✨Η ένταση μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν έχει δημιουργήσει ένα σύνθετο γεωπολιτικό τοπίο με κινδύνους για απρόβλεπτες συνέπειες στην περιοχή και παγκοσμίως.

✨Σχέδια για γρήγορη στρατιωτική νίκη, όπως η κατάληψη του νησιού Χαρκγ, ενδέχεται να μην περιορίσουν ουσιαστικά την ικανότητα του Ιράν να ελέγχει το Στενό του Ορμούζ.

✨Μια πρόωρη λήξη των επιχειρήσεων χωρίς εξουδετέρωση της ιρανικής απειλής μπορεί να θεωρηθεί στρατηγική νίκη της Τεχεράνης και σημαντική ενίσχυση της Κίνας.

✨Η Ουάσιγκτον δεν έχει βρει ασφαλή τρόπο να περιορίσει την ιρανική δύναμη χωρίς να προκαλέσει ευρύτερη σύγκρουση, καθιστώντας δύσκολη την επίτευξη καθαρής νίκης.

Η παρατεταμένη ένταση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και το Ιράν διαμορφώνει ένα γεωπολιτικό σκηνικό στο οποίο η αναζήτηση μιας γρήγορης εξόδου από τη σύγκρουση μπορεί να οδηγήσει σε συνέπειες πολύ διαφορετικές από εκείνες που επιδιώκει η Ουάσιγκτον. Στους αμερικανικούς πολιτικούς και μιντιακούς κύκλους ενισχύεται η άποψη ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να «ανακοινώσει τη νίκη» και να κλείσει τον κύκλο των στρατιωτικών επιχειρήσεων, παρουσιάζοντας την εξέλιξη ως επιτυχία της αμερικανικής στρατηγικής.

Ωστόσο, μια τέτοια επιλογή ενδέχεται να παράγει το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα: να μετατραπεί σε μια στρατηγική νίκη για το Ιράν και ταυτόχρονα σε μια σημαντική γεωπολιτική ενίσχυση της Κίνας, αναδιαμορφώνοντας τις ισορροπίες στην ενέργεια, στο εμπόριο και στη διεθνή ισχύ.

Όσο η κρίση βαθαίνει, στο περιβάλλον του Ντόναλντ Τραμπ ακούγονται ολοένα και πιο συχνά φωνές που εισηγούνται στον Αμερικανό πρόεδρο να ανακοινώσει το τέλος των επιχειρήσεων και να παρουσιάσει το αποτέλεσμα ως επιτυχία. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο κυκλοφορούν και σενάρια για μια εντυπωσιακή κίνηση που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως συμβολικό «φινάλε» της σύγκρουσης: την κατάληψη του νησιού Χαρκγ στον Περσικό Κόλπο.

Το νησί αυτό έχει ξεχωριστή σημασία, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 90% των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου. Η λογική όσων υποστηρίζουν ένα τέτοιο σχέδιο είναι ότι μια επιτυχής επιχείρηση θα επέτρεπε στον Τραμπ να εμφανιστεί ως νικητής και να ανακοινώσει το τέλος του πολέμου, βάζοντας μια θεαματική τελεία στη σύγκρουση. Παράλληλα, σε διεθνή μέσα ενημέρωσης διατυπώνονται εκτιμήσεις ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ θα μπορούσαν να περιορίσουν τις αεροπορικές επιθέσεις και να μεταφέρουν τη σύγκρουση σε ένα άλλο επίπεδο, βασισμένο περισσότερο σε μυστικές επιχειρήσεις, σε επιχειρήσεις πληροφοριών και σε στοχευμένες ενέργειες κατά της ιρανικής ηγεσίας.

• Στην πράξη, όμως, η εικόνα είναι πολύ πιο σύνθετη. Για τον Ντόναλντ Τραμπ, μια γρήγορη έξοδος από τη σύγκρουση δεν είναι τόσο εύκολη όσο φαίνεται. Θεωρητικά θα μπορούσε να ανακοινώσει ακόμη και αύριο τον τερματισμό των επιχειρήσεων. Αν όμως το Ιράν διατηρήσει σε μεγάλο βαθμό τις στρατιωτικές δυνατότητες που του επιτρέπουν να απειλεί ή και να μπλοκάρει το Στενό του Ορμούζ, τότε η εικόνα της αμερικανικής «νίκης» θα μετατραπεί σε στρατηγική ήττα.

Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί ένα από τα κρισιμότερα περάσματα για τη διεθνή διακίνηση πετρελαίου. Ένα τεράστιο μέρος των παγκόσμιων ενεργειακών ροών περνά από εκεί. Αν η Τεχεράνη κατορθώσει να αποδείξει ότι μπορεί να ελέγχει ή να διακόπτει τη ναυσιπλοΐα στη θαλάσσια αυτή οδό, τότε δεν θα έχει απλώς απορροφήσει την πίεση των αντιπάλων της· θα έχει αποκτήσει ένα ισχυρό γεωπολιτικό εργαλείο πίεσης με παγκόσμιο αποτύπωμα.

Αυτό είναι και το σενάριο που ανησυχεί πολλούς αναλυτές. Αν ο Τραμπ κλείσει τον κύκλο της σύγκρουσης χωρίς να έχει εξουδετερώσει αυτή τη δυνατότητα του Ιράν, τότε η Τεχεράνη θα μπορεί να εμφανιστεί ως η δύναμη που απέκρουσε την αμερικανοϊσραηλινή πίεση και διατήρησε τον έλεγχο ενός κρίσιμου ενεργειακού περάσματος. Σε μια τέτοια εξέλιξη, ο πραγματικός «νικητής» δεν θα είναι μόνο το Ιράν, αλλά και η Κίνα.

• Το Πεκίνο αποτελεί τον βασικό αγοραστή ιρανικού πετρελαίου και έναν από τους σημαντικότερους στρατηγικούς εταίρους της Τεχεράνης. Αν η ιρανική ηγεσία αποκτήσει τη δυνατότητα να επηρεάζει αποφασιστικά τη διέλευση των δεξαμενόπλοιων από το Στενό του Ορμούζ, τότε θα μπορούσε να επιβάλει νέους όρους στο διεθνές εμπόριο ενέργειας. Ήδη έχουν εμφανιστεί ενδείξεις προς αυτή την κατεύθυνση. Ιρανικές φωνές έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι η διέλευση πετρελαιοφόρων θα μπορούσε να συνδέεται με τον τρόπο πληρωμής του πετρελαίου, με την ιδέα ότι τα φορτία που εξοφλούνται σε κινεζικό γουάν θα μπορούσαν να ευνοούνται έναντι εκείνων που τιμολογούνται σε δολάρια.

Αν μια τέτοια πρακτική παγιωθεί, τότε δεν θα πρόκειται απλώς για μια περιφερειακή εξέλιξη. Θα είναι μια αλλαγή με βαθιές συνέπειες για το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα, καθώς θα αμφισβητεί ευθέως την κυριαρχία του δολαρίου στις διεθνείς ενεργειακές συναλλαγές. Με άλλα λόγια, μια σύγκρουση που ξεκίνησε με στόχο να περιορίσει την ισχύ του Ιράν και να ενισχύσει την αμερικανική επιρροή στην περιοχή, μπορεί να καταλήξει να ενισχύσει ταυτόχρονα την Τεχεράνη και το Πεκίνο.

Σε αυτό το πλαίσιο, το σχέδιο κατάληψης του νησιού Χαρκγ δεν φαίνεται να λύνει το βασικό πρόβλημα. Ακόμη κι αν μια τέτοια επιχείρηση πραγματοποιούνταν, δύσκολα θα επηρέαζε άμεσα την κατάσταση στο Στενό του Ορμούζ, καθώς το νησί βρίσκεται σε διαφορετικό σημείο του Περσικού Κόλπου. Θα μπορούσε, ασφαλώς, να επιφέρει σοβαρό πλήγμα στην ιρανική οικονομία, αλλά δεν είναι βέβαιο ότι θα οδηγούσε την Τεχεράνη σε συνθηκολόγηση.

Αντίθετα, θα μπορούσε να επιταχύνει μια επικίνδυνη κλιμάκωση. Το Ιράν θα είχε κίνητρο να απαντήσει με μαζικά πλήγματα κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων σε ολόκληρη την περιοχή, απειλώντας όχι μόνο τις υποδομές του Περσικού Κόλπου, αλλά και τη σταθερότητα των αραβικών μοναρχιών. Οι συνέπειες μιας τέτοιας εξέλιξης θα ήταν βαριές: αναταραχή στις αγορές, εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου και νέα αβεβαιότητα για την παγκόσμια οικονομία.

• Υπάρχει, επίσης, και μια ακόμη παράμετρος: το ίδιο το Χαρκγ θα μπορούσε να μετατραπεί σε παγίδα για τις αμερικανικές δυνάμεις. Ένα κατεχόμενο νησί, εκτεθειμένο σε συνεχή πλήγματα από πυραύλους, drones ή άλλες μορφές ασύμμετρης πίεσης, θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μόνιμη εστία φθοράς για τις Ηνωμένες Πολιτείες, χωρίς καμία εγγύηση πολιτικού ή στρατιωτικού οφέλους.
•  

Για όλους αυτούς τους λόγους, μια πρόωρη λήξη των επιχειρήσεων θα μπορούσε να εκληφθεί ως στρατηγική επιτυχία της Τεχεράνης. Αυτό εξηγεί γιατί ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται επιφυλακτικός απέναντι στην ιδέα ενός άμεσου τερματισμού της σύγκρουσης. Ο ίδιος έχει αφήσει να εννοηθεί ότι οι όροι για μια συμφωνία παύσης των επιθέσεων δεν είναι ακόμη ικανοποιητικοί.

Το βασικό πρόβλημα για την Ουάσιγκτον είναι ότι δεν έχει βρεθεί, τουλάχιστον έως τώρα, ένας τρόπος να περιοριστεί ουσιαστικά η ικανότητα του Ιράν να απειλεί το Στενό του Ορμούζ χωρίς να ανοίξει ο δρόμος για μια εξαιρετικά επικίνδυνη χερσαία σύγκρουση. Οι βομβαρδισμοί και τα στοχευμένα πλήγματα δεν έχουν αποδειχθεί επαρκή για να παραλύσουν την ιρανική δυνατότητα αντίστασης, ενώ μια γενικευμένη στρατιωτική επιχείρηση συνεπάγεται τεράστιο ρίσκο.

Έτσι, παρά την κόπωση που προκαλεί η παρατεταμένη ένταση, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν φαίνεται να διαθέτουν εύκολη διέξοδο. Μια βιαστική αποχώρηση θα μπορούσε να εκληφθεί ως παραχώρηση στρατηγικού πλεονεκτήματος στην Τεχεράνη και στο Πεκίνο. Και αυτό ακριβώς είναι που μετατρέπει τον πόλεμο σε παγίδα: όσο περισσότερο διαρκεί, τόσο αυξάνει το κόστος του· αλλά αν τελειώσει χωρίς καθαρό αποτέλεσμα, ο Τραμπ κινδυνεύει να χαρίσει στο Ιράν και στην Κίνα μια νίκη πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που επιδίωκε να αποτρέψει.