Μαρία Λιλιοπούλου

Ο διαγωνισμός αφορά τα 22 κρατικά αεροδρόμια και στόχο έχει την παραχώρησή τους σε ιδιώτη ή κοινοπραξία για χρονικό διάστημα περίπου 40 ετών

Τον δρόμο για την δεύτερη μαζική ιδιωτικοποίηση περιφερειακών αεροδρομίων άνοιξε ύστερα από μακρά προετοιμασία το Υπερταμείο, το οποίο έβγαλε στον αέρα τη διακήρυξη του διεθνούς διαγωνισμού για την παραχώρηση των 22 αερολιμένων της χώρας, οι οποίοι παραμένουν υπό τη διαχείριση της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ).

Η απόφαση εγκρίθηκε σε συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου πριν λίγες ημέρες και σηματοδοτεί την έναρξη μιας σύνθετης διαδικασίας που φιλοδοξεί να προσελκύσει διεθνή επενδυτικά σχήματα και να αναβαθμίσει κρίσιμες υποδομές μεταφορών.

Ο διαγωνισμός αφορά τα 22 κρατικά αεροδρόμια και στόχο έχει την παραχώρησή τους σε ιδιώτη ή κοινοπραξία για χρονικό διάστημα περίπου 40 ετών, με την ακριβή διάρκεια να αναμένεται να αποσαφηνιστεί στη β΄ φάση της διαδικασίας. Το μοντέλο που τελικώς προκρίθηκε βασίζεται σε σύμβαση παραχώρησης, μέσω της οποίας ο ανάδοχος θα αναλάβει τη διοίκηση, λειτουργία, συντήρηση και ανάπτυξη των αερολιμένων, καθώς και την υλοποίηση επενδυτικών σχεδίων εκσυγχρονισμού.

Τα αεροδρόμια που περιλαμβάνονται στο έργο συγκροτούν ένα ενιαίο cluster, το οποίο περιλαμβάνει ετερογενείς υποδομές. Σε αυτό εντάσσονται αεροδρόμια με υψηλή τουριστική ζήτηση, όπως της Πάρου, της Νάξου και της Μήλου, αλλά και μικρότερες μονάδες όπως της Κάσου, του Καστελόριζου και της Κοζάνης.

Τα 22 αεροδρόμια

Αναλυτικά, το χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνει τα αεροδρόμια: Αλεξανδρούπολης, Αράξου, Αστυπάλαιας, Ικαρίας, Ιωαννίνων, Καλύμνου, Καρπάθου, Κάσου, Καστελόριζου, Καστοριάς, Κοζάνης, Κυθήρων, Λέρου, Λήμνου, Μήλου, Νάξου, Νέας Αγχιάλου, Πάρου, Σητείας, Σκύρου, Σύρου και Χίου.

Αν και εξετάστηκαν και άλλα μοντέλα, ήδη από τα πρώτα στάδια της προετοιμασίας της διαδικασίας επελέγη η ομαδοποίηση σε ένα γκρουπ, η οποία αποσκοπεί στην εξισορρόπηση της οικονομικής απόδοσης, καθώς τα κερδοφόρα αεροδρόμια καλούνται να «στηρίξουν» εκείνα με τη χαμηλότερη επιβατική κίνηση και τις περιορισμένες προοπτικές άμεσης κερδοφορίας ώστε να μην μείνουν «στα αζήτητα».

Γεγονός είναι, πάντως, ότι τα δεδομένα των τελευταίων ετών δείχνουν σημαντική ανάκαμψη και ανάπτυξη στην πλειονότητα των περιφερειακών αεροδρομίων. Συγκεκριμένα, το 2025, η συνολική επιβατική κίνηση στα 22 αεροδρόμια ανήλθε σε 2.444.722 επιβάτες, έναντι 1.797.114 το 2022, καταγράφοντας αύξηση 10,8%.

Τα δημοφιλέστερα από άποψη επιβατικής κίνησης υπό παραχώρηση αεροδρόμια είναι αυτά της Πάρου (371.989 επιβάτες), της Αλεξανδρούπολης (330.155) και της Χίου (321.269). Την ίδια στιγμή ενισχυμένες προοπτικές εμφανίζει και μία τετράδα αεροδρομίων, στα οποία η κίνηση αυξάνεται σταθερά:

Η Νάξος, με αύξηση άνω του 24% έφτασε τους 235.663 επιβάτες

Τα Ιωάννινα εμφάνισαν εντυπωσιακή άνοδο 25,47%

Η Σητεία είχε τη μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση (32,77%)

Ο Άραξος εμφάνισε άνοδο 20,05%.

Αντίθετα, μείωση καταγράφηκε στη Νέα Αγχίαλο (-7,33%) και οριακά στην Καστοριά (-1,73%), γεγονός που αποτυπώνει και τις διαφοροποιήσεις στη δυναμική των επιμέρους αεροδρομίων.

Παρά τη θετική πορεία της επιβατικής κίνησης, τα οικονομικά μεγέθη των συγκεκριμένων αεροδρομίων παραμένουν περιορισμένα, την ώρα που οι ανάγκες για επενδύσεις είναι υψηλές. Οι απαιτούμενες παρεμβάσεις περιλαμβάνουν κυρίως αναβάθμιση διαδρόμων προσγείωσης και απογείωσης, εκσυγχρονισμό κτιριακών εγκαταστάσεων, βελτίωση συστημάτων ασφάλειας και ελέγχου και ανάπτυξη εμπορικών χώρων και υπηρεσιών επιβατών.

Αεροδρόμιο Πάρου

Παράθυρο κινήτρων στον ανάδοχο για τα έργα

Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη της διακήρυξης για τη δυνατότητα αξιοποίησης χρηματοδοτικών προγραμμάτων ως κίνητρο προς τους επενδυτές. Συγκεκριμένα, όπως σημειώνεται, μέρος των απαιτούμενων έργων ενδέχεται να ενταχθεί σε προγράμματα επιχορήγησης, είτε μέσω εθνικών πόρων είτε μέσω ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων.

Αυτό σημαίνει ότι ο παραχωρησιούχος θα μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να λάβει άμεση ή έμμεση οικονομική ενίσχυση για την υλοποίηση συγκεκριμένων επενδύσεων, μειώνοντας το καθαρό κεφαλαιακό βάρος και βελτιώνοντας τη βιωσιμότητα του εγχειρήματος. Οι σχετικές λεπτομέρειες αναμένεται να εξειδικευτούν στη δεύτερη φάση του διαγωνισμού.

Έργα δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ πριν την παραχώρηση

Πέραν της πρόβλεψης για ένταξη σε χρηματοδοτικά εργαλεία, τρεις από τους πλέον υποσχόμενους μικρούς αερολιμένες θα φτάσουν στα χέρια του αναδόχου ...ανανεωμένοι με τη χρηματοδότηση του Ελληνικού Δημοσίου. Τα τελευταία χρόνια και προκειμένου να είναι λειτουργικά και επιχειρησιακά ικανά τα μικρότερα αεροδρόμια που τώρα παραχωρούνται σε ιδιώτες εκτελούνται από το πουργείο Υποδομών και Μεταφορών και την ΥΠΑ εργασίες αναβάθμισης και επέκτασης δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ.

Συγκεκριμένα, στο αεροδρόμιο της Νάξου βρίσκεται σε εξέλιξη έργο προϋπολογισμού 22 εκ. ευρώ, το οποίο αφορά την επέκταση και βελτίωση του πεδίου ελιγμών. Προβλέπεται η επέκταση του διαδρόμου προσγείωσης προς νότο κατά 300 μέτρα, ώστε να διαμορφωθεί καθαρό μήκος 1.199 μέτρων και πλάτος 30 μέτρων, καθώς και η δημιουργία ζώνης ασφαλείας και ακραίας ζώνης διαδρόμου μήκους 60 μέτρων. Παράλληλα, περιλαμβάνονται η διαπλάτυνση του τροχοδρόμου από 15 σε 18 μέτρα, η κατασκευή δύο νέων συνδετήριων τροχοδρόμων και πέλματος στροφής, καθώς και η επέκταση του δαπέδου στάθμευσης αεροσκαφών κατά 6.000 τ.μ. Επιπλέον, υλοποιούνται έργα απορροής ομβρίων υδάτων, κατασκευάζεται εσωτερική περιμετρική οδός 3.000 μέτρων, ενώ αναβαθμίζεται πλήρως το σύστημα φωτοσήμανσης και ενισχύονται οι περιφράξεις ασφαλείας του αεροδρομίου.

Σημαντικές παρεμβάσεις είναι σε εξέλιξη και στο αεροδρόμιο της Πάρου με έργο ύψους 33 εκ. ευρώ πλέον ΦΠΑ στο πλαίσιο του οποίου προχωρά η κατασκευή νέου κτηρίου αεροσταθμού και νέου Πύργου Ελέγχου του Αεροδρομίου, συνολικής επιφάνειας 12.117 τ.μ., η αμφίπλευρη επέκταση του υφιστάμενου διαδρόμου προσγειώσεων/απογειώσεων συνολικά κατά 400 μέτρα, με τα συνοδευτικά έργα διαμόρφωσης ζωνών ασφαλείας και επέκτασης φωτοσήμανσης και διαγράμμισης και η αμφίπλευρη κατά πλάτος επέκταση του υφιστάμενου χώρου στάθμευσης αεροσκαφών κατά 140 μέτρα.

Έργα αναβάθμισης υποδομών υλοποιούνται και στο αεροδρόμιο Χίου με προϋπολογισμό 25.667.000 ευρώ. Έχει παραληφθεί το έργο επέκτασης του κτηρίου των αναχωρήσεων και βρίσκονται σε εξέλιξη η επέκταση του Διαδρόμου Προσγείωσης κατά 288 μέτρα, ώστε το συνολικό μήκος να φτάσει τα 1.799 μέτρα, η ανακατασκευή του χώρου των αφίξεων και σύνδεσή του με το νέο κτίριο των Αναχωρήσεων και η ανακαίνιση του Πύργου Ελέγχου του αεροδρομίου.

Παρεμβάσεις μικρότερης κλίμακας υλοποιούνται και σε άλλα περιφερειακά αεροδρόμια, όπως της Σητείας, των Ιωαννίνων, της Ικαρίας, της Λέρου και της Καλύμνου, με έργα που αφορούν κυρίως βελτιώσεις τροχοδρόμων, συστήματα φωτισμού, αναβαθμίσεις ασφάλειας και συντήρηση υποδομών, στο Καστελόριζο και την Κάσο πραγματοποιούνται εργασίες διατήρησης της επιχειρησιακής επάρκειας, ενώ σε Άραξο και Κάρπαθο έχουν υλοποιηθεί παρεμβάσεις ενίσχυσης της λειτουργικότητας των εγκαταστάσεων

Αεροδρόμιο Αλεξανδρούπολης

Πώς θα προχωρήσει η διαδικασία

Η διαγωνιστική διαδικασία θα εξελιχθεί σε δύο φάσεις. Στην πρώτη, οι ενδιαφερόμενοι επενδυτές - είτε πρόκειται για μεμονωμένες εταιρείες είτε για κοινοπραξίες και επενδυτικά funds - καλούνται να υποβάλουν μη δεσμευτική εκδήλωση ενδιαφέροντος έως τις 30 Ιουνίου 2026. Στόχος της φάσης αυτής είναι η αξιολόγηση των υποψηφίων βάσει προκαθορισμένων κριτηρίων, όπως η οικονομική επάρκεια, η τεχνική εμπειρία και η διαχειριστική ικανότητα.

Όσοι προεπιλεγούν, θα περάσουν στη δεύτερη φάση, όπου θα αποκτήσουν πρόσβαση σε εκτενή τεχνικά και οικονομικά στοιχεία μέσω ειδικής ψηφιακής πλατφόρμας, θα πραγματοποιήσουν επιτόπιους ελέγχους και θα υποβάλουν δεσμευτικές προσφορές. Η τελική επιλογή θα βασιστεί τόσο στο οικονομικό τίμημα όσο και στο επενδυτικό σχέδιο που θα κατατεθεί.

Ο προτιμητέος επενδυτής θα συστήσει εταιρεία ειδικού σκοπού με έδρα την Ελλάδα, η οποία θα λειτουργήσει ως παραχωρησιούχος. Η διάρκεια της σύμβασης αναμένεται να καθοριστεί οριστικά στη δεύτερη φάση, με πρόβλεψη για πιθανή επέκταση υπό συγκεκριμένους όρους.

Υπενθυμίζεται ότι σε πρωιμότερο στάδιο είχε εξεταστεί ένα πιο «κλειστό» μοντέλο διαγωνισμού, στο οποίο θα καλούνταν να συμμετάσχουν οι υφιστάμενοι παραχωρησιούχοι μεγάλων αεροδρομιακών υποδομών στην Ελλάδα, όπως ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών, η Fraport Greece, καθώς και η κοινοπραξία ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ – GMR Airports Ltd.

Η προσέγγιση αυτή στόχευε στη διασφάλιση υψηλού επιπέδου τεχνογνωσίας και χρηματοοικονομικής επάρκειας, δεδομένου και του σχετικά μικρού μεγέθους των προς παραχώρηση αεροδρομίων. Ωστόσο, το σενάριο αυτό δεν προχώρησε, καθώς εκτιμήθηκε ότι θα απαιτούσε χρονοβόρα έγκριση από την Ευρωπαϊκή Ένωση, λόγω περιορισμού του ανταγωνισμού.

Τελικά, επιλέχθηκε ένα πιο ανοιχτό και ανταγωνιστικό μοντέλο στα πρότυπα της παραχώρησης του αεροδρομίου της Καλαμάτας, όπου προβλέπεται και δυνατότητα συμμετοχής του Δημοσίου με μειοψηφικό ποσοστό, διασφαλίζοντας παράλληλα τη βιωσιμότητα της επένδυσης και την προσέλκυση κεφαλαίων.

Αναφερόμενος στον διαγωνισμό ο αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος του Υπερταμείου, Πάνος Σταμπουλίδης, τον χαρακτήρισε «σύνθετο και απαιτητικό», υπογραμμίζοντας ότι προηγήθηκε εκτενής προετοιμασία και ανάλυση τεχνικών δεδομένων. Όπως σημείωσε στο Delphi Economic Forum XI, στόχος είναι η διαμόρφωση ενός βιώσιμου διαγωνισμού με όσο το δυνατόν μικρότερη συμμετοχή του Δημοσίου στο επενδυτικό κόστος.

Όπως τόνισε χαρακτηριστικά, «θέλουμε τα αεροδρόμια συνολικά λειτουργούντα, κάτι σημαντικό για την περαιτέρω αναβάθμισή τους». Προσέθεσε ότι έχει ληφθεί υπόψη τόσο η οικονομική όσο και η γεωστρατηγική συγκυρία και εξέφρασε την ελπίδα ο διαγωνισμός να έχει συμμετοχή.

Επιβατική Κίνηση 22 Περιφερειακών Αεροδρομίων (2025 vs 2022)

Αεροδρόμια IATA Επιβάτες 2025 Επιβάτες 2022 Μεταβολή

Σύνολο

2025: 2.444.722 επιβάτες

2022: 1.797.114 επιβάτες

Μεταβολή: +10,80%