Στην παραίτηση του επί επτά χρόνια γενικού γραμματέα Περιβάλλοντος Ευθύμιου Μπακογιάννη οδήγησε η σύλληψη του κουνιάδου του και της συζύγου του για την υπόθεση στελεχών που λαδώνονταν προκειμένου να εξυπηρετούν υποθέσεις που σκάλωναν στα γρανάζια των υπηρεσιών τις οποίες ο ίδιος επόπτευε.
Μια κυβέρνηση που σύρεται από τις εξελίξεις και αναγκάζεται να θυσιάζει στελέχη της αφού καλλιέργησε αφηγήματα που της γυρίζουν μπούμερανγκ φανέρωσαν οι εξελίξεις των τελευταίων ωρών. Ο εδώ και επτά χρόνια γενικός γραμματέας Περιβάλλοντος, αρμόδιος για θέματα Χωροταξίας-Πολεοδομίας, Ευθύμιος Μπακογιάννης, παραιτήθηκε χθες στον απόηχο ερευνών της αστυνομίας για στελέχη που λαδώνονταν προκειμένου να εξυπηρετούν υποθέσεις που σκάλωναν στα γρανάζια των υπηρεσιών τις οποίες ο ίδιος επόπτευε.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, που επί τόσα χρόνια διατυμπάνιζε πως έκανε τα πάντα για να εκσυγχρονίσει τις πολεοδομίες ώστε να μην ταλαιπωρούνται απλοί πολίτες και επίδοξοι επενδυτές, έχασε το στέλεχός της που «έδινε τις λύσεις» στον πολεοδομικό λαβύρινθο. Τον λαβύρινθο ο οποίος τα τελευταία χρόνια είχε γίνει ακόμα πιο σκοτεινός, καθώς αυξάνονταν οι πιέσεις για εκμετάλλευση των ακινήτων και ανοικοδόμηση, ενώ το νομοθετικό καθεστώς λειτουργούσε μέσα από «ερμηνείες κατά το δοκούν», καθώς νόμοι ακυρώνονταν με δικαστικές αποφάσεις και η κυβέρνηση υποσχόταν ολικές λύσεις χωρίς να τις προσφέρει.
Όταν στη διάρκεια του περασμένου σαββατοκύριακου άρχισε να «παίζει» στα κανάλια η είδηση για τις έρευνες των Εσωτερικών Υποθέσεων της αστυνομίας και τις συλλήψεις έξι στελεχών που εργάζονταν σε πολεοδομικές υπηρεσίες, η αποκάλυψη συσχετίστηκε αυτόματα με την πρόθεση της κυβέρνησης να πάρει τις Υπηρεσίες Δόμησης από τους δήμους και να τις μεταφέρει στο Ελληνικό Κτηματολόγιο.
Ο κ. Μπακογιάννης ήταν από τους ένθερμους υποστηρικτές αυτής της μετακίνησης αρμοδιοτήτων, αφού προηγουμένως είχε δεχθεί σκληρή κριτική από τους δημάρχους που τον είχαν πολεμήσει ειδικά για το θέμα του ΝΟΚ και τα μπόνους στα ύψη των κτιρίων, που κρίθηκαν αντισυνταγματικά από το Συμβούλιο της Επικρατείας.
Για τον προσεκτικό αναγνώστη, όμως, των πρώτων πληροφοριών σχετικά με τα πρόσωπα που είχε πιάσει η τσιμπίδα των Εσωτερικών Υποθέσεων, τα πράγματα δεν ήταν τόσο απλά. Οι έξι συλληφθέντες δεν ήταν κάποιοι τυχαίοι υπάλληλοι Υπηρεσιών Δόμησης, αλλά στελέχη με κρίσιμες θέσεις που απαιτούν πολιτικές πλάτες:
Ένας εξ αυτών έχει βρεθεί τους τελευταίους μήνες ως τεχνικός σύμβουλος στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αττικής, δηλαδή την υπηρεσία εκείνη του Δημοσίου που εκπροσωπεί το κράτος στη συγκεκριμένη περιφέρεια. Εως τότε, το συγκεκριμένο στέλεχος ήταν διευθυντής στην Υπηρεσία Δόμησης του Δήμου Κηφισιάς, μιας από τις περιοχές που ελέγχεται εκλογικά από τη Νέα Δημοκρατία και ταυτόχρονα δέχεται τεράστιες πιέσεις από συμφέροντα που αποκτούν άδεια οικόπεδα ή παλαιά αρχοντικά και τα μετατρέπουν σε πολυώροφα κτίσματα.
Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Δήμος Κηφισιάς εξέδωσε ανακοίνωση, δηλώνοντας ότι «δεν εκπλήσσεται από την παρέμβαση των διωκτικών αρχών» και ότι είχε πράξει τα δέοντα από τον Ιανουάριο του 2025, όταν ανέλαβε δήμαρχος ο γαλάζιος Β. Ξυπολυτάς (διαδεχόμενος τον επίσης γαλάζιο ανθυποψήφιό του, Γ. Θωμάκο), «όταν διαπίστωσε σοβαρές δυσλειτουργίες και συμπεριφορές που δημιουργούσαν ερωτήματα για τον τρόπο λειτουργίας της υπηρεσίας και τις διαδικασίες τήρησης της πολεοδομικής νομοθεσίας».
Στην ανακοίνωση αναφέρεται ότι ο διευθυντής απομακρύνθηκε τότε, μεταφέρθηκε σε άλλη υπηρεσία «στην οποία αρνήθηκε να παραμείνει» και λίγο αργότερα «αποσπάστηκε στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αττικής». Εννοείται ότι μία τέτοια απόσπαση δεν είναι καθόλου εύκολη για έναν υπάλληλο δήμου εάν δεν διαθέτει ισχυρότατες προσβάσεις στην κυβέρνηση. Ακόμα, ο Δήμος Κηφισιάς μάς ενημερώνει ότι έως το 2025 το συγκεκριμένο στέλεχος δεν ήταν μόνο διευθυντής στην Πολεοδομία, αλλά συμμετείχε ως μέλος στο Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής και το Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΣΥΠΟΘΑ), δύο όργανα διοίκησης που μπορούν να μπλοκάρουν ή να ξεμπλοκάρουν πολεοδομικές υποθέσεις, μετατρέποντας ένα οικόπεδο σε «φιλέτο» εάν του δώσουν αρτιότητα και χρήσεις γης ή να το υποβιβάσουν σε… μποστάνι. Το συγκεκριμένο στέλεχος, σύμφωνα με πληροφορίες που το υπουργείο δεν διαψεύδει, είναι κουνιάδος του Ευθύμιου Μπακογιάννη (αδελφός της συζύγου του).
Στον Δήμο Γαλατσίου
Σύζυγος του παραπάνω στελέχους είναι μια αρχιτέκτων μηχανικός που επίσης συνελήφθη ενώ ήταν γενική γραμματέας του Δήμου Γαλατσίου, πρόεδρος του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής του Κεντρικού Τομέα Αθηνών και στέλεχος-υποψήφια της παράταξης ΔΚΜ του πανίσχυρου προέδρου του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ), Γιώργου Στασινού. Σημειωτέον ότι ο δήμαρχος Γαλατσίου Γ. Μαρκόπουλος, που εκλέγεται επί σειρά ετών, είναι στέλεχος της Νέας Δημοκρατίας και πρόεδρος της Περιφερειακής Ενωσης (ΠΕΔΑ) όλων των δημάρχων της Αττικής. Με ανακοίνωσή του ο δήμαρχος Γαλατσίου δήλωσε πως έπαψε από τα καθήκοντά της τη γραμματέα του δήμου και ότι ο δήμος «δεν εμπλέκεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο στην υπό διερεύνηση υπόθεση και δεν προκύπτει κανένα στοιχείο που να συνδέει τον δήμο με τα ερευνώμενα περιστατικά».
Όμως, η συλληφθείσα, εκτός από γραμματέας του δήμου, ήταν και πρόεδρος του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής μέσω του οποίου, όπως προαναφέραμε, μπορούσε να παρεμβαίνει σε περίπλοκες υποθέσεις διευθέτησης συμφερόντων για τις οποίες σαφώς ήταν απαραίτητη η κάλυψη από την πλευρά του παραιτηθέντος γενικού γραμματέα Ευθ. Μπακογιάννη. Οσο για τον πρόεδρο του ΤΕΕ, Γ. Στασινό, η «Εφ.Συν.» έχει σε αλλεπάλληλα δημοσιεύματα γράψει για την υπέρμετρη εξάπλωση των αρμοδιοτήτων, καθώς είναι ο φορέας που χειρίζεται τις πλατφόρμες για την έκδοση απλών πολεοδομικών αδειών, την τακτοποίηση αυθαιρέτων και την υλοποίηση εκατοντάδων συμβάσεων πολεοδομικών μελετών κάθε μορφής και χαρακτήρα.
֟ Τον πρόεδρο του ΤΕΕ, Γ. Στασινό, τον συναντούμε και σε μία υπόθεση που σχετίζεται ευθέως με ακόμα ένα από τα έξι συλληφθέντα στελέχη, την επικεφαλής στην Υπηρεσία Δόμησης του Δήμου Αμαρουσίου. Τον περασμένο χειμώνα, στη διάρκεια ημερίδας, ο κ. Στασινός είχε ανοικτά καταγγείλει ότι ζητήθηκαν 50.000 ευρώ από τη συγκεκριμένη Πολεοδομία για να πάρει οικοδομική άδεια το κτίριο που θέλει εκεί να κατασκευάσει το ίδιο το ΤΕΕ. Με δεδομένη την επικοινωνιακή κυριαρχία της κυβέρνησης, το θέμα τότε είχε «παίξει» ως κορυφαίο χαρακτηριστικό της διαφθοράς στις Πολεοδομίες, που θα εξαφανιζόταν όταν έφευγαν από τους δήμους και έρχονταν σε έναν απόλυτα ελεγχόμενο κρατικό φορέα, το Ελληνικό Κτηματολόγιο.
Ακόμα τρία στελέχη που συνελήφθησαν έχουν επίσης κρίσιμες θέσεις, τα δύο στην Υπηρεσία Δόμησης της Κηφισιάς (παρά τα μέτρα που είχε λάβει ο δήμος για το ξεκαθάρισμα της κατάστασης, όπως ανέφερε στην ανακοίνωσή του) και το τρίτο επίσης στο Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής του Κεντρικού Τομέα Αθηνών.
Για υφυπουργός
Χθες ξεκινούσε μια εβδομάδα στον απόηχο αυτών των αποκαλύψεων και ενώ είχε προαναγγελθεί ότι προς το τέλος της θα ανακοινωνόταν ανασχηματισμός της κυβέρνησης, προκειμένου να καλυφθεί και το κενό που άφησε ο θάνατος του υφυπουργού Περιβάλλοντος Νίκου Ταγαρά, που ήταν αρμόδιος για θέματα Πολεοδομίας-Χωροταξίας. Το όνομα του Ευθύμιου Μπακογιάννη ακουγόταν ως πιθανό να αναλάβει τη θέση αυτή καθώς ήταν το πρόσωπο που είχε χειριστεί δύσκολες πολεοδομικές υποθέσεις. Βέβαια, ο ίδιος ο κ. Μπακογιάννης πάντοτε έλεγε πως δεν επιθυμούσε θέση στην κεντρική κυβέρνηση, παρά το γεγονός ότι οι θέσεις των γενικών γραμματέων ορίζονται ευθέως από το μέγαρο Μαξίμου.
Μέσα σε αυτό το κλίμα άρχισαν οι πρώτες διαρροές ότι κάποιοι από τους συλληφθέντες έχουν συγγενική σχέση με τον κ. Μπακογιάννη (ο γαμπρός του και η σύζυγός του) και ακολούθησε η επιστολή της παραίτησής του που «έγινε δεκτή» από τον υπουργό Περιβάλλοντος Σταύρο Παπασταύρου.
Στην επιστολή παραίτησης που δόθηκε στη δημοσιότητα, ο κ. Μπακογιάννης επικαλείται αορίστως «προσωπικούς λόγους» και ότι «αφού έκλεισε ένας σημαντικός κύκλος της πολύχρονης θητείας μου, πλέον δύναμαι να επιστρέψω στα ακαδημαϊκά μου καθήκοντα». Στο ίδιο κείμενο ο κ. Μπακογιάννης δήλωνε διατεθειμένος «για οποιαδήποτε διαδικασία απαιτηθεί ώστε να είναι ομαλότερη η μετάβαση της ανάληψης των καθηκόντων από τον νέο γενικό γραμματέα», ο οποίος δεν ανακοινώθηκε.
Κεντρικός χειριστής
Σημειωτέον ότι ο κ. Μπακογιάννης ήταν ο κεντρικός χειριστής, μαζί με το ΤΕΕ, για την παραλαβή των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων που έχουν ανατεθεί έναντι 350 εκατομμυρίων ευρώ μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και θα έπρεπε να παραδοθούν τις επόμενες εβδομάδες. Εάν τελικά δεν δοθεί παράταση στο Ταμείο Ανάκαμψης, θα έπρεπε ο ίδιος να βρει τη λύση για την παραλαβή τους αργότερα (υπολογίζεται ότι το 30% απέχει πολύ από την ολοκλήρωση) και την πληρωμή από εθνικούς πόρους.
Μέσα στην αναστάτωση που δημιουργήθηκε, στελέχη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ξεκίνησαν να σχολιάζουν τις εξελίξεις. Ο δήμαρχος Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης, Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, ήταν από εκείνους που είχαν συγκρουστεί τόσο για τα ύψη των κτιρίων όσο και για την αφαίρεση των Πολεοδομιών από τους δήμους.
Ο κ. Κωνσταντέλλος δήλωσε δικαιωμένος από τις εξελίξεις, που αποδεικνύουν ότι το πρόβλημα δεν είναι οι υπάλληλοι των υποστελεχωμένων Πολεοδομιών, αλλά η «ιδιωτικοποίηση του συστήματος πολεοδόμησης», θυμίζοντας ότι είναι η σημερινή κυβέρνηση που μετέφερε σε ιδιώτες μηχανικούς τόσο την έκδοση των αδειών όσο και τον έλεγχο της υλοποίησής τους.
Λίγες ώρες αργότερα και ενώ ξεσπούσε καταιγίδα δημοσιευμάτων για τη σχέση του παραιτηθέντος με συλληφθέντα στελέχη, ανακοινώθηκε εσπευσμένα και ο ανασχηματισμός. Στη θέση του Ν. Ταγαρά τοποθετήθηκε η Μαριλένα Σούκουλη, βουλεύτρια που εκλέγεται στην Κορινθία, όπως και ο εκλιπών.
