Τι προβλέπει το νομοσχέδιο του ΥΠ.ΕΣ. για τις θέσεις ευθύνης στον δημόσιο τομέα, αλλά και τις αλλαγές για την εισαγωγή στην ΕΣΔΔΑ που έχουν προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων
Γραπτές εξετάσεις που βασίζονται στο μοντέλο του διαγωνισμού προσλήψεων του ΑΣΕΠ, εισάγονται στη διαδικασία επιλογής των προϊσταμένων στον δημόσιο τομέα.
Με το νέο σύστημα που προωθεί το υπουργείο Εσωτερικών για την ανάδειξη περίπου 30.000 γενικών διευθυντών, διευθυντών και τμηματαρχών σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της Δημόσιας Διοίκησης, οι γραπτές εξετάσεις θα έχουν ρόλο κομβικό στη συγκέντρωση μορίων, βαρύνουσα σημασία θα έχουν η προϋπηρεσία και η θητεία σε θέσεις ευθύνης (προϊσταμένων), ενώ μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα τα τυπικά προσόντα (τίτλοι σπουδών).
Στο πλαίσιο των ευρύτερων αλλαγών που προωθεί το υπουργείο Εσωτερικών, βαρύτητα αποκτά η αξιολόγηση στο βαθμολόγιο των δημοσίων υπαλλήλων. Στο ίδιο νομοσχέδιο, το οποίο αναμένεται να αναρτηθεί προσεχώς προς δημόσια διαβούλευση στο opengov.gr –και το περιεχόμενό του είναι σε γνώση της «Εφ.Συν.»– περιέχονται και οι αλλαγές στον εισαγωγικό διαγωνισμό της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης & Αυτοδιοίκησης (ΕΣΔΔΑ) που έχουν ξεσηκώσει σφοδρές αντιδράσεις από την πλευρά της Ενωσης Αποφοίτων της σχολής και Αριστερών κομμάτων, που προειδοποιούν για κίνδυνο αλλοίωσης του αδιάβλητου του διαγωνισμού.
Aπό μητρώο
Προϋπόθεση για να διεκδικήσει ένας δημόσιος υπάλληλος θέση γενικού διευθυντή, διευθυντή ή τμηματάρχη είναι να εγγραφεί στο Μητρώο Υποψήφιων Προϊσταμένων. Πρόκειται για ένα ηλεκτρονικό μητρώο που θα συσταθεί από το ΑΣΕΠ. Για να ενταχθεί σε αυτό ένας υπάλληλος πρέπει να καταθέσει ηλεκτρονική αίτηση και να συμμετάσχει στη γραπτή εξέταση που θα διεξάγεται τουλάχιστον μία φορά κάθε τέσσερα έτη. Η γραπτή εξέταση θα πραγματοποιείται με ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών ή με ανάπτυξη κειμένου ή με συνδυασμό των δύο προαναφερόμενων δοκιμασιών. Το ΑΣΕΠ μπορεί να χρησιμοποιεί μητρώο θεμάτων. Οι βαθμολογίες θα κυμαίνονται σε μια κλίμακα 1-1.000 μορίων. Πότε θα γίνει η πρώτη γραπτή εξέταση; Σύμφωνα με το προωθούμενο νομοσχέδιο, η σχετική πρόσκληση του ΑΣΕΠ θα εκδοθεί «εντός του έτους 2027».
Πέραν των αποτελεσμάτων του κατά τον γραπτό διαγωνισμό, ο υποψήφιος για τη θέση προϊσταμένου θα «αντλεί» μόρια και από άλλες τρεις βασικές «δεξαμενές», σε μια κλίμακα 1-1.000: α) τα τυπικά – εκπαιδευτικά προσόντα του, β) την εργασιακή εμπειρία (προϋπηρεσία) του και γ) τους μήνες κατά τους οποίους θήτευσε σε θέσεις ευθύνης, π.χ. σε θέσεις προϊσταμένων. Ειδικά για τη διεκδίκηση θέσεων γενικών διευθυντών, το νομοσχέδιο προβλέπει και ειδική δοκιμασία εξετάσεων, γραπτών ή / και προφορικών, κατά την οποία λ.χ. ο υποψήφιος θα καλείται να απαντήσει πάλι σε ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών ή να αναπτύξει ένα κείμενο, είτε ακόμη να ανταποκριθεί σε ένα υποθετικό σενάριο διαχείρισης μιας κρίσης. Και σε αυτή την ειδική δοκιμασία ο υποψήφιος θα βαθμολογηθεί σε μια κλίμακα 1-1.000.
Το ΑΣΕΠ θα διαμορφώνει έναν τελικό πίνακα κατάταξης με τους υποψηφίους με τις υψηλότερες βαθμολογίες. Αυτός ο πίνακας θα διαβιβάζεται στον υπουργό που εποπτεύει τον φορέα για τον οποίο έχουν προκηρυχθεί οι θέσεις ευθύνης (θα κοινοποιείται δε στον υπουργό Εσωτερικών). Μέσα από αυτήν τη λίστα των υποψηφίων με τις υψηλότερες βαθμολογίες (οι υποψήφιοι θα είναι ισάριθμοί με τις προκηρυσσόμενες θέσεις ευθύνες), ο υπουργός θα είναι αυτός που θα κάνει την τελική επιλογή για το ποιος θα αναλάβει καθήκοντα προϊσταμένου (αντιστοίχως ο περιφερειάρχης ή ο δήμαρχος, εάν πρόκειται για διεύθυνση ή τμήμα κάποιου ΟΤΑ).
Μια κριτική για το προωθούμενο μοντέλο που έχει διατυπωθεί στην «Εφ.Συν.» από ανθρώπους που έχουν γνώση του περιεχομένου του νομοσχεδίου, είναι ότι με τους συντελεστές που επιλέγονται για τη μοριοδότηση όσων έχουν θητεύσει σε θέσεις ευθύνης, όσοι ορίστηκαν προϊστάμενοι στο παρελθόν με υπουργικές αποφάσεις (απευθείας αναθέσεις) στελεχών κυβερνήσεων της Ν.Δ., αποκτούν προβάδισμα έναντι νεότερων υπαλλήλων με αυξημένα εκπαιδευτικά προσόντα, χωρίς μεγάλη εμπειρία άσκησης καθηκόντων ευθύνης. Το νομοσχέδιο προβλέπει μια πρώτη «μεταβατική» φάση εφαρμογής του, κατά την οποία μειώνονται κατά μία οι «δεξαμενές» άντλησης μορίων, καθώς συναθροίζονται σε μία κατηγορία προϋπηρεσία και άσκηση καθηκόντων ευθύνης.
Σύμφωνα με τις μεταβατικές διατάξεις του νομοσχεδίου, δεν θίγονται διαδικασίες επιλογής προϊσταμένων με προκηρύξεις που εκδόθηκαν πριν τεθούν σε εφαρμογή οι νέες διατάξεις, εφόσον όμως ολοκληρωθεί η επιλογή και η τοποθέτηση προϊσταμένων εντός αποκλειστικής προθεσμίας έξι μηνών από την έναρξη ισχύος του νέου νόμου.
«Ακρωτηριασμός και υποβάθμιση»
Το μοντέλο του γραπτού διαγωνισμού του ΑΣΕΠ σε συνδυασμό με προφορικές συνεντεύξεις προτείνεται να εφαρμοστεί και στην εισαγωγή στην Εθνική Σχολής Δημόσιας Διοίκησης & Αυτοδιοίκησης, με το ίδιο νομοσχέδιο. Σε αυτήν την περίπτωση οι προωθούμενες διατάξεις έχουν ξεσηκώσει θύελλα αντιδράσεων, με την Ενωση Αποφοίτων της ΕΣΔΔΑ (ΕΝΑΠ-ΕΣΔΔΑ) να κατηγορεί το υπουργείο Εσωτερικών για «προσπάθεια ακρωτηριασμού και υποβάθμισης» της σχολής.
Αντί των απαιτητικών εξετάσεων που πραγματοποιούνται έως σήμερα προκειμένου να εισαχθεί κάποιος στη σχολή που «παράγει» στελέχη της Δημόσιας Διοίκησης, το υπουργείο συνοπτικά προωθεί διαδικασίες ηλεκτρονικών εξετάσεων, ερωτήσεων πολλαπλών επιλογών και προφορικές συνεντεύξεις, οι οποίες μάλιστα θα έχουν μια ελαφρώς αυξημένη βαρύτητα (συντελεστή 34%, έναντι 33% των δύο σταδίων εξέτασης γνώσεων).
Σύμφωνα με την ΕΝΑΠ-ΕΣΔΔΑ και τον Σύλλογο Υπαλλήλων του Εθνικού Κέντρου Δημόσιας Διοίκησης & Αυτοδιοίκησης (ΕΚΔΔΑ), οι προωθούμενες αλλαγές μετατρέπουν τον διαγωνισμό εισαγωγής στη σχολή σε «δοκιμασία διάγνωσης δεξιοτήτων, αντί για διαδικασία που απαιτεί σε βάθος επιστημονική γνώση και συνθετική σκέψη». Καλούν το υπουργείο να αποσύρει το σχέδιο, να «εγκαταλείψει τη λογική των τετελεσμένων» και να προχωρήσει άμεσα σε ουσιαστικό διάλογο με τους φορείς που γνωρίζουν την αποστολή της ΕΣΔΔΑ και του ΕΚΔΔΑ. Κριτική στις αλλαγές που προωθεί το υπουργείο Εσωτερικών στον εισαγωγικό διαγωνισμό της ΕΣΔΔΑ έχουν ασκήσει η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη και η Νέα Αριστερά.
Βαθμολογικές προαγωγές
Το νομοσχέδιο φέρνει αλλαγές και στις βαθμολογικές προαγωγές των δημοσίων υπαλλήλων. Από πέντε σήμερα, μετατρέπονται σε επτά οι βαθμολογικές κατηγορίες, ενώ η κατάταξη των υπαλλήλων θα βασίζεται κυρίως στην εμπειρία και στην απόδοση. Οι βαθμοί θα έχουν ως εξής:
α) Βαθμός Ζ΄ – Νεοεισερχόμενος υπάλληλος
β) Βαθμός ΣΤ΄ – Υπάλληλος μικρής εμπειρίας
γ) Βαθμός Ε΄ – Υπάλληλος μεσαίας εμπειρίας
δ) Βαθμός Δ΄ – Υπάλληλος αυξημένης εμπειρίας
ε) Βαθμός Γ΄ – Εξειδικευμένο στέλεχος (τμηματάρχες, μεταξύ άλλων)
στ) Βαθμός Β΄ – Ανώτερο στέλεχος (διευθυντές)
ζ) Βαθμός Α΄ – Ανώτατο στέλεχος (βαθμός αποκλειστικά για γενικούς διευθυντές)
Ο χρόνος βαθμολογικής εξέλιξης θα μειώνεται βάσει τυπικών – εκπαιδευτικών προσόντων και αξιολόγησης. Συγκεκριμένα, για όσους αξιολογούνται ως υπάλληλοι «υψηλής απόδοσης» για τρία συνεχή έτη, ο χρόνος βαθμολογικής εξέλιξής τους θα μειώνεται κατά ένα έτος (π.χ. ένας υπάλληλος πανεπιστημιακής εκπαίδευσης θα παραμείνει για 4 αντί για 5 έτη στον Βαθμό Ε΄). Σημειώνεται ότι η βαθμολογική εξέλιξη δεν συνδυάζεται με τη μισθολογική εξέλιξη ενός υπαλλήλου.
