Σάλο έχει προκαλέσει η δημοσιοποίηση βίντεο με την ελεγχόμενη έκρηξη τριών καδοφόρων εκσκαφέων στο ορυχείο λιγνίτη Μαυροπηγής στην Κοζάνη. Η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο απόσυρσης παλαιού εξοπλισμού που δεν χρησιμοποιείται πλέον στις εξορυκτικές δραστηριότητες, αναφέρουν πηγές της αγοράς, προειδοποιώντας ότι το επόμενο διάστημα αναμένεται να ακολουθήσουν αντίστοιχες ενέργειες.
Του Δημήτρη Κούλαλη
Για κυβερνητικό σχέδιο εξυπηρέτησης συγκεκριμένων συμφερόντων μιλούν όσοι σήμερα καταγγέλλουν την επίσπευση των ενεργειών απαλλαγής από τον λιγνίτη. Την ώρα μάλιστα που, όπως αποκάλυψε το documentonews. gr (15/4/2026), oι λιγνιτικές μονάδες βρίσκονται στο επικαιροποιημένο Σχέδιο Ετοιμότητας Αντιμετώπισης Κινδύνων στον τομέα του Ηλεκτρισμού της Ελλάδας που εκπόνησε η ΡΑΑΕΥ τον Ιούνιο του 2025.
Πάντως, στο ζήτημα της έκρηξης των εκσκαφέων, ο Μανώλης Παναγιωτάκης, πρώην πρόεδρος της ΔΕΗ αποσαφηνίζει στο documentonews.gr ότι τα συγκεκριμένα μηχανήματα είναι σχεδιασμένα για τα ορυχεία της ΔΕΗ και μάλιστα με ιδιαίτερα υψηλό κόστος. «Είναι καδοφόροι εκσκαφείς, το κόστος των οποίων, αν θέλεις να τα πάρεις τώρα, κυμαίνεται μεταξύ 50- 70 εκατομμυρίων».
Η ύπαρξη αυτών των μηχανημάτων- ξεκαθαρίζει- εξασφάλιζε ότι το αποτέλεσμα- ως προς την εξόρυξη λιγνίτη- είναι «το καλύτερο δυνατό».
Ακόμη ανέφερε ότι η ανυπαρξία αυτών των μηχανημάτων (που είναι σχεδιασμένα για τα ελληνικά ορυχεία, με τις ιδιομορφίες τους) οδηγεί στην καταφυγή στους εργολάβους. Ωστόσο, σημειώνει: «Οι άνθρωποι αυτοί δεν έχουν μηχανήματα τόσο ακριβά, ειδικά με τις γνωστές τσάπες, οι οποίες σκάβουν μεν, μολοταύτα το προϊόν που παράγουν είναι κατώτερης ποιότητας, με συνέπεια να μην πιάνεται ο βαθμός απόδοσης από τις μονάδες».
Πέρα από αυτό, ο Μαν. Παναγιωτάκης τονίζει ότι οι συγκεκριμένοι εκσκαφείς συνδέονται με την πλέον υπερσύγχρονη μονάδα της «Πτολεμαΐδας 5». «Το ορυχείο στο οποίο βρίσκονταν οι εκσκαφείς είναι το εκείνο της Μαυροπηγής που τροφοδοτεί την Πτολεμαΐδα 5». Εξηγεί δε ότι «κάθε δυσλειτουργία» ή « η μη λειτουργία αυτού» εντέλει θέτει προσκόμματα στη λειτουργία της συγκεκριμένης μονάδας. «Άρα, αυτό το ορυχείο θα πρέπει να το διαφυλάξουμε, αν θέλουμε να λειτουργεί η Πτολεμαΐδα 5, ως κόρη οφθαλμού».
Πολιτική καμένης γης
Βέβαια, το ζήτημα εδώ είναι αν υπάρχει η βούληση να διατηρηθεί εν λειτουργία η μονάδα. Εδώ, ο Μαν. Παναγιωτάκης επικαλείται καταγγελία που διατύπωσε στη Βουλή ο βουλευτής Παύλος Πολάκης: « Πριν λίγο καιρό, ο Παύλος Πολάκης αποκάλυψε ότι ο υφυπουργός Ενέργειας Ν. Τσάφος είχε καλέσει στελέχη της ΔΕΗ και τους είπε ότι απαιτεί μέχρι τον Σεπτέμβριο, ενόψει πιθανής πολιτικής αλλαγής, να τερματιστεί κάθε λιγνιτική παραγωγή και μάλιστα να δημιουργηθούν συνθήκες ώστε να μην μπορεί να λειτουργήσει η λιγνιτική παραγωγή στο μέλλον».
Σύμφωνα με τον Μαν. Παναγιωτάκη η συγκεκριμένη πολιτική στρατηγική αποτελεί το αποτέλεσμα πιέσεων από «τα συμφέροντα του φυσικού αερίου». Όπως λέει, τα συμφέροντα αυτά «απαίτησαν εγγυήσεις ενόψει πιθανής πολιτικής αλλαγής. Δηλαδή, ότι θα συνεχίσουν να παράγουν την ίδια ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας με σήμερα, χωρίς να έχουν αντίπαλο τον λιγνίτη».
Ενώ πρόσθεσε: «Η λιγνιτική παραγωγή είναι εκείνη που αποτελεί ανταγωνιστή του φυσικού αερίου και όχι η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας» (ΑΠΕ).
Από την πλευρά του, ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος υποστήριξε πως «(…) για κάθε μεγαβατώρα που παράγει η Πτολεμαΐδα 5 πληρώνει περίπου 85 ευρώ σήμερα μόνο για τους ρύπους. Αν προσθέσει κανείς το κόστος εξόρυξης και λειτουργίας της μονάδας, τα νούμερα γίνονται απαγορευτικά». Ενώ ξεκαθάρισε πως «η απολιγνιτοποίηση δηλαδή δεν είναι μια πολιτική επιλογή – είναι ένας οικονομικός και τεχνολογικός μονόδρομος»[ Καθημερινή, 06.05.2026].
Από την πλευρά του, ο Μαν. Παναγιωτάκης δηλώνει πως η κυβέρνηση Μητσοτάκη είναι προσανατολισμένη στο «φυσικό αέριο και όχι στον λιγνίτη». Προσθέτει δε η ανατίναξη αυτών των μηχανημάτων εντάσσεται σε αυτή λογική. Επιπλέον, προωθείται η αποψίλωση των μονάδων και από προσωπικό, μέσω της εθελουσίας εξόδου για 350 εργαζόμενους στα ορυχεία της ΔΕΗ, «ώστε να μην υπάρχει προσωπικό που θα δουλέψει τον εξοπλισμό της ΔΕΗ».
Το περίγραμμα του «λουκέτου»
Ο πρώην πρόεδρος της ΔΕΗ υπογραμμίζει πως άμεσα ωφελούμενοι από την κυβερνητική πολιτική είναι οι εισαγωγείς και παραγωγοί φυσικού αερίου, οι εφοπλιστές, οι οποίοι μεταφέρουν το υγροποιημένο φυσικό αέριο και φυσικά οι Αμερικανοί που θέλουν να φέρουν το –πανάκριβο- υγροποιημένο φυσικό αέριο.
Η κυβερνητική στήριξη των «συμφερόντων του φυσικού αερίου» βρίσκεται- αναφέρει ο Μαν. Παναγιωτάκης- πίσω και από την καθυστέρηση της ολοκλήρωσης έτοιμων σχεδιασμών για αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ. «Η αποθήκευση ενέργειας θα εκτόπιζε το φυσικό αέριο, διότι το βράδυ, που δεν έχουμε αέρα και ήλιο, θα μπορούσε να γίνει χρήση της ενέργειας από μπαταρίες που έχουν γεμίσει από τις ΑΠΕ».
Ο συνομιλητής μας συνθέτει το «συνολικό περίγραμμα» του λουκέτου στις λιγνιτικές μονάδες προθέτοντας άλλες δύο σημαντικές παραμέτρους. Η πρώτη σχετίζεται με την τοποθέτηση φωτοβολταϊκών σε «επίκαιρα σημεία» ώστε «να μην μπορεί να γίνει εξόρυξη ξανά». Ως παράδειγμα φέρνει την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών στο «νότιο πεδίο». Το συγκεκριμένο είναι ένα μεγάλο ορυχείο που «τροφοδοτεί κυρίως τον Άγιο Δημήτριο –σ.σ. ατμοηλεκτρικός σταθμός- αλλά έχει και την Πτολεμαΐδα 5». Και συνεχίζει: «Τοποθετούν αυτές τις εγκαταστάσεις στην ‘’αυλή λιγνίτη’’, όπως λέγεται στην τεχνική ορολογία, καθώς στον χώρο αυτό, εναποτίθεται ο λιγνιτής, μπροστά στις μονάδες, και από εκεί και έπειτα στις μονάδες και καίγεται».
Σε άλλες περιπτώσεις, όπως αυτήν του Ατμοηλεκτρικού Σταθμού (ΑΗΣ) Αγίου Δημητρίου ο τερματισμός λειτουργίας της μονάδας περνά μέσα από τη μετατροπή του χώρου απόθεση σε μονάδα «data center». «Δεν είμαστε αντίθετοι με τη δημιουργία του κέντρου δεδομένων, πάντα βέβαια υπό όρους. Ωστόσο, θα μπορούσαμε να το κάνουμε στον ΑΗΣ Καρδιάς που έχει τερματίσει τη ζωή του. Το γεγονός ότι επιλέχθηκε ο Αγ. Δημήτριος δείχνει ακριβώς τη σκοπιμότητα να παρεμποδιστεί δηλαδή η μελλοντική λιγνιτική παραγωγή».
