεν αλλά να μην αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση η ολοκλήρωσή τους για να κλειστεί συμφωνία.
Το σχέδιο, που διαβιβάστηκε στις ΗΠΑ, δεν αναμένεται να γίνει αποδεκτό, καθώς προβλέπει την επαναλειτουργία της κρίσιμης θαλάσσιας αρτηρίας, χωρίς να επιλύει ζητήματα, όπως ο εμπλουτισμός ουρανίου και τα αποθέματα σχεδόν οπλικού επιπέδου.
Οι επιφυλάξεις Τραμπ
Ο Τραμπ δεν απέρριψε την πρόταση εξ ολοκλήρου, αλλά εξέφρασε έντονες επιφυλάξεις για την ειλικρίνεια και την καλή πίστη της άλλης πλευράς, ανέφερε η Wall Street Journal επικαλούμενη πηγές της στην κυβέρνησή του.
Στη δυσαρέσκεια του αμερικανού προέδρου αναφέρθηκε επίσης η New York Times.
Αμερικανός αξιωματούχος εξήγησε, μιλώντας υπό τον όρο να μην κατονομαστεί στο πρακτορείο ειδήσεων Ρόιτερς, ότι ακριβώς αυτός είναι ο λόγος που προκάλεσε τη δυσαρέσκεια του αρχηγού του αμερικανικού κράτους.
Εκπρόσωπος της αμερικανικής προεδρίας, η Ολίβια Γουέιλς, ερωτηθείσα σχετικά, περιορίστηκε να πει πως «δεν θα διαπραγματευτούμε μέσω του Τύπου» και ότι η άλλη πλευρά γνωρίζει «τις κόκκινες γραμμές μας».
Financial Times: Διχασμός στο εσωτερικό του Ιράν για τις συνομιλίες με τις ΗΠΑ
Εσωτερική διαμάχη, από ανταγωνιστικές παρατάξεις, φαίνεται να επικρατεί στο κυβερνών σύστημα του Ιράν, με τους σκληροπυρηνικούς να αντιτίθενται στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ.
Καθώς οι ΗΠΑ και το Ισραήλ χτυπούσαν το Ιράν, οι αντίπαλες παρατάξεις της χώρας ενώνονταν, σε μια σπάνια επίδειξη ενότητας, συσπειρώνοντας το καθεστώς.
Όπως γράφουν οι Financial Times, στις τρεις εβδομάδες από την έναρξη της εκεχειρίας, οι μακροχρόνιες διαιρέσεις μεταξύ αντίπαλων στρατοπέδων εντός της πολιτικής ελίτ του Ιράν έχουν βγει για άλλη μια φορά στο φως, τροφοδοτώντας μια εσωτερική συζήτηση σχετικά με το τι πρέπει να κάνει στη συνέχεια η Ισλαμική Δημοκρατία.
Στην καρδιά της διαμάχης, η οποία εξελίσσεται τόσο στη Βουλή όσο και στα κρατικά μέσα ενημέρωσης, βρίσκεται η προσπάθεια των πιο σκληροπυρηνικών πολιτικών του Ιράν να αντιταχθούν στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ για το πυρηνικό πρόγραμμα.
Ο κύριος στόχος τους, όπως αναφέρουν οι FT, είναι ο Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, ο βετεράνος πρόεδρος του κοινοβουλίου που ηγήθηκε των συνομιλιών με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς στο Πακιστάν νωρίτερα αυτόν τον μήνα. Πολιτικοί συνδεδεμένοι με το φονταμενταλιστικό Μέτωπο Παϊντάρι, μία ισχυρή υπερσκληροπυρηνική φατρία, υπέδειξαν ότι οι διαπραγματευτές δεν ακολούθησαν πλήρως τις οδηγίες του νέου Ανώτατου Ηγέτη, Αγιατολάχ Μοχτάμπα Χαμενεΐ.
«Οι διαπραγματεύσεις τώρα είναι καθαρή ζημιά και κανείς δεν πρέπει να πάει στις συνομιλίες», δήλωσε στα τοπικά μέσα ενημέρωσης ο Μαχμούντ Ναμπαβιάν, βουλευτής που πρόσκειται στους Παϊντάρι και συνόδευσε την διαπραγματευτική ομάδα του Ιράν στο Πακιστάν.
Επέκρινε την ένταξη του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν στις συνομιλίες ως «στρατηγικό λάθος» και υπονόησε ότι αυτό δεν ήταν ό,τι επιδίωκε ο ανώτατος ηγέτης. Ένας άλλος σκληροπυρηνικός πολιτικός, ο Αλί Κεζριάν, ισχυρίστηκε στην κρατική τηλεόραση ότι ο ανώτατος ηγέτης αντιτάχθηκε στη συνέχιση των συνομιλιών.
Οι αξιωματούχοι «θα πρέπει να γνωρίζουν ότι σε αυτή την ευαίσθητη στιγμή η υποχρέωσή τους είναι να υπακούουν πλήρως και να εκτελούν τις οδηγίες του ανώτατου ηγέτη», δήλωσε ο Ναμπαβιάν.
Τη Δευτέρα, 261 από τους 290 βουλευτές εξέδωσαν δήλωση υποστηρίζοντας τον Γκαλιμπάφ και τους άλλους διαπραγματευτές. Ωστόσο, εξέχοντα μέλη του Παϊντάρι απουσίαζαν από τον κατάλογο των υπογραφόντων.
Παρόλο που ο Χαμενεΐ έχει εκδώσει δήλωση που υποστηρίζει τις συνομιλίες, η απουσία του από τη δημόσια θέα από την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου – σύμφωνα με πληροφορίες από τραυματισμούς που υπέστη κατά τη διάρκεια των επιθέσεων που σκότωσαν τον πατέρα του, τον επί χρόνια ανώτατο ηγέτη Αλί Χαμενεΐ – έχει επιδεινώσει την αβεβαιότητα.
Αντικατοπτρίζει, επίσης, το πώς οι δολοφονίες ανώτερων προσωπικοτήτων, συμπεριλαμβανομένου του πρεσβύτερου Χαμενεΐ, ο οποίος είχε σχεδόν τέσσερις δεκαετίες εμπειρίας στη διαχείριση και τον περιορισμό εσωτερικών συγκρούσεων, έχουν αφήσει μια νέα γενιά ηγετών να προσπαθήσει να διαχειριστεί τη βαθύτερη κρίση της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Το Nournews, ένα μέσο που συνδέεται με θεσμούς ασφαλείας, ανέφερε ότι το Ιράν βρίσκεται «ίσως στην πιο ευαίσθητη στιγμή της ιστορίας του» και τόνισε την «αδιαμφισβήτητη ανάγκη να υπάρχει μία φωνή».
Αυτό ήρθε στο προσκήνιο μετά την ματαίωση ενός δεύτερου γύρου διαπραγματεύσεων που είχε προγραμματιστεί στο Πακιστάν για το Σαββατοκύριακο, ο οποίος κατέληξε σε αποτυχία, αφού το Ιράν επέμεινε ότι οι ΗΠΑ πρέπει να άρουν τον αποκλεισμό του Στενού του Ορμούζ πριν από την έναρξη συνομιλιών.
Ο Τραμπ κάνει λόγο για “εσωτερική διαμάχη στο Ιράν”
Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος ανακοίνωσε το Σάββατο ότι ακυρώνει το ταξίδι των Αμερικανών διαπραγματευτών στο Πακιστάν, εκμεταλλεύτηκε την δημόσια απουσία του Χαμενεΐ, δηλώνοντας ότι υπήρχε «μεγάλη εσωτερική διαμάχη και σύγχυση στην [ηγεσία του Ιράν]. Κανείς δεν ξέρει ποιος είναι υπεύθυνος, ούτε αυτοί».
Οι κορυφαίοι ηγέτες του Ιράν επιμένουν ότι τα διάφορα κέντρα εξουσίας της δημοκρατίας – συμπεριλαμβανομένων των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν, η επιρροή των οποίων έχει αυξηθεί καθώς ανέλαβαν τη διαχείριση του πολέμου – συντονίζονται.
Ο Γκάλιμπαφ – ο ίδιος σκληροπυρηνικός που θεωρείται κοντά στον Χαμενεΐ – ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν και ο επικεφαλής της δικαιοσύνης της χώρας έχουν αντεπιτεθεί στον Τραμπ με παρόμοια μηνύματα στο X, δηλώνοντας ότι «στο Ιράν μας, δεν υπάρχουν σκληροπυρηνικοί ή μετριοπαθείς».
«Είμαστε όλοι Ιρανοί και επαναστάτες», είπαν. «Με την αμετακίνητη ενότητα του έθνους και του κράτους, και την πλήρη αφοσίωση στον ανώτατο ηγέτη, θα κάνουμε τον εγκληματία επιτιθέμενο να μετανιώσει για τις ενέργειές του».
«Δεν υπάρχει καμία διαμάχη για την εξουσία μεταξύ των κορυφαίων ηγετών», δήλωσε ο Χαμίτ-Ρεζα Ταραγκί, συντηρητικός πολιτικός συνδεδεμένος με την ηγεσία, αλλά με συνδέσεις με πιο ριζοσπαστικούς κύκλους. «Ο ανώτατος ηγέτης έχει τον πλήρη έλεγχο και κανείς δεν τολμά να παραβεί τις οδηγίες του».
Ανταγωνιστικές παρατάξεις στο κυβερνών σύστημα του Ιράν
Το κυβερνών σύστημα του Ιράν αποτελείται εδώ και καιρό από ανταγωνιστικές παρατάξεις, οι οποίες συχνά επιτίθενται η μία στην άλλη δημόσια. Οι σκληροπυρηνικοί είναι ιδεολογικά αντίθετοι στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ – οι οποίες έχουν επιτεθεί δύο φορές τον τελευταίο χρόνο στο Ιράν εν μέσω των πυρηνικών συνομιλιών – ενώ οι μεταρρυθμιστές έχουν πιέσει για μεγαλύτερη συνεργασία με τη Δύση ως μέσο για την εξασφάλιση της άρσης των κυρώσεων και την ενίσχυση του καθεστώτος.
Ο τελευταίος γύρος διαμάχης επικεντρώνεται, επίσης, σε προσωπικές αντιπαλότητες. Ο Γκαλιμπάφ, ο οποίος θεωρείται πραγματιστής και λιγότερο ιδεολογικός, ανταγωνίστηκε τον Σαΐντ Τζαλίλι – έναν εξέχοντα σκληροπυρηνικό που υποστηρίζεται από το Παϊντάρι – στις προεδρικές εκλογές του 2024. Και οι δύο τελικά έχασαν από τον Πεζεσκιάν.
Μέχρι στιγμής, οι Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν παραμείνει σταθεροί στο αίτημά τους να άρουν οι ΗΠΑ τον αποκλεισμό του Στενού του Ορμούζ πριν από την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων με την Ουάσινγκτον. Επιμένουν, επίσης, ότι το Ιράν θα πρέπει να μπορεί να επιβάλλει τέλη για τη ναυτιλία στο Στενό, να διατηρήσει το δικαίωμά του να εμπλουτίζει ουράνιο και να μην επιτρέπει τη μεταφορά του αποθέματός του από ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού στις ΗΠΑ.
Το μεγάλο μέγεθος της αντιπροσωπείας στον πρώτο γύρο συνομιλιών – περίπου 70 συμμετέχοντες, συμπεριλαμβανομένων ανώτερων αξιωματούχων της άμυνας – υποδήλωνε, επίσης, τον ευρύ συντονισμό, ανέφεραν οι αναλυτές.
Ένας ξένος διπλωμάτης προειδοποίησε κατά της υπερερμηνείας των εντάσεων. «Υπάρχουν διχασμοί απόψεων, ναι, αλλά δεν νομίζω ότι ποτελούν σημαντικά ρήγματα», είπαν. «Η κυβέρνηση έχει άποψη, ο Γκαλιμπάφ έχει άποψη, οι [φρουροί] έχουν άποψη, αλλά αυτό ίσχυε πάντα».
Ένας άλλος είπε ότι η κατάσταση του Χαμενεΐ επιδείνωνε τις προκλήσεις του συντονισμού. «Νομίζω ότι είναι δύσκολο για τον ανώτατο ηγέτη να είναι πλήρως υπεύθυνος για πρακτικούς λόγους», είπε. «Κρύβεται… Οι Ιρανοί έχουν πάρει μαθήματα από τις προηγούμενες δολοφονίες».
Ως αποτέλεσμα, «ακόμα και η ελάχιστη επικοινωνία είναι σχεδόν αδύνατη με τους ιερείς και τον ηγέτη». Παρόλα αυτά, σημείωσε ότι «το μεγαλύτερο μέρος του συστήματος θέλει κατάπαυση του πυρός».
Καθώς η ηγεσία συνεχίζει να επιδιώκει να επιδείξει συνοχή, πολλοί στο Ιράν φοβούνται μια επιστροφή σε ανοιχτή σύγκρουση με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ εάν οι συνομιλίες δεν σημειώσουν πρόοδο, κατηγορώντας τους σκληροπυρηνικούς για την αύξηση της πολιτικής έντασης.
«Θα είναι αυτοκτονία αν η Παϊντάρι συνεχίσει την καμπάνια της κατά των αποφάσεων που λήφθηκαν στην κορυφή», είπε ο Μαχμούντ-Σαντζέχ Τζαβαντί-Χεσάρ, μεταρρυθμιστής πολιτικός. «Χωρίς καμία αμφιβολία, προσπαθούν να ανοίξουν τον χώρο για το πολιτικό τους μέλλον… Αν μπορούσαν να κάνουν οποιεσδήποτε αλλαγές, δεν θα έκλαιγαν τώρα».
