Άρης Χατζηγεωργίου
Ηρθαν να αξιολογήσουν τα μέτρα που ελήφθησαν μετά το σιδηροδρομικό έγκλημα των Τεμπών, αλλά δεν μπήκαν καν μέσα σε ελληνικό τρένο! Η τριήμερη επίσκεψη αντιπροσωπείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ολοκληρώθηκε χθες με την επικεφαλής της, Dolors Montserrat του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, να απαντά βιαστικά σε ελάχιστες ερωτήσεις, δηλώνοντας «ήσυχη» από τις διαβεβαιώσεις που της έδωσαν ότι υπάρχει πρόοδος στα συστήματα ασφαλείας και «εμπιστοσύνη στην ελληνική Δικαιοσύνη».
Ως άλλος «Πόντιος Πιλάτος», η Ισπανίδα πολιτικός δεν θέλησε να μιλήσει για τη συγκάλυψη των ευθυνών στη διερεύνηση του ατυχήματος και την απαξίωση που συνεχίζει να βιώνει ο ελληνικός σιδηρόδρομος, αλλά απλώς μετέφερε τις διαβεβαιώσεις που έλαβε από την ελληνική κυβέρνηση και τις «ανεξάρτητες αρχές» –τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ) και τον φορέα διερεύνησης ΕΟΔΑΣΑΑΜ– ότι λαμβάνονται μέτρα προκειμένου να μην επαναληφθεί ένα τόσο τραγικό γεγονός.
Η Dolors Montserrat δήλωσε «ήσυχη» από τις διαβεβαιώσεις που της έδωσαν ότι υπάρχει πρόοδος στα συστήματα ασφαλείας και «εμπιστοσύνη στην ελληνική Δικαιοσύνη»
Τριάμισι χρόνια μετά το δυστύχημα των Τεμπών, η τριήμερη διερευνητική επίσκεψη της αντιπροσωπείας κατέληξε σε αφόρητες γενικότητες και ένα «πλυντήριο» για την ελληνική κυβέρνηση με δεδομένο ότι η Νέα Δημοκρατία συμμετέχει στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, το οποίο επέβαλε στελέχη της κυβερνητικής παράταξης στα όργανα της Ευρωπαϊκής Ενωσης που εποπτεύουν τις μεταφορές, δηλαδή τον Απόστολο Τζιτζικώστα και την Ελίζα Βόζεμπεργκ.
Υπενθυμίζεται ότι μία βδομάδα νωρίτερα, η «Εφ.Συν.» είχε προαναγγείλει την επίσκεψη της αντιπροσωπείας («Ευρωπαϊκός έλεγχος για το έγκλημα των Τεμπών», 15/9/26). Στο ρεπορτάζ, μάλιστα, περιγράφαμε την προσπάθεια του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος να αλλάξει η ατζέντα των συναντήσεων και να μην υπάρξει επίσκεψη στον τόπο του δυστυχήματος ή συνάντηση με το σωματείο των μηχανοδηγών που κατήγγειλε τα ελλιπή συστήματα ασφαλείας πριν από τα Τέμπη και τον Δ. Κουρέτα.
Τελικά, η αντιπροσωπεία βρέθηκε στα Τέμπη, αλλά συναντήθηκε και με τον περιφερειάρχη Θεσσαλίας, Δημήτρη Κουρέτα, που έδωσε τα στοιχεία για τις τότε απευθείας αναθέσεις σε εταιρείες-φαντάσματα που ανέλαβαν το «μπάζωμα» στον τόπο του εγκλήματος, μεταφέροντας μαζί με τα συντρίμμια και ανθρώπινα υπολείμματα στον χώρο φύλαξης στο Κουλούρι.
Με όσο γίνεται πιο στρογγυλεμένο τρόπο, η Montserrat ανέφερε σχετικά ότι «αναγνωρίσαμε τις σοβαρές ανησυχίες που εκφράστηκαν σχετικά με την κατάσταση της σιδηροδρομικής υποδομής κατά τον χρόνο του ατυχήματος, καθώς και τη διαχείριση του τόπου του ατυχήματος αμέσως μετά, η οποία βρίσκεται πλέον υπό δικαστικό έλεγχο από τα ελληνικά δικαστήρια». Εσπευσε επίσης να τονίσει ότι «το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Επιτροπή Αναφορών δεν είναι δικαστική αρχή» και ακόμα την «πλήρη εμπιστοσύνη στην ανεξαρτησία των ελληνικών δικαστικών αρχών και στην ικανότητά τους να ασκούν τις αρμοδιότητές τους».
Ψέλλισε ελάχιστα περί διαφάνειας και τη σημασία τής «ορθά διαχειριζόμενης χρηματοδότησης της Ε.Ε.», λες και δεν έχει ακούσει τίποτε για τις πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, και είπε ότι οι ανταλλαγές απόψεων στην τριήμερη επίσκεψη «παρείχαν πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά τη βελτίωση της ασφάλειας των σιδηροδρόμων», αφήνοντας μικρό παραθυράκι στις «ανησυχίες σχετικά με τον ρυθμό υλοποίησης, ιδίως την έλλειψη πλήρους ανάπτυξης του συστήματος ETCS και την ανάγκη για περαιτέρω επενδύσεις, οι οποίες είναι σημαντικές για την ανάκτηση της εμπιστοσύνης του κοινού».
Υπενθυμίζεται ότι η συγκεκριμένη επίσκεψη ευρωβουλευτών έγινε στο πλαίσιο της αναφοράς που κατέθεσε το 2024 ο Σύλλογος Πληγέντων, όμως η Ευρωπαϊκή Ενωση είχε ήδη επιληφθεί στο θέμα των Τεμπών μέσω της Κομισιόν και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Σιδηροδρόμων (ERA) που ήδη από το 2023 διαπίστωνε την έλλειψη ενός φορέα ικανού να έχει την ευθύνη για την ασφάλεια των σιδηροδρομικών συστημάτων.
Το σύστημα αυτόματης πέδησης και οι χαμένοι φάκελοι
Ενα από τα ελάχιστα ερωτήματα που δέχθηκε η Montserrat, «για να μη χάσει το αεροπλάνο», αφορούσε μοιραία το σύστημα αυτόματης πέδησης τρένων ETCS που ξεκίνησε να εγκαθίσταται από το 2007 αλλά ακόμα και σήμερα δεν λειτουργεί. Κάπου εκεί ξεκίνησε το παιχνίδι με τις λέξεις, που αρέσει και στην ελληνική κυβέρνηση η οποία εδώ και μήνες έλεγε ότι έχει εγκατασταθεί, μέχρι που ο επικεφαλής του ΟΣΕ παραδέχθηκε στη Βουλή ότι δεν λειτουργεί.
Η αντιπρόεδρος της Επιτροπής Αναφορών μετέφερε τις διαβεβαιώσεις της ΡΑΣ και του ΕΟΔΑΣΑΑΜ ότι στον κεντρικό άξονα Αθήνα – Θεσσαλονίκη το ETCS εφαρμόζεται, αλλά «όχι 100% λειτουργικό»… Ανέφερε ότι εκκρεμεί η πιστοποίηση-έγκριση κάποιων τμημάτων, ενώ αργότερα μάθαμε ότι υπάρχει μια χαρακτηριστική διάσταση απόψεων ανάμεσα στους εμπλεκόμενους. Ενώ, δηλαδή, ο ΟΣΕ ενημέρωσε ότι έχουν σταλεί στη ΡΑΣ οι φάκελοι για όλα τα τμήματα που εκκρεμούν, η ΡΑΣ απάντησε στις συναντήσεις ότι κάποιοι φάκελοι ακόμη αναμένονται.
Πάντως, η Ισπανίδα πολιτικός (πρώην υπουργός Υγείας στην κυβέρνηση Ραχόι) φρόντισε να χρυσώσει το χάπι λέγοντας ότι έχει διαβεβαιώσεις πως έως το 2030 θα λειτουργεί ETCS σε ολόκληρο το ελληνικό δίκτυο (ακόμα και στον οδοντωτό ή το τρενάκι του Πηλίου άραγε;) και τότε η Ελλάδα θα είναι πιο μπροστά ακόμα και από την Ισπανία!!!
Railway και εις τας Ευρώπας
Η αναφορά της ευρωβουλεύτριας που προκάλεσε ρίγη συγκινήσεως στην ελληνική κυβέρνηση ήταν εκείνη σχετικά με το σύστημα εντοπισμού τρένων μέσω δορυφόρου, το railway.gov.gr. Εκανε ειδική αναφορά στο σύστημα αυτό που στήθηκε για να δείχνει τη θέση των ελάχιστων τρένων που κυκλοφορούν (δύο ημερησίως Αθήνα – Θεσσαλονίκη έναντι 12 στο παρελθόν) και να προλαμβάνει, υποτίθεται, τις μετωπικές συγκρούσεις.
Υπενθυμίζεται ότι το σύστημα αυτό δεν υπάγεται στα πιστοποιημένα συστήματα που ισχύουν στην Ευρώπη, καθώς εκεί λειτουργούν κανονικά τα κλασικά, τηλεδιοίκηση-σηματοδότηση, ETCS όπου χρειάζεται και GSMR για απρόσκοπτες επικοινωνίες. Χαρακτήρισε το σύστημα αυτό «θετική εμπειρία για άλλες χώρες», ασχέτως του αν κάποιος που θα δει δύο τρένα στην ίδια γραμμή θα πρέπει να γυρίσει σε κάποιο από τα πιστοποιημένα συστήματα προκειμένου να ειδοποιήσει τον μηχανοδηγό για την επικίνδυνη πορεία.
Μαθήματα
Η αντιπροσωπεία των ευρωβουλευτών δεν ταξίδεψε με ένα ελληνικό τρένο, αλλά επισκέφθηκε το Κέντρο Ελέγχου Κυκλοφορίας, που επί Τεμπών δεν λειτουργούσε, στη Λάρισα. Η «Εφ.Συν.» υπέβαλε ερώτημα για την εκπαίδευση του κρίσιμου προσωπικού, όπως οι σταθμάρχες, και τις προσλήψεις που εκκρεμούν από το 2022. Η Montserrat απάντησε πως «μίλησε με τα συνδικάτα» και της είπαν «πως παρέχεται εκπαίδευση και ότι πρέπει να βελτιώνεται συνεχώς». Η αλήθεια είναι πως η επίσης βιαστική συνάντηση με τα συνδικάτα έγινε λίγο πριν από τη συνέντευξη Τύπου και εκεί ακούστηκαν παράπονα για τις απολύσεις στη Hellenic Train (χθες τις κατήγγειλε και το ελεγχόμενο από τη γαλάζια ΔΑΚΕ σωματείο) και τις προσλήψεις στον ΟΣΕ. Η επικεφαλής, πάντως, έκλεισε τις απαντήσεις της λέγοντας πως οι ευρωβουλευτές φεύγουν «πολύ καθησυχασμένοι, ήρεμοι και σίγουροι, επειδή όλοι, ακόμα και τα θύματα, είπαν ότι πιστεύουν και εμπιστεύονται πλήρως την ανεξαρτησία του ελληνικού δικαστικού συστήματος και την ικανότητά του να επιλύσει αυτήν την υπόθεση», αλλά και ότι εξάγονται μαθήματα προκειμένου «να μην υπάρξει ποτέ ξανά ατύχημα σαν αυτό στην Ελλάδα, ούτε στην Ελλάδα ούτε πουθενά».
«Τριάμισι χρόνια μετά το έγκλημα στα Τέμπη, τα βασικά συστήματα ασφάλειας και επικοινωνίας του σιδηροδρόμου, ETCS και GSM-R, εξακολουθούν να μη βρίσκονται σε πλήρη λειτουργία στο σύνολο του δικτύου, όπως αναδείχθηκε κατά την επίσκεψή μας στη Λάρισα και την Αθήνα, στο πλαίσιο της αποστολής της Επιτροπής Αναφορών (PETI) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου», ανέφεραν σε κοινή τους δήλωση οι ευρωβουλευτές Γιάννης Μανιάτης και Isilda Gomes που συμμετείχαν στην αποστολή ως μέλη της πολιτικής ομάδας των Σοσιαλδημοκρατών.
«Σε αντίθεση με τις δηλώσεις εφησυχασμού από την επικεφαλής της αποστολής της Επιτροπής Αναφορών, Ντ. Μονσεράτ, περί “προόδου που έχει σημειωθεί και της βελτίωσης της ασφάλειας των σιδηροδρόμων”, η κατάσταση στον σιδηρόδρομο σε Ελλάδα και Ε.Ε., εν έτει 2026, παραμένει επικίνδυνη, καθώς το σύστημα αυτόματης πέδησης ETCS δεν έχει ακόμα υλοποιηθεί σε όλο το εθνικό δίκτυο, ενώ παραμένει τραγική η υποστελέχωση στον σιδηρόδρομο και το ολοκληρωμένο σύστημα ασφαλείας ERTMS λειτουργεί μόλις στο 18% του βασικού σιδηροδρομικού δικτύου», σχολίασε η ευρωομάδα του ΚΚΕ.
Τελευταία η Ελλάδα
Μέχρι να πιάσουν τόπο αυτά τα μαθήματα, πάντως, η Ελλάδα παραμένει τελευταία στη χρήση του τρένου από τους πολίτες της, σύμφωνα και με τα τελευταία στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Το 2024 στη χώρα μας καταγράφηκαν μόλις 1,4 ταξίδια με τρένο ανά κάτοικο, έναντι 1,8 στη Λιθουανία και 3,3 στη Βουλγαρία, με την εικόνα να είναι αβυσσαλέα αντίστροφη στις αναπτυγμένες χώρες όπως η Αυστρία (35,6 ταξίδια), η Δανία (35,2) και το Λουξεμβούργο (46,2).
Πήραν το λεωφορείο!
Η ομάδα των ευρωβουλευτών κατανάλωσε έξι ολόκληρες ώρες από τις λιγοστές που διέθετε στην Ελλάδα για να μετακινηθεί προχθές από τη Λάρισα στην Αθήνα με λεωφορείο! Το γεγονός είναι απολύτως ενδεικτικό του πού οδηγεί η απαξίωση του ελληνικού σιδηροδρόμου, αφού, εάν λειτουργούσε σωστά, θα μπορούσαν εύκολα να καλύψουν την απόσταση στον μισό χρόνο. Και να δουν εάν πραγματικά έχουν παραδοθεί τα έργα που η κυβέρνηση υποσχόταν να τελειώσουν από τον περασμένο Ιούλιο.
Προκλητική διάταξη «βγάζει λάδι» κατηγορούμενους για τον ΟΠΕΚΕΠΕ
Η κυβέρνηση επιχειρεί να νομιμοποιήσει τις παράνομες επιδοτήσεις που έγιναν την περίοδο 2018-2022 ενώ η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ερευνά υποθέσεις απάτης
Με ένα άρθρο που εμφανίστηκε χωρίς να έχει προηγηθεί διαβούλευση, κυριολεκτικά στο «και πέντε» σε νομοσχέδιο του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, επιχειρεί η κυβέρνηση να νομιμοποιήσει τις παράνομες επιδοτήσεις που έγιναν την περίοδο 2018-2022 και να «βγάλει λάδι» κατηγορούμενους στην πολύκροτη υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ κι ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη δικαστικές διαδικασίες. Αυτό κατήγγειλε σύσσωμη η αντιπολίτευση, κάνοντας λόγο για κουκούλωμα πτυχών του σκανδάλου και προσπάθεια «αμνήστευσης» κατηγορουμένων, ζητώντας να αποσυρθεί η διάταξη καθώς υπάρχουν ασάφειες που ενδέχεται να ακυρώσουν κρίσιμους ελέγχους.
Ο λόγος για το άρθρο 74, σύμφωνα με το οποίο ρυθμίζεται αναδρομικά η εκκαθάριση των Ενιαίων Αιτήσεων Ενίσχυσης 2018-2022, όχι μόνο για την πληρωμή αλλά και για τον έλεγχο και την ανάκτηση ενισχύσεων, ενώ προβλέπεται ότι κατά την εκκαθάριση δεν λαμβάνονται υπόψη δεδομένα των δασικών χαρτών. Η συγκεκριμένη ρύθμιση εμφανίζεται σε μια χρονική στιγμή κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ερευνά υποθέσεις απάτης στις αγροτικές ενισχύσεις για την επίμαχη περίοδο, με ψευδείς δηλώσεις βοσκοτόπων και εικονική εμφάνιση γεωργικής δραστηριότητας. Μόλις τον περασμένο Ιούλιο, 57 άτομα καταδικάστηκαν για απάτη ύψους 1,7 εκατομμυρίων ευρώ προς το Εθνικό Απόθεμα για τα έτη 2019-2022.
Εντονες αντιδράσεις
Η επίμαχη διάταξη που πυροδότησε τις διαμαρτυρίες της αντιπολίτευσης προστέθηκε στο νομοσχέδιο για τον νέο αλιευτικό κώδικα ενώ είχε σχεδόν ολοκληρωθεί η επεξεργασία του στην αρμόδια Επιτροπή της Βουλής και αναμένεται να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη σύγκρουση σήμερα, καθώς εισάγεται για ψήφιση στην Ολομέλεια.
Το θέμα ανέδειξε αρχικά ο ΣΥΡΙΖΑ. Ο τομεάρχης Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Θεόφιλος Ξανθόπουλος δήλωσε ότι πρόκειται για «νυχτερινή τροπολογία» και η κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει άμεσα γιατί μια τόσο κρίσιμη διάταξη προστέθηκε μετά τη δημόσια διαβούλευση, ποιες εκκρεμείς υποθέσεις ελέγχου και ανάκτησης ενισχύσεων επηρεάζει και εάν έχει ενημερωθεί σχετικά η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. «Σε μια περίοδο που το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ βρίσκεται υπό ευρωπαϊκή δικαστική διερεύνηση, καμία κυβερνητική παρέμβαση δεν μπορεί να αφήνει σκιές ως προς τον έλεγχο και την ανάκτηση παράνομων ενισχύσεων» δήλωσε και ζήτησε την απόσυρσή του και πλήρη διαφάνεια για τις συνέπειες της ρύθμισης.
«Προκλητική» χαρακτήρισε τη διάταξη ο Παναγιώτης Δουδωνής από το ΠΑΣΟΚ, κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι προσπαθεί να βγάλει λάδι τους απατεώνες του ΟΠΕΚΕΠΕ, αμνηστεύοντας και δίνοντας νομική βάση στον πυρήνα της απάτης. «Το ερώτημα είναι ποια συμφέροντα υπηρετεί, ποιοι την πιέζουν προς αυτή την κατεύθυνση και πώς είχε το θράσος να νομίζει ότι όλα αυτά θα περάσουν κάτω από το ραντάρ», όπως είπε.
Τη απόσυρσή της ζήτησε ο Κωνσταντίνος Μεταξάς του ΚΚΕ, λέγοντας πως με αυτήν ξεμπλοκάρονται οι πληρωμές για την περίοδο που έγιναν οι μεγάλες απάτες με τα βοσκοτόπια. «Η εκκαθάριση γίνεται με τα δεδομένα που είχε τότε το σύστημα και όχι με νέα αυστηρότερα κριτήρια όπως οι Δασικοί Χάρτες. Κλείνετε εκκρεμότητες την ώρα που η έρευνα βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη» πρόσθεσε.
«Κουκούλωμα», κατήγγειλε και ο Κώστας Μπούμπας από την Ελληνική Λύση. «Επειδή δήλωναν βοσκοτόπια χωρίς ζώα, έρχεστε τώρα εσείς για τη χρονική περίοδο 2018-2022 τους παράνομους να τους κάνετε νόμιμους» σημείωσε, ενώ η Ζωή Κωνσταντοπούλου υπογράμμισε πως «φωτογραφίζετε όλες τις παράνομες ενισχύσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ, ξεπλένοντας ποινικές ευθύνες».
«Διόρθωση μιας “αδικίας”»
Από την πλευρά του, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης αρνείται τις κατηγορίες της αντιπολίτευσης και δηλώνει πως η συγκεκριμένη διάταξη δεν νομιμοποιεί παράνομες επιδοτήσεις, δεν αλλάζει τους κανόνες επιλεξιμότητας και δεν σταματά κάποιον έλεγχο. Αντίθετα, «πρόκειται για διόρθωση μιας “αδικίας” προκειμένου όσοι δικαιούνται να λάβουν τα χρήματά τους, έστω και ετεροχρονισμένα», όπως ανέφερε ο υφυπουργός Θανάσης Καββαδάς. «Η διάταξη δεν κάνει επιλέξιμο κάποιον που δεν ήταν νωρίτερα και δεν καταργεί κανέναν από τους ελέγχους. Μιλάμε για τις δηλώσεις της περιόδου 2018-2022. Πρώτον για αγροτεμάχια που είχαν δηλωθεί κανονικά, δεύτερον γι’ αυτά στα οποία υπήρχε πραγματική επιλέξιμη αγροτική δραστηριότητα και τρίτον στα αγροτεμάχια που πληρούσαν τις προϋποθέσεις που ίσχυαν εκείνη την περίοδο», υποστήριξε ο υφυπουργός, επιμένοντας πως οι όροι και οι προϋποθέσεις της επιλεξιμότητας δεν αλλάζουν και πως η συγκεκριμένη ρύθμιση αφορά αποκλειστικά τα δεδομένα που λαμβάνονται υπόψη κατά την εκκαθάριση αυτών των ετών.
«Οποιος είχε δηλωμένη και επιλέξιμη δραστηριότητα και πληρούσε τις προϋποθέσεις που ίσχυαν τότε θα πληρωθεί όσα δικαιούται. Οποιος δεν τις πληρούσε δεν αποκτά σήμερα δικαίωμα επειδή ψηφίστηκε αυτή η διάταξη», πρόσθεσε ο κ. Καββαδάς, εξηγώντας: «Τότε δεν είχαν χαρακτηριστεί Δασικοί Χάρτες. Για να μην υπάρχει καμία παρεξήγηση σε σχέση με τις υποθέσεις που ερευνώνται, θέλω να ξεκαθαρίσω πως άλλο η περίπτωση κάποιου που δήλωσε ψευδώς μια έκταση και άλλο ένας πραγματικός παραγωγός που είχε δηλώσει και καλλιεργούσε κανονικά την έκτασή του».
Ετσι τοποθετήθηκε στην Επιτροπή και ο έτερος υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Γιάννης Ανδριανός, λέγοντας πως «τίποτα ύποπτο» δεν υπάρχει στη διάταξη. «Αλλο είναι η περίπτωση μιας μη επιλέξιμης ή ψευδώς δηλωμένης έκτασης και άλλο η περίπτωση ενός πραγματικού παραγωγού που είχε δηλώσει και καλλιεργούσε νόμιμα την έκτασή του και αντιμετώπισε εκ των υστέρων πρόβλημα εξαιτίας των δεδομένων των Δασικών Χαρτών. Αυτό το διοικητικό ζήτημα έρχεται να λύσει η διάταξη αυτή. Δεν αλλάζουμε αναδρομικά τους κανόνες επιλεξιμότητας, όπως ειπώθηκε. Η εκκαθάριση θα γίνει με βάση τις προϋποθέσεις που ίσχυαν για τον παραγωγό κατά το αντίστοιχο έτος».
