Ο Ερντογάν παίζει το χαρτί του χρήσιμου εταίρου.
Του Γιώργου Κύρτσου
Η Τουρκία αξιοποίησε τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ, που πραγματοποιήθηκε στην Άγκυρα, για να προβάλει τα επιτεύγματα της πολεμικής της βιομηχανίας.Παρουσιάζεται πλέον στις κυβερνήσεις των κρατών μελών της ΕΕ-27 σαν αναγκαίος και χρήσιμος εταίρος στους εξοπλισμούς.
Παίζει σε ένα γήπεδο όπου η Ελλάδα ουσιαστικά δεν υπάρχει και με την ανάπτυξη της διμερούς συνεργασίας με κράτη μέλη της ΕΕ-27 παρακάμπτει τους όποιους πολιτικούς και θεσμικούς περιορισμούς στην υπό διαμόρφωση ευρωπαϊκή αμυντική συνεργασία.
Οι ευρωπαίοι εταίροι ανταποκρίνονται με ενθουσιασμό στα ανοίγματα Ερντογάν και η ελληνική πλευρά δεν έχει τίποτα να αντιπροτείνει..
Ερντογάν κατά περιορισμών
Σε ομιλία του στο τέλος της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ο Ερντογάν παρουσίασε τα επόμενα βήματα για την ανάπτυξη της τουρκικής αμυντικής-πολεμικής βιομηχανίας.
Τόνισε ότι το μεγαλύτερο επίτευγμα της Τουρκίας στη διάρκεια των τελευταίων ετών είναι η βιομηχανική, τεχνολογική ανάπτυξη στον τομέα της άμυνας.
Ανακοίνωσε ότι η Τουρκία θα πιάσει τον στόχο του ΝΑΤΟ για ετήσιες αμυντικές δαπάνες 3,5% του ΑΕΠ πριν το 2030 και υποστήριξε ότι ήδη δαπανά ένα πρόσθετο 1,5% του ΑΕΠ για ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της ασφάλειας, σύμφωνα με τη δέσμευση προς το ΝΑΤΟ.
Ο Ερντογάν ανακοίνωσε επίσης επένδυση 24 δις. για την ανάπτυξη του Χαλύβδινου Θόλου αντιαεροπορικής, αντιπυραυλικής άμυνας.
Κάλεσε τη συμμαχία να καταργήσει τους περιορισμούς στην αμυντική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών. Με τον τρόπο αυτό μεγάλωσε την πίεση στους ευρωπαίους εταίρους που συμμετέχουν στο ΝΑΤΟ να εντάξουν την Τουρκία στην ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική ξεπερνώντας αντιρρήσεις και δισταγμούς.
Εμφανίστηκε νατοϊκότερος των νατοϊκών για να ενισχύσει κι άλλο την ευρωπαϊκή θέση της Τουρκίας.
Η Γραμματεία των Αμυντικών Βιομηχανιών,που επιβλέπει και συντονίζει τον αμυντικό τομέα της Τουρκίας έδωσε τα ακόλουθα στοιχεία για να ενισχύσει την επιχειρηματολογία Ερντογάν.
Οι εξαγωγές της Τουρκίας σε πολεμοφόδια, οπλικά συστήματα και προϊόντα αεροδιαστημικής, ξεπέρασαν τα 11 δις. δολάρια το 2025. Την πολεμική βιομηχανία αποτελούν 4000 εταιρίες που αναπτύσσουν 1400 προγράμματα.
56% των εξαγωγών της τουρκικής αμυντικής-πολεμικής βιομηχανίας κατευθύνονται σε χώρες του ΝΑΤΟ.
Είμαστε ένας εταίρος που δίνει λύσεις και τον οποίο μπορείτε να εμπιστευθείτε, είναι η προσέγγιση του τουρκικού μάρκετιγκ σε μια εξαιρετικά ανταγωνιστική αγορά.
«Κλειδί» η Μελόνι
Στόχος του Ερντογάν δεν είναι απλά η αύξηση των εξαγωγών της τουρκικής αμυντικής-πολεμικής βιομηχανίας. Επιδιώκει επενδύσεις σε ευρωπαϊκές χώρες και συμπράξεις που εξασφαλίζουν στα τουρκικά οπλικά συστήματα ευρωπαϊκές πιστοποιήσεις, χρηματοδοτήσεις και δημιουργούν ένα πλέγμα συμφερόντων που εξουδετερώνει στην πράξη τους όποιους ευρωπαϊκούς περιορισμούς.
«Κλειδί» για την είσοδο της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή αμυντική συνεργασία είναι η Μελόνι και η Ιταλία.
Η Baykar, εταιρία του γαμπρού του Ερντογάν εξαγόρασε την ιστορική ιταλική εταιρία Piaggio Aerospace με ειδίκευση σε αεροσκάφη και κινητήρες. Στη συνέχεια προχώρησε σε σύμπραξη με τον γίγαντα της ιταλικής πολεμικής βιομηχανίας Leonardo. Mε την κοινή εταιρία LBA Systems προχωρούν στην παραγωγή εξελιγμένων επιθετικών drones και αεροσκαφών χωρίς πιλότο.
Ανακοινώθηκε ήδη ότι το αεροσκάφος χωρίς πιλότο της Baykar, Bayraktar TB3, θα αναπτυχθεί στο ιταλικό αεροπλανοφόρο Καβούρ.
Η Leonardo θα συνδυάσει το ελαφρύ μαχητικό αεροσκάφος M-346 με δύο μαχητικά αεροσκάφη χωρίς πιλότο της Baykar,τύπου Kizilelma,σε ενιαία πλατφόρμα.
Επίσης η Baykar υπέγραψε συμφωνία με την ιταλική Gruppo Esse για την ανάπτυξη αυτοματοποιημένης, ρομποτικής γραμμής παραγωγής μαχητικών αεροσκαφών χωρίς πιλότο.
Το ένα φέρνει το άλλο και οι περιορισμοί, όπως στη συμμετοχή της Τουρκίας στο χρηματοδοτικό πρόγραμμα για την ευρωπαϊκή άμυνα SAFE,παρακάμπτονται στην πράξη.
Και να μην υπάρξει πλήρης στρατηγική σύγκλιση Τουρκίας-ΕΕ λόγω πολιτικών διαφορών και αντιρρήσεων και δισταγμών κρατών μελών όπως η Ελλάδα, θα υπάρξει η μεγαλύτερης πρακτικής σημασίας βιομηχανική σύγκλιση.
Οι μιμητές
Το ιταλικό μοντέλο προωθημένης συνεργασίας στον αμυντικό τομέα Ιταλίας-Τουρκίας, βρίσκει μιμητές στην ΕΕ-27.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα η συμπαραγωγή Ισπανίας-Τουρκίας του εξελιγμένου εκπαιδευτικού αεροσκάφους Hurjet.Επίσης ισπανικές εταιρίες συνεργάζονται με τουρκικές στη ναυπήγηση του δεύτερου τουρκικού αεροπλανοφόρου. Το πρώτο, το Anadolou,είναι αντίγραφο του ισπανικού αεροπλανοφόρου βασιλιάς Χουάν Κάρλος, το δεύτερο θα είναι μεγαλύτερο και πιο εξελιγμένο.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Πολωνίας Σικόρσκι, πρόβαλε στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ, τη συνεργασία Πολωνίας-Τουρκίας στην άμυνα, σαν παράδειγμα προς μίμηση. Η Πολωνία δαπανά 4,8% του ΑΕΠ στην άμυνα. Έχει το ευρωπαϊκό ρεκόρ στις αμυντικές δαπάνες λόγω της προετοιμασίας της για ενδεχόμενη κλιμάκωση της ρωσικής επιθετικότητας στην Ουκρανία και την ευρύτερη περιοχή.
Είναι τέτοια η εκτίμηση του Σικόρσκι για τον ρόλο της Τουρκίας στους εξοπλισμούς ώστε καθιέρωσε την ομάδα Ε-5 (οι 5 μεγάλοι της Ευρώπης, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία) για να συντονίζονται καλύτερα με την Τουρκία.
Είναι τέτοια η δυναμική των πραγμάτων ώστε και η Γαλλία με παραδοσιακά δύσκολες σχέσεις με την Τουρκία και πάντα κοντά στην Ελλάδα, ξεπερνά τους δισταγμούς της και αναπτύσσει τη συνεργασία με την Τουρκία στην άμυνα.
Η γαλλική Safran συνεργάζεται με την Baykar για τον εξοπλισμό των Bayraktar TB2 με ηλεκτροοπτικά συστήματα. Η Γαλλία επίσης θα προμηθεύσει την Τουρκία με αντιαεροπορικούς πυραύλους SAMP/T οι οποίοι θεωρούνται ένα είδος ευρωπαϊκών Patriot και θα εξετάσει τη δυνατότητα συμπαραγωγής τους με τουρκική εταιρία. Οι SAMP/T παράγονται προς το παρόν από γαλλο-ιταλικό κοινοπρακτικό σχήμα. Θεωρείται ότι η Μελόνι άσκησε την επιρροή της για να χαλαρώσει η στάση Μακρόν έναντι του Ερντογάν σε ζητήματα εξοπλισμών.
Συμπέρασμα: Η Τουρκία παίζει το χαρτί της βιομηχανικής, ερευνητικής συνεργασίας στον τομέα της άμυνας για να προωθηθεί στην ευρωπαϊκή αμυντική συνεργασία. Εμείς πάμε υποχρεωτικά… πάσο λόγω έλλειψης σοβαρής αμυντικής-πολεμικής βιομηχανίας. Μετά από εικοσαετή ελληνική αδράνεια στη διάρκεια της οποίας η Τουρκία έφτασε να καλύπτει με τις δικές της εταιρίες, το 80% των αναγκών των ενόπλων δυνάμεών της, βρισκόμαστε σε ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον…
Ο Τραμπ επιβεβαίωσε τη… φήμη του στη συνάντηση με τον Ερντογάν
Οι μεγαλεπήβολες διακηρύξεις του Ντόναλντ Τραμπ… ενίοτε έως συχνά συγκρούονται με τα πραγματικά δεδομένα. Έχουμε συνηθίσει άλλωστε τον Αμερικανό πρόεδρο πολλές φορές στην προσπάθεια του να εμφανιστεί ως ο απόλυτος γεωπολιτικός “παίκτης” να προβαίνει σε υπερβολές άλλοτε με βάση, τις περισσότερες φορές χωρίς.
Μπροστά στον Τούρκο πρόεδρο, ο Αμερικανός πρόεδρος, σύμφωνα με το CNN, επανέλαβε μια σειρά από ανακριβείς, υπερβολικούς ή ήδη διαψευσμένους ισχυρισμούς, επιχειρώντας να ενισχύσει το προφίλ του ισχυρού διαπραγματευτή.
Ωστόσο, οι αναφορές του στη Γροιλανδία, στους «οκτώ πολέμους» που δήθεν τερμάτισε, στις επενδύσεις-μαμούθ στις ΗΠΑ και στη βοήθεια προς την Ουκρανία, προκάλεσαν νέα ερωτήματα για το κατά πόσο η πολιτική του αφήγηση στηρίζεται σε πραγματικά στοιχεία ή σε μια πραγματικότητα… κομμένη και ραμμένη στα μέτρα του.
Η Γροιλανδία που… «περικυκλώθηκε» μόνο στα λόγια
Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα ήρθε όταν ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ενώπιον του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι η Γροιλανδία «περιβάλλεται από κινεζικά και ρωσικά πλοία», επαναφέροντας έναν ισχυρισμό που έχει διαψευστεί κατ’ επανάληψη.
Όπως επισημαίνει το CNN, δεν υπάρχουν στοιχεία που να επιβεβαιώνουν μια τέτοια εικόνα. Αντίθετα, η κυβέρνηση και ο στρατός της Δανίας, ειδικοί σε ζητήματα ασφάλειας της Αρκτικής, αλλά και αξιωματούχοι της ίδιας της Γροιλανδίας έχουν απορρίψει τον συγκεκριμένο ισχυρισμό.
Μάλιστα, ο διοικητής των αρκτικών δυνάμεων της Δανίας είχε δηλώσει πρόσφατα ότι δεν καταγράφηκε παρουσία κινεζικών ή ρωσικών πλοίων στην περιοχή, ενώ η καθηγήτρια P. Whitney Lackenbauer, ειδική στην ασφάλεια της Αρκτικής, χαρακτήρισε τον ισχυρισμό «εντελώς επινοημένο».
Ο «ειρηνοποιός» των… οκτώ πολέμων
Στη συνέχεια, ο Αμερικανός πρόεδρος επανέλαβε ακόμη μία από τις αγαπημένες του αφηγήσεις, υποστηρίζοντας ότι έχει «διευθετήσει οκτώ πολέμους» και βρίσκεται κοντά στην επίλυση ενός ένατου.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, απέχει σημαντικά από την εικόνα που παρουσίασε.
Στη λίστα που επικαλείται ο ίδιος περιλαμβάνονται περιπτώσεις που δεν εξελίχθηκαν ποτέ σε πολεμικές συγκρούσεις, όπως η διαφωνία μεταξύ Αιγύπτου και Αιθιοπίας ή η ένταση μεταξύ Σερβίας και Κοσσυφοπεδίου.
Παράλληλα, παρουσιάζει ως λήξαντες πολέμους συγκρούσεις που συνεχίζονται είτε με διαφορετική μορφή είτε με νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν η σύγκρουση στη Γάζα, όπου οι επιχειρήσεις του Ισραήλ συνεχίζονται, αλλά και η αντιπαράθεση Ισραήλ-Ιράν, η οποία αναζωπυρώθηκε το 2026.
Οι… «εκατοντάδες δισεκατομμύρια» του Μπάιντεν
Στο στόχαστρο του Τραμπ βρέθηκε και ο προκάτοχός του, Τζο Μπάιντεν, τον οποίο κατηγόρησε ότι παρέδωσε στην Ουκρανία στρατιωτικό εξοπλισμό αξίας «εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων».
Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν επιβεβαιώνουν αυτόν τον αριθμό.
Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Κιέλου για την Παγκόσμια Οικονομία, η αμερικανική στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία ανήλθε περίπου στα 74 δισ. δολάρια, ενώ μαζί με την οικονομική και ανθρωπιστική στήριξη το συνολικό πακέτο διαμορφώνεται περίπου στα 132 δισ. δολάρια, αρκετά χαμηλότερα από τα ποσά που επικαλέστηκε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Οι επενδύσεις των… 19,2 τρισ. δολαρίων
Στο ίδιο μοτίβο κινήθηκαν και οι αναφορές του για την αμερικανική οικονομία.
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι επί των ημερών του πραγματοποιήθηκαν επενδύσεις ύψους 19,2 τρισ. δολαρίων στις ΗΠΑ, αριθμός που ούτε ο ίδιος ο Λευκός Οίκος δεν υιοθετεί.
Η επίσημη κυβερνητική ιστοσελίδα κάνει λόγο για περίπου 10,6 τρισ. δολάρια σε ανακοινώσεις επενδύσεων, αριθμός που, σύμφωνα με αναλύσεις του CNN, περιλαμβάνει μη δεσμευτικές εξαγγελίες, γενικές οικονομικές συνεργασίες και εμπορικές συμφωνίες που δεν συνιστούν πραγματικές επενδύσεις.
Τα ομοσπονδιακά στοιχεία δείχνουν ότι οι νέες άμεσες ξένες επενδύσεις στις ΗΠΑ για το 2025 ανήλθαν περίπου στα 232 δισ. δολάρια, πολύ μακριά από τα τρισεκατομμύρια που επικαλέστηκε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Επανέφερε και τη θεωρία περί «στημένων εκλογών»
Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν παρέλειψε να επαναλάβει και τον γνώριμο ισχυρισμό ότι οι εκλογές του 2020 ήταν «στημένες».
Πρόκειται για έναν ισχυρισμό που έχει απορριφθεί επανειλημμένα από τα αμερικανικά δικαστήρια, εκλογικές αρχές και ανεξάρτητους ελέγχους, χωρίς να έχει προκύψει στοιχείο που να ανατρέπει το αποτέλεσμα της αναμέτρησης, στην οποία επικράτησε ο Τζο Μπάιντεν.
Το μήνυμα προς τον Ερντογάν και οι εντυπώσεις
Πέρα από το περιεχόμενο των δηλώσεων, στη διπλωματική κοινότητα σχολιάστηκε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος επέλεξε να παρουσιάσει μπροστά στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μια εικόνα υπερενισχυμένης αμερικανικής ισχύος και προσωπικής αποτελεσματικότητας.
Ωστόσο, μεγάλο μέρος αυτής της αφήγησης βασίστηκε σε ισχυρισμούς που έχουν ήδη διαψευστεί ή δεν τεκμηριώνονται από τα διαθέσιμα στοιχεία, με αποτέλεσμα η συνάντηση να συνοδευτεί περισσότερο από νέα ερωτήματα για την αξιοπιστία των λεγομένων του παρά από τις γεωπολιτικές πρωτοβουλίες που επιχείρησε να προβάλει.
