Η μάχη στο στεγαστικό θα είναι μία από τις κρισιμότερες που καλείται να δώσει η κυβέρνηση
Της Κατερίνας Κοκκαλιάρη
Όλο και πιο δύσκολη υπόθεση αποδεικνύεται η εξεύρεση φθηνής στέγης, με το πρόβλημα να είναι εντονότερο για τις νεότερες ηλικίες. Στην κυβέρνηση στόχος είναι να τρέξει ένα νέο πλέγμα μέτρων, με το μεγάλο στοίχημα να είναι η αύξηση της προσφοράς κατοικιών και η αξιοποίηση των περίπου 700.000 κλειστών ακινήτων.
Η μάχη στο στεγαστικό θα είναι μία από τις κρισιμότερες που καλείται να δώσει η κυβέρνηση και μάλιστα σε μία περίοδο που οι «γαλάζιοι» θέλουν να συσφίξουν τις σχέσεις τους με την μεσαία τάξη. Να σημειωθεί ακόμα πως το θέμα της κατοικίας ενδιαφέρει ιδιαιτέρως την Generation Z, που είναι ένα από τα πιο δύσκολα κοινά που προσπαθεί να προσεγγίσει η κυβέρνηση (καθώς οι 20ρηδες παραδοσιακά δεν διατηρούν στενούς δεσμούς με τα κόμματα).
Ένα νέο πακέτο μέτρων πρόκειται να ανακοινώσει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης και ήδη έχει ξεκινήσει η συζήτηση για να καθοριστεί το μείγμα των παρεμβάσεων. Σύμφωνα με πληροφορίες στο τραπέζι είναι ένα τροποποιημένο πρόγραμμα «Σπίτι Μου» με στόχο την ενίσχυση κυρίως των νεότερων ηλικιών στην προσπάθεια τους να αποκτήσουν τη δική τους κατοικία. Υπενθυμίζεται πως ήδη έχουν υλοποιηθεί τα προγράμματα «Σπίτι Μου 1» και «Σπίτι Μου 2».
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας», το οποίο αναμένεται να καλύψει 20.000 νοικοκυριά. Μάλιστα ενδεικτικό του ενδιαφέροντος είναι πως μέσα στις πρώτες ημέρες από το άνοιγμα της πλατφόρμας είχαν εκδοθεί σχεδόν 16.000 βεβαιώσεις επιλεξιμότητας.
Υπενθυμίζεται ότι πρόκειται για ένα πρόγραμμα επιχορήγησης νοικοκυριών χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων για την ανακαίνιση και την ήπια ενεργειακή αναβάθμιση παλαιών κατοικιών (κλειστών και ανοικτών). Το ποσοστό επιχορήγησης εξαρτάται από τη σύνθεση του ωφελούμενου νοικοκυριού, ενώ δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσό των 36.000 ευρώ (επιπλέον καλύπτονται έως 2.500 ευρώ για μηχανικούς, άδειες, ελέγχους ολοκλήρωσης κ.α.).
Παράλληλα από την κυβέρνηση εστιάζουν ιδιαίτερα στο νέο μετρό της κοινωνικής αντιπαροχής, που μεταξύ άλλων αξιοποιεί αδρανή δημόσια ακίνητα και τα μετατρέπει σε νέες κατοικίες με κοινωνικό σκοπό. Το μέτρο θα ξεκινήσει από περιοχές όπως η Παιανία, η Λάρισα, η Καλαμάτα και ο Πύργος και σταδιακά θα επεκτείνεται. Ο στόχος είναι τριπλός: να αυξηθεί το συνολικό απόθεμα κατοικιών, να ενισχυθεί η κοινωνική στέγαση και να ενεργοποιηθεί δημόσια περιουσία που μέχρι σήμερα παρέμενε ανενεργή.
Τι δείχνουν τα στοιχεία
Να σημειωθεί εδώ πως το ποσοστό της ιδιοκατοίκησης με βάση τα στοιχεία της Eurostat από περίπου 77% το 2010 έχει υποχωρήσει σε 69,4%. Βέβαια υπάρχουν σημαντικές διαφοροποιήσεις με τα υψηλότερα ποσοστά να καταγράφονται στην περιφέρεια, ενώ δεν ισχύει το ίδιο για μεγάλα αστικά κέντρα (για παράδειγμα στον δήμο Αθηναίων το ποσοστό ιδιοκατοίκησης είναι 53%). «Καμπανάκι» χτυπά και από το γεγονός ότι με βάση πρόσφατες έρευνες το 28,9% του πληθυσμού στην Ελλάδα δαπανά πλέον πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός του αποκλειστικά για έξοδα στέγασης.
Δεν εξετάζεται πλαφόν στα ενοίκια
Δεν εξετάζει η κυβέρνηση το να προχωρήσει σε οποιαδήποτε μορφή διοικητικού καθορισμού ή ανώτατου ορίου στις τιμές των μισθώσεων. Το επιχείρημα που προβάλλεται είναι πως η διεθνής εμπειρία από χώρες που υιοθέτησαν παρεμβάσεις αυτού του τύπου είναι σύνθετη και τα αποτελέσματα συχνά αμφιλεγόμενα. Σύμφωνα με πηγές από το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας σε αρκετές περιπτώσεις έχουν καταγραφεί παρενέργειες, όπως η μείωση της προσφοράς κατοικιών προς ενοικίαση, η αναστολή επενδύσεων στην κατοικία και η επιδείνωση της ποιότητας του διαθέσιμου οικιστικού αποθέματος.
Παράλληλα σημειώνεται πως το μέσο δηλωμένο μίσθωμα παραμένει σε επίπεδα που δεν αντανακλούν πλήρως την πραγματική εικόνα της αγοράς, γεγονός που καταδεικνύει την έκταση του φαινομένου της υποδήλωσης μισθωμάτων. Υπό αυτές τις συνθήκες, αυτό που τονίζεται από τις ίδιες πηγές είναι πως η επιβολή διοικητικών περιορισμών θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω την αδήλωτη οικονομία αντί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της προσιτής στέγασης.
Ποια άλλα μέτρα είναι στο τραπέζι
Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε το σχέδιο της νέας Εθνικής Στρατηγικής για την Στεγαστική Πολιτική 2026 - 2035. Μεταξύ άλλων περιλαμβάνει προτάσεις για εφαρμογή μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ στην ανέγερση νέων κατοικιών προς μακροχρόνια μίσθωση, ειδικό καθεστώς Golden Visa για επενδύσεις σε κατοικίες μακροχρόνιας μίσθωσης και φορολογικές ελαφρύνσεις στις τράπεζες για χορήγηση χαμηλότοκων στεγαστικών δανείων σε νέους και νοικοκυριά χαμηλού ή μεσαίου εισοδήματος.
Συντάξεις χηρείας: Στα χέρια της Ν. Κεραμέως η απόφαση του ΣτΕ για το «ψαλίδι»
Μαίρη Λαμπαδίτη
Δημοσιεύτηκε η απόφαση του ΣτΕ το οποίο αποφάνθηκε ότι πρέπει να ισχύσει και για τις συντάξεις χηρείας το άρθρο 7 παρ. 5 του νόμου Κατρούγκαλου της κυβέρνησης Τσίπρα (4387/2016) για κατάργηση της μίας εκ των δύο εθνικών συντάξεων στις χήρες-χήρους
Επίσημα καθαρογραμμένη δημοσιεύτηκε η απόφαση 699/2026 του ΣτΕ το οποίο αποφάνθηκε ότι πρέπει να ισχύσει και για τις συντάξεις χηρείας το άρθρο 7 παρ. 5 του νόμου Κατρούγκαλου της κυβέρνησης Τσίπρα (4387/2016) για κατάργηση της μίας εκ των δύο εθνικών συντάξεων στις χήρες-χήρους, καθώς δεν μπορούν σωρευτικά να καταβάλλονται περισσότερες της μίας εθνικές συντάξεις για κάθε συνταξιούχο.
Η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως έχει διαβεβαιώσει ότι οι συντάξεις χηρείας δεν πρόκειται να υποστούν καμία περικοπή και εξήγγειλε την προώθηση νομοθετικής ρύθμισης που θα δίνει τέλος στη διαρκή ανησυχία των 130.000 δικαιούχων συντάξεων χηρείας.
Η υπουργός είχε τονίσει ότι περιμένει να πάρει στα χέρια της την καθαρογραμμένη απόφαση του ΣτΕ για να τη μελετήσει και στη συνέχεια να καταρτιστεί ρύθμιση που θα ξεκαθαρίζει ότι δε θα υπάρξει καμία περικοπή ούτε θα αναζητηθούν αναδρομικά από τις χήρες/ους.
Παράλληλα «αγκάθι» παραμένει το ενδεχόμενο περικοπής του 50% της σύνταξης χηρείας του ιδιωτικού τομέα μετά την παρέλευση τριετίας από το θάνατο του άμεσα ασφαλισμένου/συνταξιούχου. σε περίπτωση που ο δικαιούχος εργάζεται η λαμβάνει σύνταξη από ίδιο δικαίωμα, περικοπή που έχει ωστόσο εφαρμοστεί στο δημόσιο και τον ΟΓΑ από το 2020.
Σύμφωνα με πληροφορίες δεν είναι ακόμα σαφές αν η εν λόγω ρύθμιση θα δίνει λύση και σ΄αυτές τις περιπτώσεις η θα επικεντρωθεί μόνο στη διαβεβαίωση ότι θα συνεχίσουν να χορηγούνται δύο εθνικές συντάξεις στους χήρους/ες.
Ο καθηγητής Αλέξης Μητρόπουλος της ΕΝΥΠΕΚΚ αναφερόμενος στην απόφαση του ΣτΕ επισημαίνει ότι : πρέπει να δοθεί άμεσα πολιτική λύση με νόμο που να καταργεί τη διάταξη του άρθρου 7 παρ. 5 του ν. 4387/2016 για χορήγηση ΜΟΝΟ μίας εθνικής σύνταξης στις συντάξεις χηρείας.
Ειδικότερα ζητά:
- Να καταργηθεί η διάταξη του άρθρου 7 παρ. 5 του ν. 4387/2016 για κατάργηση της μίας εθνικής σύνταξης στις συντάξεις χηρείας
- Να μην εφαρμοστεί η απόφαση 699/2026 του ΣτΕ (Α’ τμήμα) για κατάργηση της μίας εθνικής σύνταξης στις συντάξεις χηρείας
Το ΣτΕ στην απόφασή του επισημαίνει : Ειδικότερα, η εθνική σύνταξη καθορίζεται, κατά την πρώτη εφαρμογή του νόμου, στο ποσό των 384 ευρώ υπό την προϋπόθεση της πραγματοποίησης χρόνου ασφάλισης τουλάχιστον 20 ετών (ή ακόμη και 15 ετών, οπότε παρέχεται μειούμενη κατά 2% για κάθε έτος ασφάλισης που υπολείπεται των 20 ετών) και καταβάλλεται χωρίς εισοδηματικά κριτήρια, για δε την καταβολή της απαιτείται η θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος.
Σύμφωνα με διευκρίνιση του Υπουργείου Εργασίας, η διάταξη αναφέρεται στη σώρευση συντάξεων μόνο στην περίπτωση συνταξιοδότησης από ίδιο δικαίωμα λόγω γήρατος ή αναπηρίας, όπως και στην περίπτωση που υπάρχει δικαίωμα στη χορήγηση δύο συντάξεων λόγω θανάτου από 13.5.2016, κατά τις οποίες είναι επιτρεπτό να χορηγηθεί μία εθνική σύνταξη. Αντίθετα, όταν υπάρχει ταυτόχρονα δικαίωμα σε σύνταξη λόγω θανάτου και σε σύνταξη που καταβάλλεται για διαφορετική αιτία (λόγω γήρατος ή αναπηρίας), τα δύο δικαιώματα στην εθνική σύνταξη και ο υπολογισμός του ποσού της αντιμετωπίζονται αυτοτελώς, δηλαδή είναι επιτρεπτό να χορηγηθεί εθνική σύνταξη για κάθε δικαίωμα […]».
Σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 5 του άρθρου 7 του ιδίου ως άνω ν. 4387/2016, σε περίπτωση σώρευσης στο ίδιο πρόσωπο περισσότερων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, μία μόνο εθνική σύνταξη χορηγείται, υπό την έννοια ότι το άθροισμα των επιμέρους καταβαλλόμενων εθνικών συντάξεων δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει ανά συνταξιούχο το εκάστοτε προβλεπόμενο ανώτατο όριο μίας πλήρους εθνικής σύνταξης.
