Διευκρινίσεις για τη φορολογική αντιμετώπιση των χρηματικών μεταφορών μέσω IRIS δίνει η ΑΑΔΕ, καθώς αρκετοί φορολογούμενοι έχουν εκφράσει απορίες για το αν οι συγκεκριμένες συναλλαγές μπορεί να οδηγήσουν σε φορολόγηση.
Της Μαρίας-Ειρήνης Δημουλά
Η βασική διευκρίνιση είναι ότι οι συνηθισμένες μεταφορές μικρών ποσών μεταξύ συγγενών και οικείων προσώπων δεν θεωρούνται αυτομάτως δωρεές και, ως εκ τούτου, δεν δημιουργούν φορολογική υποχρέωση. Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται, για παράδειγμα, χρήματα που στέλνουν γονείς στα παιδιά τους για ενοίκιο, σπουδές, αγορές από το σούπερ μάρκετ ή άλλα καθημερινά έξοδα.
Ανάλογη αντιμετώπιση έχει και το χαρτζιλίκι που δίνουν γονείς ή παππούδες σε παιδιά και εγγόνια. Η συγκεκριμένη οικονομική ενίσχυση δεν αντιμετωπίζεται ως χρηματική δωρεά που απαιτεί δήλωση μέσω myPROPERTY.
Η ΑΑΔΕ εξετάζει διαφορετικά τις περιπτώσεις όπου προκύπτει επαναλαμβανόμενο και ασυνήθιστο μοτίβο συναλλαγών, όπως συχνές μεταφορές μεγάλων και παρόμοιων ποσών. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται επίσης στην αιτιολογία που συνοδεύει μια τραπεζική μεταφορά. Εάν αναγραφεί, για παράδειγμα, ότι πρόκειται για «δωρεά» ή «δάνειο», ενώ στην πραγματικότητα δεν ισχύει κάτι τέτοιο, μπορεί να δημιουργηθούν φορολογικά ζητήματα.
Διαφορετικό είναι το καθεστώς όταν πρόκειται για πραγματική χρηματική δωρεά ή γονική παροχή. Για συγγενείς της πρώτης κατηγορίας, δηλαδή παιδιά, γονείς, συζύγους και εγγόνια, ισχύει αφορολόγητο έως 800.000 ευρώ, υπό την προϋπόθεση ότι η μεταφορά πραγματοποιείται μέσω τραπεζικού συστήματος και υποβάλλεται η προβλεπόμενη δήλωση.
Για ποσά πάνω από το συγκεκριμένο όριο επιβάλλεται φόρος 10%. Η δήλωση γίνεται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας myPROPERTY και στη συνέχεια η ΑΑΔΕ διασταυρώνει τα στοιχεία της συναλλαγής με εκείνα που αποστέλλουν οι τράπεζες.
Εάν η τραπεζική συναλλαγή δεν επιβεβαιωθεί και ο φορολογούμενος δεν προσκομίσει τα απαιτούμενα αποδεικτικά, το αφορολόγητο μπορεί να μην αναγνωριστεί. Σε αυτή την περίπτωση, η φορολόγηση μπορεί να ξεκινήσει από το πρώτο ευρώ, με συντελεστή που εξαρτάται από τον βαθμό συγγένειας.
Ακόμη αυστηρότερο είναι το καθεστώς για χρηματικές δωρεές που πραγματοποιούνται με μετρητά και όχι μέσω τραπεζικού συστήματος. Αυτές φορολογούνται αυτοτελώς με συντελεστή 10%, χωρίς να εφαρμόζεται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ.
Η φορολογική αρχή εξετάζει επίσης περιπτώσεις στις οποίες πραγματοποιούνται διαδοχικές δωρεές με σκοπό να καταλήξουν τα χρήματα σε πρόσωπο που δεν δικαιούται το αφορολόγητο της πρώτης κατηγορίας. Για παράδειγμα, εάν ένα ποσό μεταφερθεί αρχικά από παιδί σε γονέα και στη συνέχεια από τον γονέα σε άλλο παιδί, μπορεί να εξεταστεί αν πρόκειται για πραγματικές και ανεξάρτητες συναλλαγές ή για τρόπο έμμεσης μεταφοράς χρημάτων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το χρονικό διάστημα μεταξύ των συναλλαγών. Όταν αυτό είναι πολύ μικρό, και ειδικά όταν δεν ξεπερνά τους έξι μήνες, μπορεί να αποτελέσει ένδειξη για περαιτέρω φορολογικό έλεγχο.
Έλεγχος μπορεί να γίνει και όταν χρήματα μεταφέρονται σε κοινό λογαριασμό του παιδιού ή του δωρεοδόχου με άλλο πρόσωπο. Η ΑΑΔΕ εξετάζει ποιος τελικά χρησιμοποίησε τα χρήματα. Εφόσον διαπιστωθεί ότι το ποσό αξιοποιήθηκε από το τρίτο πρόσωπο, μπορεί να επιβληθεί φόρος δωρεάς.
Για δωρεές χρημάτων προς αδέλφια, θείους και άλλους συγγενείς δεύτερης ή τρίτης κατηγορίας δεν ισχύει το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ. Οι δωρεές προς τη δεύτερη κατηγορία φορολογούνται με 20% από το πρώτο ευρώ, ενώ για την τρίτη κατηγορία ο συντελεστής φτάνει το 40%.
Σημαντικές είναι και οι αλλαγές στα όρια χρήσης του IRIS. Από τον Ιανουάριο, το ημερήσιο όριο για συναλλαγές ιδιωτών αυξήθηκε στα 1.000 ευρώ, τόσο για μεταφορές μεταξύ ιδιωτών όσο και για πληρωμές προς επαγγελματίες. Το συνολικό μηνιαίο όριο ανέρχεται πλέον σε 5.000 ευρώ.
Στις μεταφορές μεταξύ ιδιωτών δεν επιβάλλεται προμήθεια. Όταν η συναλλαγή αφορά επαγγελματία, έμπορο ή επιχείρηση, τυχόν χρέωση επιβαρύνει τον λήπτη των χρημάτων και εξαρτάται από την κατηγορία της επιχείρησης και τον τρόπο πραγματοποίησης της πληρωμής.
Οι σχετικές προμήθειες κυμαίνονται από 0,2% έως 0,5% του ποσού και παραμένουν χαμηλότερες από τις αντίστοιχες χρεώσεις που συνδέονται με τις συναλλαγές μέσω πιστωτικών και χρεωστικών καρτών.
Για τους ελεύθερους επαγγελματίες, πάντως, οι εισπράξεις μέσω IRIS έχουν διαφορετική φορολογική αντιμετώπιση. Η χρήση του συστήματος είναι υποχρεωτική και τα ποσά που εισπράττονται στο πλαίσιο της επαγγελματικής δραστηριότητας θεωρούνται κανονικά επιχειρηματικά έσοδα και φορολογούνται ανάλογα.
