Είναι τα «κενά» μνήμης ένα φυσιολογικό κομμάτι της γήρανσης; Ποιά είναι τα ανησυχητικά σημάδια και πότε χρειάζεται να ληφθούν μέτρα;

«Οι άνθρωποι τρομάζουν συχνά ότι θα χάσουν τη μνήμη τους και τον εαυτό τους», λέει ο νευρολόγος Ντάνιελ Λέσλεϊ στο Time. «Δεν ξέρουν πάντοτε τι είναι φυσιολογικό και τι μπορεί να αποτελεί ένδειξη για κάτι πιο σοβαρό».

Περιστασιακά και ήπια προβλήματα μνήμης —όπως το να μην θυμάται κάποιος που έχει παρκάρει— συνήθως δεν αποτελούν λόγο ανησυχίας.  «Μέρος της φυσιολογικής γήρανσης είναι να δίνει κανείς λιγότερη προσοχή στις λεπτομέρειες και περισσότερη στα μοτίβα και στις δυναμικές», λέει ο Λέσλεϊ.

«Μπορεί επίσης να γίνεται πιο δύσκολο να ανακαλεί κανείς γρήγορα πράγματα, όπως ονόματα και συγκεκριμένες λέξεις», προσθέτει.
 

Όταν όμως η περιστασιακή δυσκολία γίνεται καθημερινό φαινόμενο και ταυτόχρονα εμφανίζονται κι άλλα προβλήματα μνήμης — όπως το να επαναλαμβάνει κανείς τις ίδιες ερωτήσεις ή να ξεχνάει σημαντικά ραντεβού — τότε ίσως είναι ώρα για μια πιο προσεκτική αξιολόγηση.

Επιστήμονες για την υγεία του εγκεφάλου μοιράζονται στο Time επτά ενδείξεις που αποτελούν τα πρώτα ανησυχητικά σημάδια.

Δυσκολία με γνώριμες δραστηριότητες

Οι νέοι συχνά κάνουν πολλά πράγματα ταυτόχρονα —στέλνουν μηνύματα, βλέπουν βίντεο στο TikTok και μαγειρεύουν. Αυτό είναι εφικτό, επειδή ο εγκέφαλός τους είναι πιο «πλαστικός», δηλαδή προσαρμόζεται πιο εύκολα, ενώ η προσοχή τους είναι πιο ανθεκτική. Στη μέση ηλικία, η ικανότητα συγκέντρωσης αρχίζει να μειώνεται και οι υποχρεώσεις αυξάνονται.

Αν όμως κάποιος δυσκολεύεται ξαφνικά να θυμηθεί πώς λειτουργεί το πλυντήριο ή ξεχνάει επανειλημμένα αναμμένη την κουζίνα του, αυτό είναι ανησυχητικό σημάδι.

«Χάνονται» υποχρεώσεις ρουτίνας

Αν αρχίσει κανείς να παραλείπει ρουτίνες ή δραστηριότητες που κάνει για χρόνια – όπως να πάρει τα παιδιά από το σχολείο ή να φτιάξει τον πρωινό καφέ –  θα πρέπει να το αξιολογήσει, εκτός και αν οφείλεται σε άγχος ή κούραση.

Αλλάζει η προσωπικότητα ή η διάθεση

Συμπτώματα που δεν σχετίζονται άμεσα με τη μνήμη —όπως ευερεθιστότητα, κατάθλιψη, άγχος ή απάθεια—μπορεί να συνδέονται με πρώιμο Αλτσχάιμερ ή άνοια. Μπορεί να εμφανιστούν χρόνια πριν από τη διάγνωση γιατί δεν πρόκειται μόνο για γνωστική ασθένεια, αλλά και για συμπεριφορική.

Απώλεια σημαντικών αντικειμένων

Αν κάποιος μπαίνει στο σπίτι μιλώντας στο τηλέφωνο και αφήσει κάπου τα κλειδιά του, είναι λογικό να ξεχάσει το σημείο που τα έχει τοποθετήσει. Το πρόβλημα είναι όταν αυτό γίνεται συχνά—ειδικά αν αρχίζει κανείς να χάνει σημαντικά αντικείμενα.

Επανάληψη ερωτήσεων

Αν κάποιος αρχίζει ξαφνικά να επαναλαμβάνει τις ίδιες ερωτήσεις χωρίς λόγο, αυτό μπορεί να είναι ανησυχητικό —ιδίως αν δεν υπάρχει κάποια λογική εξήγηση, όπως απόσπαση προσοχής.

Απώλεια προσανατολισμού σε γνώριμα μέρη

Η μετακίνηση βασίζεται στη χωρική μνήμη. Αν αρχίσει κανείς να χάνεται σε γνώριμες διαδρομές, αυτό μπορεί να είναι ένδειξη προβλήματος— εκτός αν έχει αλλάξει σημαντικά το περιβάλλον του.

Κάποιος γονιός εμφάνισε Αλτσχάιμερ στην ίδια ηλικία

Η ηλικία εμφάνισης συμπτωμάτων συχνά είναι παρόμοια μέσα στις οικογένειες. Αν η μητέρα εμφάνισε άνοια στα 85 και ένα άτομο στα 60 του χρόνια απλώς ξεχνάει περιστασιακά, πιθανότατα είναι φυσιολογικό. Αν όμως διαγνώστηκε η μητέρα του στα 62, τότε υπάρχει λόγος να δώσει σημασία στα πρώτα συμπτώματα.