✨Ο καρκίνος προκαλεί πάνω από 10 εκατομμύρια θανάτους ετησίως, με σημαντικές ανισότητες στην πρόσβαση σε διάγνωση και θεραπεία παγκοσμίως.
✨Η Παγκόσμια Έκθεση του ΠΟΥ επισημαίνει την ανάγκη για ανθρωποκεντρικά μοντέλα υγείας και συντονισμένες πολιτικές για να μειωθούν οι διαγνώσεις και οι θάνατοι έως το 2050.
✨Περίπου το 40% των καρκίνων μπορεί να προληφθεί μέσω εμβολιασμών, σταμάτησης του καπνίσματος και βελτίωσης του τρόπου ζωής, ενώ η πρόληψη πρέπει να γίνει κορυφαία προτεραιότητα.
✨Παρά τις βελτιώσεις σε πολιτικές και προγράμματα ελέγχου, η μεταφορά καινοτομιών από την έρευνα στην κλινική πράξη παραμένει πρόκληση για τη βελτίωση της επιβίωσης.
Το κοινωνικό, οικονομικό και συναισθηματικό κόστος του καρκίνου συνεχίζει να δοκιμάζει τις αντοχές των συστημάτων υγείας παγκοσμίως, με τη νόσο να στερεί τη ζωή από περισσότερους από 26.000 ανθρώπους σε καθημερινή βάση. Σύμφωνα με την τελευταία επίσημη έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), οι ετήσιοι δείκτες καταγράφουν περίπου 20,6 εκατομμύρια νέα κρούσματα και σχεδόν 10 εκατομμύρια θανάτους, διατηρώντας τον καρκίνο στη δεύτερη θέση των κυριότερων αιτιών θανάτου παγκοσμίως, αμέσως μετά τα καρδιαγγειακά νοσήματα.
Η αναστροφή αυτής της τροχιάς αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα στοιχήματα πολιτικής υγείας για τα επόμενα χρόνια. Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι απαιτείται μια θεμελιώδης μετατόπιση προς ένα ανθρωποκεντρικό μοντέλο, το οποίο θα ενσωματώνει τις πραγματικές ανάγκες και τα βιώματα των ασθενών και των τοπικών κοινοτήτων.
Σε αντίθετη περίπτωση, οι προβλέψεις είναι δυσοίωνες: χωρίς τη λήψη άμεσων, συντονισμένων μέτρων, οι ετήσιες διαγνώσεις αναμένεται να αγγίξουν τα 35 εκατομμύρια μέχρι το 2050.
Η Παγκόσμια Έκθεση για την Κατάσταση του Καρκίνου 2026 (WHO Global Status Report on Cancer 2026), που εκδόθηκε σε συνεργασία με τον Διεθνή Οργανισμό Ερευνών για τον Καρκίνο (IARC), αποτυπώνει την πρόοδο σε κρίσιμους άξονες πολιτικής, όπως η κρατική χρηματοδότηση, τα προγράμματα εμβολιασμού, ο έλεγχος του καπνίσματος και οι επενδύσεις σε υποδομές θεραπείας.
Το χάσμα στις υποδομές και η οικονομική εξουθένωση των νοικοκυριών
Η έκθεση αναδεικνύει μια οδυνηρή πραγματικότητα: τις βαθιές και διευρυνόμενες ανισότητες στην πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας. Το δικαίωμα στην έγκαιρη διάγνωση και τη σωστή θεραπεία εξακολουθεί να καθορίζεται από την οικονομική επιφάνεια κάθε χώρας. Ενδεικτικά, το ποσοστό πενταετούς επιβίωσης για τις γυναίκες με καρκίνο του μαστού αγγίζει το 87% στα κράτη υψηλού εισοδήματος, ενώ στις χώρες χαμηλού εισοδήματος περιορίζεται στο 42%. Την ίδια στιγμή, λιγότερες από το ένα τρίτο των χωρών παγκοσμίως έχουν εντάξει την ογκολογική περίθαλψη στα βασικά πακέτα της καθολικής υγειονομικής τους κάλυψης.
«Ο καρκίνος είναι μια ασθένεια που μας αφορά όλους, όμως η επιβίωση ενός ασθενούς δεν επιτρέπεται να εξαρτάται από τη γεωγραφική του προέλευση ή την οικονομική του κατάσταση», τόνισε ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ, Δρ Tedros Adhanom Ghebreyesus. «Αυτές οι ανισότητες δεν είναι μοιραίες· είναι το αποτέλεσμα συγκεκριμένων πολιτικών επιλογών και μπορούν να διορθωθούν με αποφασιστική, ενιαία στρατηγική».
Πέρα από την προφανή απειλή για τη ζωή, ο καρκίνος προκαλεί σοβαρά κοινωνικά και οικονομικά πλήγματα. Στην πρώτη παγκόσμια έρευνα του ΠΟΥ για τις εμπειρίες των ασθενών, το 45% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι βρέθηκε σε δεινή οικονομική θέση, πάνω από τους μισούς αντιμετώπισαν προβλήματα ψυχικής υγείας, ενώ η συντριπτική πλειονότητα των οικογενειακών φροντιστών ανέφερε σωματική εξάντληση και κοινωνική απομόνωση.
Η γεωγραφική ακτινογραφία της νόσου και οι προλήψιμοι κίνδυνοι
Η κατανομή της νόσου παγκοσμίως εμφανίζει έντονες ανισομέρειες. Με βάση τα στοιχεία, η Ασία συγκεντρώνει το 50,7% των νέων κρουσμάτων και το 56,5% των θανάτων, μέγεθος που συνδέεται άμεσα με το πληθυσμιακό της εκτόπισμα. Από την άλλη πλευρά, η Ευρώπη σηκώνει ένα δυσανάλογα μεγάλο βάρος: αν και φιλοξενεί μόλις το 9% του παγκόσμιου πληθυσμού, καταγράφει το 21% των διαγνώσεων και το 20% των θανάτων διεθνώς. Αντίθετα, στην Αφρική και σε ορισμένα τμήματα της Ασίας, τα ποσοστά εμφάνισης είναι χαμηλότερα, αλλά η θνησιμότητα παραμένει ασυνήθιστα υψηλή.
Σε επίπεδο ογκολογικών τύπων, ο καρκίνος του πνεύμονα παραμένει ο βασικότερος «πρωταγωνιστής» της παγκόσμιας θνησιμότητας. Στον ανδρικό πληθυσμό, οι συχνότερες διαγνώσεις αφορούν τον πνεύμονα, τον προστάτη και το παχύ έντερο, ενώ στις γυναίκες την πρωτοκαθεδρία έχουν ο καρκίνος του μαστού, του πνεύμονα και του παχέος εντέρου.
Οι ειδικοί της δημόσιας υγείας επισημαίνουν ότι περίπου το 40% των περιπτώσεων θα μπορούσε να προληφθεί. Παράγοντες όπως οι λοιμώξεις (ιός HPV, ηπατίτιδες B και C, ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού), το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, η παχυσαρκία και η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας αποτελούν τους βασικούς μοχλούς κινδύνου.
«Σε χώρες που εφάρμοσαν αυστηρές πολιτικές πρόληψης βλέπουμε αποτελέσματα, όμως η γενικότερη πρόοδος είναι πολύ αργή», σημειώνει η Δρ Elisabete Weiderpass, Διευθύντρια του IARC. «Το προφίλ της νόσου μεταβάλλεται, καθώς τροφοδοτείται πλέον από την αύξηση της παχυσαρκίας, την καθιστική ζωή, την κακή διατροφή και την ατμοσφαιρική ρύπανση. Η πρόληψη πρέπει να αποτελεί κορυφαία πολιτική προτεραιότητα».
Πολιτικές νίκες απέναντι στα κενά της εφοδιαστικής αλυσίδας
Η έκθεση αναγνωρίζει ότι έχουν γίνει σημαντικά βήματα. Η χρήση προϊόντων καπνού έχει μειωθεί κατά 27% σε σχέση με το 2010, οδηγώντας σε κάμψη των θανάτων από καρκίνο του πνεύμονα σε συγκεκριμένες γεωγραφικές ζώνες. Παράλληλα, οι καρκίνοι που οφείλονται σε λοιμώξεις υποχωρούν, χάρη στην επέκταση των εμβολιαστικών προγραμμάτων και τη βελτίωση των συνθηκών υγιεινής.
Η πολιτική ετοιμότητα έχει επίσης βελτιωθεί, με το 82% των κρατών να διαθέτει πλέον επικαιροποιημένα εθνικά σχέδια δράσης. Στις αναπτυγμένες οικονομίες, ο προσυμπτωματικός έλεγχος θωρακίζει τον πληθυσμό, με το 74% των γυναικών να εξετάζεται τακτικά για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Επιπλέον, η επιστημονική έρευνα κινείται με γρήγορους ρυθμούς, εμφανίζοντας ετήσια αύξηση 7,3% στις κλινικές δοκιμές.
Το μεγάλο πρόβλημα εντοπίζεται στη μεταφορά της καινοτομίας από το εργαστήριο στον ασθενή. Στις αναπτυσσόμενες χώρες, η διαθεσιμότητα των 20 πιο κρίσιμων ογκολογικών φαρμάκων κυμαίνεται μεταξύ 9% και 54%, όταν στις αναπτυγμένες χώρες το αντίστοιχο ποσοστό αγγίζει το 94%.
«Ο καρκίνος δεν περιορίζεται στα στενά όρια μιας ιατρικής γνωμάτευσης· ανατρέπει ολόκληρη τη δομή της ζωής του ασθενούς και των οικείων του», τονίζει η Clarissa Schilstra, επιζήσασα από καρκίνο της παιδικής ηλικίας και στέλεχος της έρευνας του ΠΟΥ. «Ζητάμε από τους ηγέτες να ακούσουν τη φωνή μας, ώστε να σχεδιαστούν αποτελεσματικές και δίκαιες λύσεις για το μέλλον».
Οι 3 στρατηγικές μετατοπίσεις για το μέλλον της υγείας
Με στόχο τη δημιουργία ενός βιώσιμου συστήματος διαχείρισης, ο ΠΟΥ προτείνει την υιοθέτηση τριών κεντρικών στρατηγικών αξόνων:
- Αναβάθμιση δυνατοτήτων: Πλήρης ένταξη της ογκολογικής περίθαλψης στα συστήματα καθολικής υγείας και επένδυση σε εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό.
- Θωράκιση των ασθενών: Ενεργός συμμετοχή των ατόμων με βιωματική εμπειρία στον σχεδιασμό των συστημάτων υγείας και παράλληλη ενίσχυση των δικτύων κοινωνικής προστασίας.
- Αναπροσανατολισμός της καινοτομίας: Ευθυγράμμιση της ιατρικής έρευνας με τις πραγματικές ανάγκες της δημόσιας υγείας και διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης σε νέες θεραπείες.
Οι αποφάσεις που λαμβάνονται σήμερα θα διαμορφώσουν το υγειονομικό τοπίο που θα κληρονομήσουν οι επόμενες γενιές. Μέσα από στρατηγικές επενδύσεις, ανθρωποκεντρική προσέγγιση και προσήλωση στην ισότητα, η διεθνής κοινότητα μπορεί να μειώσει το αποτύπωμα της νόσου και να εγγυηθεί καλύτερες προοπτικές υγείας για όλους.
Ταυτότητα των δεδομένων
Τα παγκόσμια στατιστικά στοιχεία προέρχονται από τον Διεθνή Οργανισμό Ερευνών για τον Καρκίνο (IARC) και είναι προσβάσιμα μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας του Παγκόσμιου Παρατηρητηρίου Καρκίνου (Global Cancer Observatory – GCO). Το GCO παρέχει διαδραστική και επικαιροποιημένη πληροφόρηση για 36 τύπους καρκίνου σε 186 χώρες του κόσμου.
Κύκλωμα διακινούσε πλαστά φάρμακα σε ασθενείς. Πάνω από 240 εκ. ευρώ η λεία
Η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος συμμετείχε σε ευρωπαϊκή επιχείρηση για την εξάρθρωση εγκληματικής ομάδας που πουλούσε πλαστά φάρμακα και συμπληρώματα με σκοπό την παραπλάνηση σοβαρά νοσούντων θυμάτων.
Ο παράνομος τζίρος τους ανήλθε στα 240 εκατομμύρια ευρώ. Η εγκληματική ομάδα, ήταν ιεραρχικά δομημένη και λειτούργησε από το 2019. Στο πλαίσιο αυτό είχαν ιδρύσει εταιρείες μέσω των οποίων εμπορεύονταν πάνω από 400 συμπληρώματα που δεν είχαν τη σχετική άδεια κυκλοφορίας.
Η διάθεση των παράνομων προϊόντων πραγματοποιούνταν μέσω εκατοντάδων ιστοτόπων και σελίδων κοινωνικής δικτύωσης, χρησιμοποιώντας συχνά τα ονόματα και τις εικόνες διάσημων προσώπων και μη πραγματικών ιατρών για να παραπλανήσουν τα θύματα από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και πέραν αυτής.
Κατά τη συντονισμένη ημέρα δράσης διενεργήθηκαν έρευνες σε 113 τοποθεσίες σε Βουλγαρία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Πολωνία, Ρουμανία και Μολδαβία, κατά τις οποίες συνελήφθησαν τα βασικά μέλη της ομάδας, 196 ιστότοποι που χρησιμοποιούνταν για τη διάθεση των προϊόντων απενεργοποιήθηκαν στη Ρουμανία, ενώ κατασχέθηκε και μεγάλη ποσότητα των παράνομων συμπληρωμάτων, τα περισσότερα εκ των οποίων στην κεντρική αποθήκη της εγκληματικής ομάδας στη Βουλγαρία. Επιπρόσθετα, δεσμεύτηκαν περιουσιακά στοιχεία συνολικής αξίας 1,8 εκατομμυρίων ευρώ στην Πολωνία.
Στην επιχείρηση συμμετείχαν Αρχές από τις Ρουμανία, Βουλγαρία, Κύπρο, Τσεχία, Λετονία, Ουγγαρία, Ελλάδα, Ιταλία, Εσθονία, Λιθουανία, Πολωνία, Σλοβακία, Ισπανία, Μολδαβία και τη χώρα μας.
Το κλιμάκιο της Υποδιεύθυνσης Δίωξης Οικονομικών Εγκλημάτων συμμετείχε, με τη συνδρομή της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών σε έρευνα και συγκέντρωση αποδεικτικών στοιχείων στην οποία πραγματοποιήθηκε σε εταιρεία logistics στην περιοχή του Κορωπίου.
