Ελιζαβέτα Θωμά
Η «Ελπίδα» ξεφουσκώνει πριν καν φτάσει στην κάλπη και, αντί για απαντήσεις, προσφέρει… εισοδείς. Για την κρίση του κόμματος, φταίνε όλοι οι άλλοι εκτός από το ίδιο.
Η πλευρά της Μαρίας Καρυστιανού επιχειρεί να αποδώσει τις αλλεπάλληλες αποχωρήσεις από την «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» σε μια οργανωμένη προσπάθεια αποδόμησης του πολιτικού εγχειρήματος. Το βασικό επιχείρημα που προβάλλεται είναι ότι πρόσωπα τα οποία αρχικά εμφανίστηκαν ως υποστηρικτές της προσπάθειας είχαν στην πραγματικότητα διαφορετικές επιδιώξεις και λειτούργησαν με στόχο να προκαλέσουν εσωτερικές αναταράξεις.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μεταδίδονται, η κ. Καρυστιανού εκτιμά πως ορισμένα από τα στελέχη που αποχώρησαν δεν κινήθηκαν αυθόρμητα, αλλά ενδέχεται να εξυπηρετούσαν πολιτικές σκοπιμότητες άλλων χώρων. Με αυτόν τον τρόπο, η ηγεσία του κόμματος επιχειρεί να παρουσιάσει τις αποχωρήσεις όχι ως αποτέλεσμα εσωτερικών προβλημάτων, αλλά ως μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας υπονόμευσης.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η επικοινωνιακή γραμμή που φαίνεται να υιοθετούν η κ. Καρυστιανού και οι στενοί συνεργάτες της, μεταξύ των οποίων αναφέρεται και η Μ. Γρατσία. Η συγκεκριμένη πλευρά υποστηρίζει ουσιαστικά ότι άνθρωποι που είχαν αποκτήσει θέσεις και ρόλους στο κόμμα και εμφανίζονταν ως ένθερμοι υποστηρικτές του, τελικά στράφηκαν εναντίον του, έχοντας –κατά την εκτίμησή τους– άλλες πολιτικές επιδιώξεις.
Χαρακτηριστική είναι ανάρτηση υποστηρικτή της κ. Καρυστιανού στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στην οποία αναφέρεται: «Οι φίρμες της κοινωνίας που έπεισαν και έσπρωξαν την κ. Καρυστιανού στην ανακοίνωση πολιτικού φορέα πήγαν, κάθισαν στα πόστα του κόμματος και σε επιλεγμένο τάιμινγκ βγάζουν ανακοινώσεις αποχώρησης, ώστε να δημιουργήσουν την εντύπωση μιας προβληματικής και ανήμπορης Καρυστιανού. Γνωστό το έργο. Οργανωμένο σε σκοτεινές σπηλιές. Μια αλήτικη στάση, γεμάτη αναξιοπρέπεια. Αν υπήρχε αξιοπρέπεια, οι αποχωρήσεις θα γίνονταν σιωπηλά, χωρίς τις τυμπανοκρουσίες. Φοβερό να δηλώνεις αποχώρηση από πολιτικό φορέα και να γίνεσαι πασίγνωστος, ενώ όταν δήλωνες συμμετοχή σε ήξεραν απλώς μόνο οι φίλοι σου και το περιβάλλον σου. Ναι, ελέω Καρυστιανού, οι αποχωρούντες από δίπλα της έγιναν πασίγνωστοι».
Η κριτική Καραχάλιου
Την αντίθετη ανάγνωση των γεγονότων δίνει ο επικοινωνιολόγος Νίκος Καραχάλιος, ο οποίος είχε βρεθεί από νωρίς στο πλευρό της κ. Καρυστιανού, αλλά αποχώρησε πριν ακόμη ολοκληρωθεί η διαδικασία συγκρότησης του κόμματος.
Ο ίδιος θεωρεί ότι οι σημερινές εξελίξεις επιβεβαιώνουν τις επιφυλάξεις που είχε εκφράσει από την αρχή σχετικά με την πολιτική και οργανωτική λειτουργία του εγχειρήματος. Παρά το γεγονός ότι χαρακτηρίζει την εξέλιξη αρνητική, υποστηρίζει ότι οι αρχικές του προειδοποιήσεις δεν ήταν προϊόν προσωπικής αντιπαράθεσης.
Όπως σημειώνει: «Αυτό που ζούμε σήμερα με την αυτοδιάλυση του πολιτικού εγχειρήματος της Μαρίας Καρυστιανού είναι για μένα μια πικρή δικαίωση. Πικρή, γιατί κανείς δεν χαίρεται όταν μια προσπάθεια που στήριξαν εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι οδηγείται σε αδιέξοδο. Και δικαίωση, γιατί όσοι από την πρώτη στιγμή επισημάναμε ότι υπήρχαν σοβαρά πολιτικά και οργανωτικά προβλήματα αντιμετωπιστήκαμε ως εχθροί. Σήμερα, όμως, οι αποχωρήσεις στελεχών και οι δημόσιες συγκρούσεις δείχνουν ότι οι ανησυχίες αυτές δεν ήταν προσωπικές εμμονές. Στην πολιτική, τελικά, τα πάντα κρίνονται εκ του αποτελέσματος. Όταν ξεκινάς με πρωτοφανή κοινωνική αποδοχή και μέσα σε λίγους μήνες τη βλέπεις να καταρρέει, κάτι έχει πάει λάθος. Όταν ένα εγχείρημα δημιουργεί τεράστιες προσδοκίες και στη συνέχεια αδυνατεί ακόμη και να αποκτήσει στοιχειώδη οργανωτική συνοχή, το πρόβλημα δεν μπορεί να αποδοθεί μόνο στους “άλλους”».
Για τον κ. Καραχάλιο, το βασικό πρόβλημα δεν βρίσκεται στις εξωτερικές πιέσεις, αλλά στον τρόπο με τον οποίο οργανώθηκε και διοικήθηκε το κόμμα. Ειδικότερα, θεωρεί ότι υπήρξε αναντιστοιχία ανάμεσα στην αρχική υπόσχεση για συμμετοχικότητα και στον τρόπο λήψης των αποφάσεων.
Στο σημείο αυτό αναφέρει: «Κατά τη γνώμη μου, το πρόβλημα εντοπίζεται στον τρόπο που ασκήθηκε η ηγεσία. Ενα εγχείρημα που γεννήθηκε ως υπόσχεση συμμετοχικής δημοκρατίας εξελίχθηκε σε ένα κλειστό σύστημα λήψης αποφάσεων. Αυτή είναι η μεγαλύτερη πολιτική του αποτυχία. Οι πολίτες πίστεψαν ότι θα δημιουργηθεί κάτι διαφορετικό από τα παραδοσιακά κόμματα. Πίστεψαν στις ανοιχτές διαδικασίες, στη συλλογικότητα και στη συμμετοχή. Αντί γι’ αυτό, είδαν εσωτερικές συγκρούσεις, αποχωρήσεις, αλληλοκατηγορίες και διαψευσμένες προσδοκίες. Αυτή είναι η πραγματική προδοσία. Όχι απέναντι σε πρόσωπα, αλλά απέναντι σε μια ιδέα. Προδόθηκε η ελπίδα ότι μπορεί να υπάρξει ένα διαφορετικό μοντέλο πολιτικής οργάνωσης. Και, όταν διαψεύδεις την ελπίδα, η ζημιά είναι πολύ μεγαλύτερη από μια εκλογική ήττα. Γιατί απογοητεύεις ανθρώπους που πίστεψαν ότι η πολιτική μπορεί να αλλάξει. Από εκεί και πέρα, η αξιοπιστία κρίνεται και από τη συνέπεια μεταξύ λόγων και πράξεων».
Ο επικοινωνιολόγος θεωρεί, παράλληλα, ότι η κρίση αξιοπιστίας επιτείνεται όταν υπάρχει απόσταση ανάμεσα στις αρχές που προβάλλει ένας πολιτικός φορέας και στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί στην πράξη.
Όπως υποστηρίζει: «Όταν ένας πολιτικός χώρος οικοδομεί την ταυτότητά του πάνω σε συγκεκριμένες καταγγελίες, είναι λογικό να κρίνεται αυστηρά για το αν οι ίδιες του οι επιλογές συμβαδίζουν με όσα δημόσια υποστηρίζει. Η πολιτική δεν συγχωρεί τις μεγάλες αντιφάσεις. Και γι’ αυτό πιστεύω ότι η κρίση που βιώνει σήμερα το συγκεκριμένο εγχείρημα δεν είναι αποτέλεσμα συνωμοσιών ούτε επικοινωνιακών επιθέσεων. Είναι κυρίως αποτέλεσμα των δικών του επιλογών. Η πολιτική είναι σκληρή. Και τελικά δεν επιβραβεύει ούτε τις αυταπάτες ούτε την οργανωτική ανεπάρκεια. Επιβραβεύει την αξιοπιστία, τη συνέπεια και την ικανότητα να μετατρέπεις την κοινωνική εμπιστοσύνη σε σοβαρή πολιτική πρόταση. Όταν αυτά χαθούν, η κοινωνία αποσύρει την εμπιστοσύνη της με την ίδια ταχύτητα που κάποτε την πρόσφερε».
Ο κ. Καραχάλιος συγκαταλέγεται στα πρόσωπα που είχαν αρχικά συμμετάσχει στην προσπάθεια της κ. Καρυστιανού, αλλά τελικά αποστασιοποιήθηκαν πριν από την επίσημη διακήρυξη της «Ελπίδας».
Την ίδια ώρα, η εικόνα που μεταφέρεται από πρόσωπα τα οποία γνωρίζουν την εσωτερική λειτουργία του εγχειρήματος είναι ότι τα προβλήματα δεν περιορίζονται στις δημόσιες αντιπαραθέσεις των τελευταίων ημερών. Υπάρχουν στελέχη που εκτιμούν ότι οι οργανωτικές δυσκολίες και οι διαδοχικές αποχωρήσεις έχουν δημιουργήσει μια κατάσταση ιδιαίτερα δύσκολη για την περαιτέρω πορεία του κόμματος.
Έτσι, το βασικό ερώτημα πλέον είναι εάν η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» μπορεί να ξεπεράσει την εσωτερική κρίση, να ανασυνταχθεί οργανωτικά και να αποκτήσει την απαραίτητη συνοχή ώστε να συνεχίσει την πολιτική της πορεία μέχρι τις εκλογές.
